5. Migasālāsuttaṃ
75. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnā
T5.148 kho migasālā upāsikā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –‘‘ Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ , bhante ānanda , bhagavatā dhammo
P5.138 desito aññeyyo , yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ .Pitā me , bhante , purāṇo brahmacārī hoti
M3.366 ārācārī [ anācārī ( ka .)] virato methunā gāmadhammā .So kālaṅkato bhagavatā byākato –
‘ sakadāgāmī satto [ sakadāgāmisatto ( sī . syā . pī .)] tusitaṃ kāyaṃ upapanno ’ ti .
Pitāmaho me [ pettāpi yo me ( sī .), pita piyo me ( syā .) a . ni .6.44], bhante , isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho .
Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato –
‘ sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapanno ’ ti .
‘‘ Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ , bhante ānanda , bhagavatā dhammo desito aññeyyo , yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ kho panetaṃ , bhagini , bhagavatā byākatan ’’ ti .
Atha kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Idhāhaṃ
V3.115 , bhante , pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ .
Atha kho , bhante , migasālā upāsikā yenāhaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnā kho , bhante , migasālā upāsikā maṃ etadavoca
T5.149 –‘ Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ , bhante ānanda , bhagavatā dhammo desito
P5.139 aññeyyo , yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ .Pitā me , bhante , purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā .
So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti .
Pitāmaho me , bhante , isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho .
Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato – sakadāgāmī satto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti .
Kathaṃ
M3.367 kathaṃ nāmāyaṃ , bhante ānanda , bhagavatā dhammo desito aññeyyo , yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyan ’ ti ?Evaṃ vutte ahaṃ , bhante , migasālaṃ upāsikaṃ etadavocaṃ –
‘ evaṃ kho panetaṃ , bhagini , bhagavatā byākatan ’’’ ti .
‘‘ Kā cānanda , migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā [ ambakā ambakapaññā ( sī . pī .), andhakā andhakapaññā ( syā .)], ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe ?
‘‘ Dasayime , ānanda , puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
Katame dasa ?
Idhānanda , ekacco puggalo dussīlo hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti , yatthassa taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi akataṃ hoti , bāhusaccenapi akataṃ hoti , diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti , no visesāya ;
hānagāmīyeva hoti , no visesagāmī .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo dussīlo hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ
T5.150V3.116 pajānāti yatthassaP5.140 taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati .Tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ [ suppaṭividdhaṃ ( syā .)] hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti , no hānāya ;
visesagāmīyeva hoti , no hānagāmī .
‘‘ Tatrānanda , pamāṇikā pamiṇanti –
‘ imassapi teva dhammā , aparassapi teva dhammā .
Kasmā nesaṃ eko hīno eko paṇīto ’ ti ?
Tañhi tesaṃ , ānanda , hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya .
‘‘ Tatrānanda , yvāyaṃ puggalo dussīlo hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ dussīlyaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
Ayaṃ , ānanda , puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca .
Taṃ kissa hetu ?
Imaṃ hānanda , puggalaṃ dhammasoto nibbahati .
Tadantaraṃ ko jāneyya , aññatra tathāgatena !
Tasmātihānanda , mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha
M3.368 , mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha .Khaññati hānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto .
Ahaṃ vā , ānanda [ ahañcānanda ( sī . syā . ka .) a . ni .6.44 passitabbaṃ ], puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso .
‘‘ Idha
P5.141 panānanda , ekacco puggalo sīlavā hoti .Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa taṃ sīlaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi akataṃ hoti , bāhusaccenapi akataṃ hoti , diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ
T5.151 na labhati .So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti , no visesāya ;
hānagāmīyeva hoti , no visesagāmī .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo sīlavā hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ sīlaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
So kāyassa
V3.117 bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti , no hānāya ;visesagāmīyeva hoti , no hānagāmī .
‘‘ Tatrānanda , pamāṇikā pamiṇanti … pe … ahaṃ vā , ānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo tibbarāgo hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati .
Tassa savanenapi akataṃ hoti , bāhusaccenapi akataṃ hoti , diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti , no visesāya ;
hānagāmīyeva hoti , no visesagāmī .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo tibbarāgo hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa so rāgo apariseso nirujjhati .
Tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
So kāyassa
P5.142 bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti , no hānāya ;visesagāmīyeva hoti , no hānagāmī .
‘‘ Tatrānanda
M3.369 , pamāṇikā pamiṇanti … pe … ahaṃ vā , ānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vāT5.152 panassa mādiso .‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo kodhano hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati .
Tassa savanenapi akataṃ hoti , bāhusaccenapi akataṃ hoti , diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti , no visesāya ;
hānagāmīyeva hoti , no visesagāmī .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo kodhano hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ
V3.118 pajānāti yatthassa so kodho apariseso nirujjhati .Tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti , no hānāya ;
visesagāmīyeva hoti , no hānagāmī .
‘‘ Tatrānanda , pamāṇikā pamiṇanti … pe … ahaṃ vā , ānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo uddhato hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi akataṃ hoti , bāhusaccenapi akataṃ hoti , diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati .
So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti , no visesāya ;
hānagāmīyeva hoti , no visesagāmī .
‘‘ Idha panānanda , ekacco puggalo uddhato hoti .
Tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati .
Tassa savanenapi
T5.153 kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpiP5.143 paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti , no hānāya ;
visesagāmīyeva hoti , no hānagāmī .
‘‘ Tatrānanda
M3.370 , pamāṇikā pamiṇanti –‘ imassapi teva dhammā , aparassapi teva dhammā .
Kasmā nesaṃ eko hīno eko paṇīto ’ ti ?
Tañhi tesaṃ , ānanda , hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya .
‘‘ Tatrānanda , yvāyaṃ puggalo uddhato hoti tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa taṃ uddhaccaṃ aparisesaṃ nirujjhati , tassa savanenapi kataṃ hoti , bāhusaccenapi kataṃ hoti , diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti , sāmāyikampi vimuttiṃ labhati .
Ayaṃ , ānanda , puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca .
Taṃ kissa hetu
V3.119 ?Imaṃ hānanda , puggalaṃ dhammasoto nibbahati .
Tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena !
Tasmātihānanda , mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha ;
mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha .
Khaññati hānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto .
Ahaṃ vā , ānanda , puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ yo vā panassa mādiso .
‘‘ Kā cānanda , migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakapaññā , ke ca purisapuggalaparopariye ñāṇe !
Ime kho , ānanda , dasa puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ .
‘‘ Yathārūpena , ānanda , sīlena purāṇo samannāgato ahosi tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa , nayidha purāṇo isidattassa
T5.154 gatimpi aññassa .Yathārūpāya
P5.144 cānanda , paññāya isidatto samannāgato ahosi tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato abhavissa , nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa .Iti kho , ānanda , ime puggalā ubho ekaṅgahīnā ’’ ti .
Pañcamaṃ .