Issues
Select Version
Dasakanipātapāḷi
Dasakanipātapāḷi

(7)2. Yamakavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

(7)2. Yamakavaggo

1. Avijjāsuttaṃ

61.‘‘ PurimāM3.346V3.94P5.113 , bhikkhave , koṭi na paññāyati avijjāya –
‘ ito pubbe avijjā nāhosi , atha pacchā samabhavī ’ ti .
Evañcetaṃ , bhikkhave , vuccati , atha ca pana paññāyati –
‘ idappaccayā avijjā ’ ti .
‘‘ Avijjampāhaṃ [ avijjampahaṃ ( sī . syā .)], bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro avijjāya ?
‘ Pañca nīvaraṇā ’ tissa vacanīyaṃ .
Pañcapāhaṃ , bhikkhave , nīvaraṇe sāhāre vadāmiT5.121 , no anāhāre .
Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ ?
‘ Tīṇi duccaritānī ’ tissa vacanīyaṃ .
Tīṇipāhaṃ , bhikkhave , duccaritāni sāhārāni vadāmi , no anāhārāni .
Ko cāhāro tiṇṇaṃ duccaritānaṃ ?
‘ Indriyaasaṃvaro ’ tissa vacanīyaṃ .
Indriyaasaṃvarampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa ?
‘ Asatāsampajaññan ’ tissa vacanīyaṃ .
Asatāsampajaññampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro asatāsampajaññassa ?
‘ Ayonisomanasikāro ’ tissa vacanīyaṃ .
Ayonisomanasikārampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro ayonisomanasikārassa ?
‘ Assaddhiyan ’ tissa vacanīyaṃ .
Assaddhiyampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro assaddhiyassa ?
‘ Asaddhammassavanan ’ tissa vacanīyaṃ .
Asaddhammassavanampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro asaddhammassavanassa ?
‘ Asappurisasaṃsevo ’ tissa vacanīyaṃ .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti , asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti , assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti , ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti , asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃP5.114 paripūreti , indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti , tīṇiV3.95 duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti , pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti .
Evametissā avijjāya āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ SeyyathāpiM3.347 , bhikkhave , uparipabbate thullaphusitakeT5.122 deve vassante ()[( galagalāyante )( sī .),( gaḷagaḷāyante )( syā .)] taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti , pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe [ kussubbhe ( sī .), kusubbhe ( syā .), kusombhe ( ka .) a . ni .3.96] paripūrenti .
Kusobbhā paripūrā mahāsobbhe [ mahāsombhe ( ka .)] paripūrenti , mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti , kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti , mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃ sāgaraṃ paripūrenti ;
evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , asappurisasaṃsevo paripūro asaddhammassavanaṃ paripūreti , asaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti , assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti , ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti , asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti , indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti , tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti , pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti ;
evametissā avijjāya āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Vijjāvimuttimpāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro vijjāvimuttiyā ?
‘ Satta bojjhaṅgā ’ tissa vacanīyaṃ .
Sattapāhaṃ , bhikkhave , bojjhaṅge sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ?
‘ Cattāro satipaṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Cattāropāhaṃ , bhikkhave , satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ ?
‘ Tīṇi sucaritānī ’ tissaP5.115 vacanīyaṃ .
Tīṇipāhaṃ , bhikkhave , sucaritāni sāhārāni vadāmi , no anāhārāni .
Ko cāhāro tiṇṇaṃ sucaritānaṃ ?
‘ Indriyasaṃvaro ’ tissaT5.123 vacanīyaṃ .
Indriyasaṃvarampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro indriyasaṃvarassa ?
‘ Satisampajaññan ’ tissa vacanīyaṃ .
Satisampajaññampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro satisampajaññassa ?
‘ Yonisomanasikāro ’ tissa vacanīyaṃ .
Yonisomanasikārampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro yonisomanasikārassa ?
‘ Saddhā ’ tissa vacanīyaṃ .
Saddhampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro saddhāyaM3.348 ?
‘ Saddhammassavanan ’ tissa vacanīyaṃ .
Saddhammassavanampāhaṃ , bhikkhaveV3.96 , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro saddhammassavanassa ?
‘ Sappurisasaṃsevo ’ tissa vacanīyaṃ .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti , saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti , saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti , yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti , satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti , indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti , tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti , cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti , satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti ;
evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti , pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrenti , kusobbhā paripūrā mahāsobbheT5.124 paripūrenti , mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti , kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti , mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃP5.116 sāgaraṃ paripūrenti ;
evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti , saddhammassavanaṃ paripūraṃ saddhaṃ paripūreti , saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti , yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti , satisampajaññaṃ paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti , indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti , tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti , cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrenti , satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti ;
evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti , evañca pāripūrī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Ḍtaṇhāsuttaṃ

62.‘‘ Purimā , bhikkhave , koṭi na paññāyati bhavataṇhāya –
‘ ito pubbe bhavataṇhā nāhosiV3.97 , atha pacchā samabhavī ’ ti .
Evañcetaṃ , bhikkhave , vuccati , atha ca pana paññāyati –
‘ idappaccayā bhavataṇhā ’ ti .
‘‘ BhavataṇhāmpāhaṃM3.349 , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro bhavataṇhāya ?
‘ Avijjā ’ tissa vacanīyaṃ .
Avijjampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro avijjāya ?
‘ Pañca nīvaraṇā ’ tissa vacanīyaṃ .
Pañca nīvaraṇepāhaṃ , bhikkhave , sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko cāhāro pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ ?
‘ Tīṇi duccaritānī ’ tissa vacanīyaṃ .
Tīṇipāhaṃ , bhikkhaveT5.125 , duccaritāni sāhārāni vadāmi , no anāhārāni .
Ko cāhāro tiṇṇannaṃ duccaritānaṃ ?
‘ Indriyaasaṃvaro ’ tissa vacanīyaṃ .
Indriyaasaṃvarampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃP5.117 .
Ko cāhāro indriyaasaṃvarassa ?
‘ Asatāsampajaññan ’ tissa vacanīyaṃ .
Asatāsampajaññampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro asatā sampajaññassa ?
‘ Ayonisomanasikāro ’ tissa vacanīyaṃ .
Ayonisomanasikārampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro ayonisomanasikārassa ?
‘ Assaddhiyan ’ tissa vacanīyaṃ .
Assaddhiyampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro assaddhiyassa ?
‘ Assaddhammassavanan ’ tissa vacanīyaṃ .
Assaddhammassavanampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro assaddhammassavanassa ?
‘ Asappurisasaṃsevo ’ tissa vacanīyaṃ .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti , assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃ paripūreti , assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti , ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti , asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti , indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti , tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti , pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti , avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti ;
evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃT5.126 pavattamānaṃ pabbatakandarapadarasākhā paripūreti , pabbatakandarapadarasākhā paripūrā kusobbhe paripūrentiV3.98 , kusobbhā paripūrā mahāsobbhe paripūrenti , mahāsobbhā paripūrā kunnadiyo paripūrenti , kunnadiyo paripūrā mahānadiyo paripūrenti , mahānadiyo paripūrā mahāsamuddaṃM3.350 sāgaraṃ paripūrenti ;
evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Evamevaṃ kho , bhikkhave , asappurisasaṃsevo paripūro assaddhammassavanaṃ paripūreti , assaddhammassavanaṃ paripūraṃ assaddhiyaṃP5.118 paripūreti , assaddhiyaṃ paripūraṃ ayonisomanasikāraṃ paripūreti , ayonisomanasikāro paripūro asatāsampajaññaṃ paripūreti , asatāsampajaññaṃ paripūraṃ indriyaasaṃvaraṃ paripūreti , indriyaasaṃvaro paripūro tīṇi duccaritāni paripūreti , tīṇi duccaritāni paripūrāni pañca nīvaraṇe paripūrenti , pañca nīvaraṇā paripūrā avijjaṃ paripūrenti , avijjā paripūrā bhavataṇhaṃ paripūreti ;
evametissā bhavataṇhāya āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Vijjāvimuttimpāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro vijjāvimuttiyā ?
‘ Satta bojjhaṅgā ’ tissa vacanīyaṃ .
Sattapāhaṃ , bhikkhave , bojjhaṅge sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko cāhāro sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ?
‘ Cattāro satipaṭṭhānā ’ tissa vacanīyaṃ .
Cattāropāhaṃ , bhikkhave , satipaṭṭhāne sāhāre vadāmi , no anāhāre .
Ko cāhāro catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ ?
‘ Tīṇi sucaritānī ’ tissa vacanīyaṃ .
Tīṇipāhaṃ , bhikkhave , sucaritāni sāhārāni vadāmi , no anāhārāni .
Ko cāhāro tiṇṇannaṃT5.127 sucaritānaṃ ?
‘ Indriyasaṃvaro ’ tissa vacanīyaṃ .
Indriyasaṃvarampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro indriyasaṃvarassa ?
‘ Satisampajaññan ’ tissa vacanīyaṃ .
Satisampajaññampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro satisampajaññassa ?
‘ Yonisomanasikāro ’ tissa vacanīyaṃ .
Yonisomanasikārampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro yonisomanasikārassa ?
‘ Saddhā ’ tissa vacanīyaṃ .
Saddhampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro saddhāya ?
‘ Saddhammassavanan ’ tissa vacanīyaṃ .
Saddhammassavanampāhaṃ , bhikkhave , sāhāraṃ vadāmi , no anāhāraṃ .
Ko cāhāro saddhammassavanassa ?
‘ Sappurisasaṃsevo ’ tissa vacanīyaṃ .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti , saddhammassavanaṃV3.99 paripūraṃ saddhaṃ paripūreti , saddhā paripūrā yonisomanasikāraṃ paripūreti , yonisomanasikāro paripūro satisampajaññaṃ paripūreti , satisampajaññaṃM3.351 paripūraṃ indriyasaṃvaraṃ paripūreti , indriyasaṃvaro paripūro tīṇi sucaritāni paripūreti , tīṇi sucaritāni paripūrāni cattāro satipaṭṭhāne paripūrenti , cattāro satipaṭṭhānā paripūrā satta bojjhaṅge paripūrentiP5.119 , satta bojjhaṅgā paripūrā vijjāvimuttiṃ paripūrenti ;
evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti , evañca pāripūri .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , uparipabbate thullaphusitake deve vassante taṃ udakaṃ yathāninnaṃ pavattamānaṃ … pe … evametassa mahāsamuddassa sāgarassa āhāro hoti , evañca pāripūri .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , sappurisasaṃsevo paripūro saddhammassavanaṃ paripūreti … pe …T5.128 evametissā vijjāvimuttiyā āhāro hoti , evañca pāripūrī ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Niṭṭhaṅgatasuttaṃ

63.‘‘ Ye keci , bhikkhave , mayi niṭṭhaṃ gatā sabbe te diṭṭhisampannā .
Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā , pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā .
Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā ?
SattakkhattuparamassaP5.120 , kolaṃkolassa , ekabījissa , sakadāgāmissa , yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā .
Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā ?
Antarāparinibbāyissa , upahaccaparinibbāyissa , asaṅkhāraparinibbāyissa , sasaṅkhāraparinibbāyissa , uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā .
Ye keci , bhikkhave , mayi niṭṭhaṃ gatā , sabbe te diṭṭhisampannā .
Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā , imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Aveccappasannasuttaṃ

64.‘‘ Ye keci , bhikkhave , mayi aveccappasannā , sabbe te sotāpannā .
Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā , pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā .
Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā ?
Sattakkhattuparamassa , kolaṃkolassa , ekabījissa , sakadāgāmissa , yo ca diṭṭheva dhamme arahāV3.100 – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā .
Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā ?
Antarāparinibbāyissa , upahaccaparinibbāyissa , asaṅkhāraparinibbāyissa , sasaṅkhāraparinibbāyissa , uddhaṃsotassa akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā .
Ye keci , bhikkhaveT5.129 , mayi aveccappasannā sabbe te sotāpannā .
TesaṃM3.352 sotāpannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā , imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Paṭhamasukhasuttaṃ

65. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake .
Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmāP5.121 sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ Kiṃ nu kho , āvuso sāriputta , sukhaṃ , kiṃ dukkhan ’’ ti ?
‘‘ Abhinibbatti kho , āvusoT5.130 , dukkhā , anabhinibbatti sukhā .
Abhinibbattiyā , āvuso , sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo aggisamphasso daṇḍasamphasso satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma rosenti .
Abhinibbattiyā , āvuso , sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ .
Anabhinibbattiyā , āvuso , sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – na sītaṃ na uṇhaṃ na jighacchā na pipāsā na uccāro na passāvo na aggisamphasso na daṇḍasamphasso na satthasamphasso ñātīpi mittāpi saṅgamma samāgamma na rosenti .
Anabhinibbattiyā , āvuso , sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhan ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Dutiyasukhasuttaṃ

66. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake .
Atha kho sāmaṇḍakāni paribbājako yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho sāmaṇḍakāni paribbājako āyasmantaṃP5.122 sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ KiṃV3.101 nu kho , āvuso , sāriputta , imasmiṃ dhammavinaye sukhaṃ , kiṃ dukkhan ’’ ti ?
‘‘ Anabhirati kho , āvuso , imasmiṃ dhammavinaye dukkhā , abhirati sukhā .
Anabhiratiyā , āvuso , sati idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃM3.353 nādhigacchati , ṭhitopi … nisinnopi … sayānopi … gāmagatopi … araññagatopi … rukkhamūlagatopi … suññāgāragatopi … abbhokāsagatopi … bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ nādhigacchati .
Anabhiratiyā , āvuso , satiT5.131 idaṃ dukkhaṃ pāṭikaṅkhaṃ .
‘‘ Abhiratiyā , āvuso , sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhaṃ – gacchantopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati , ṭhitopi … nisinnopi … sayānopi … gāmagatopi … araññagatopi … rukkhamūlagatopi … suññāgāragatopi … abbhokāsagatopi … bhikkhumajjhagatopi sukhaṃ sātaṃ adhigacchati .
Abhiratiyā , āvuso , sati idaṃ sukhaṃ pāṭikaṅkhan ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Paṭhamanaḷakapānasuttaṃ

67. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena naḷakapānaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane .
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti .
Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
‘‘ Vigatathinamiddho [ vigatathīnamiddho ( sī . syā . kaṃ . pī .)] kho , sāriputta , bhikkhusaṅgho .
Paṭibhātu taṃ , sāriputtaP5.123 , bhikkhūnaṃ dhammī kathā .
Piṭṭhi me āgilāyati ;
tamahaṃ āyamissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
Tatra kho āyasmā sāriputtoV3.102 bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso bhikkhave ’’ ti .
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ YassaM3.354 kassaci , āvuso , saddhā natthi kusalesu dhammesu , hirī [ hiri ( sī . syā . kaṃ . pī .)] natthi … ottappaṃ natthiT5.132 … vīriyaṃ [ viriyaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] natthi … paññā natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
Seyyathāpi , āvuso , kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , āvuso , yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu , hirī natthi … ottappaṃ natthi … vīriyaṃ natthi … paññā natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
‘‘ Assaddho purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ ahiriko purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ anottappī purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ kusīto purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ duppañño purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ kodhano purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ upanāhī purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ pāpiccho purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ pāpamitto purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ ;
‘ micchādiṭṭhiko purisapuggalo ’ ti , āvuso , parihānametaṃ .
‘‘ Yassa kassaci , āvuso , saddhā atthi kusalesu dhammesu , hirī atthi … ottappaṃ atthi … paññāP5.124 atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
Seyyathāpi , āvuso , juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vaḍḍhateva vaṇṇenaT5.133 vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , āvuso , yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu , hirī atthi … ottappaṃ atthi … vīriyaṃ atthi … paññā atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
‘‘‘ SaddhoV3.103M3.355 purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ hirīmā purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ ottappī purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ āraddhavīriyo purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ paññavā purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ akkodhano purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ anupanāhī purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ appiccho purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ kalyāṇamitto purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametaṃ ;
‘ sammādiṭṭhiko purisapuggalo ’ ti , āvuso , aparihānametan ’’ ti .
Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
‘‘ sādhu sādhu , sāriputta !
Yassa kassaci , sāriputta , saddhā natthi kusalesu dhammesu , hirī natthi … ottappaṃ natthi … vīriyaṃ natthi … paññā natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
Seyyathāpi , sāriputta , kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , sāriputta , yassa kassaci saddhā natthi kusalesuT5.134 dhammesu … pe … paññā natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vāP5.125 … pe … no vuddhi .
‘‘‘ Assaddho purisapuggalo ’ ti , sāriputta , parihānametaṃ ;
ahiriko … anottappī … kusīto … duppañño … kodhano … upanāhī … pāpiccho … pāpamitto …‘ micchādiṭṭhiko purisapuggalo ’ ti , sāriputta , parihānametaṃ .
‘‘ Yassa kassaci , sāriputta , saddhā atthi kusalesu dhammesu , hirī atthi … ottappaṃ atthi … vīriyaṃ atthi … paññā atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
Seyyathāpi , sāriputta , juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , sāriputta , yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu , hirī atthi … ottappaṃ atthi … vīriyaṃ atthi … paññā atthi kusalesuV3.104 dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
‘‘‘ SaddhoM3.356 purisapuggalo ’ ti , sāriputta , aparihānametaṃ ;
hirīmā … ottappī … āraddhavīriyo … paññavā … akkodhano … anupanāhī … appiccho … kalyāṇamitto …‘ sammādiṭṭhiko purisapuggalo ’ ti , sāriputta , aparihānametan ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Dutiyanaḷakapānasuttaṃ

68. Ekaṃ samayaṃ bhagavā naḷakapāne viharati palāsavane .
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti .
Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvāT5.135 samuttejetvā sampahaṃsetvā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
‘‘ Vigatathinamiddho kho , sāriputta , bhikkhusaṅgho .
Paṭibhātu taṃ , sāriputta , bhikkhūnaṃP5.126 dhammī kathā .
Piṭṭhi me āgilāyati ;
tamahaṃ āyamissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā sāriputto bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso , bhikkhave ’’ ti !
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ Yassa kassaci , āvuso , saddhā natthi kusalesu dhammesu , hirī natthi … ottappaṃ natthi … vīriyaṃ natthi … paññā natthi … sotāvadhānaṃ natthi … dhammadhāraṇā natthi … atthūpaparikkhā natthi … dhammānudhammappaṭipatti natthi … appamādo natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
Seyyathāpi , āvuso , kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāyateva vaṇṇenaV3.105 hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , āvuso , yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu , hirī natthi … ottappaṃ natthi … vīriyaṃ natthi … paññā natthi … sotāvadhānaṃ natthi … dhammadhāraṇā natthi … atthūpaparikkhā natthi … dhammānudhammappaṭipattiT5.136 natthi … appamādo natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vāM3.357 divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
‘‘ Yassa kassaci , āvuso , saddhā atthi kusalesu dhammesu , hirī atthi … ottappaṃ atthi … vīriyaṃ atthi … paññā atthi … sotāvadhānaṃ atthi … dhammadhāraṇā atthi … atthūpaparikkhā atthi … dhammānudhammappaṭipatti atthi … appamādo atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
Seyyathāpi , āvuso , juṇhapakkheP5.127 candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vaḍḍhateva vaṇṇena vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , āvuso , yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu … pe … appamādo atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī ’’ ti .
Atha kho bhagavā paccuṭṭhāya āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi –
‘‘ sādhu sādhu , sāriputta !
Yassa kassaci , sāriputta , saddhā natthi kusalesu dhammesu hirī natthi … ottappaṃ natthi … paññā natthi … vīriyaṃ natthi … sotāvadhānaṃ natthi … dhammadhāraṇā natthi … atthūpaparikkhā natthi … dhammānudhammappaṭipatti natthi … appamādo natthi kusalesu dhammesu tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
Seyyathāpi , sāriputta , kāḷapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāyateva vaṇṇena hāyati maṇḍalena hāyati ābhāya hāyati ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , sāriputta , yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu … pe … appamādoT5.137 natthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no vuddhi .
‘‘ Yassa kassaci , sāriputta , saddhā atthi kusalesu dhammesu hirī atthi … ottappaṃ atthi … vīriyaṃ atthi … paññā atthi … sotāvadhānaṃ atthi … dhammadhāraṇā atthi … atthūpaparikkhāV3.106 atthi … dhammānudhammappaṭipatti atthi … appamādo atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihāni .
Seyyathāpi , sāriputta , juṇhapakkhe candassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vaḍḍhateva vaṇṇenaP5.128 vaḍḍhati maṇḍalena vaḍḍhati ābhāya vaḍḍhatiM3.358 ārohapariṇāhena ;
evamevaṃ kho , sāriputta , yassa kassaci saddhā atthi kusalesu dhammesu … pe … appamādo atthi kusalesu dhammesu , tassa yā ratti vā divaso vā āgacchati , vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu no parihānī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Paṭhamakathāvatthusuttaṃ

69. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantāT5.138 upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti , seyyathidaṃ –[ dī . ni .1.17; ma . ni .2.223; saṃ . ni .5.1080; pāci .508] rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ [ itthikathaṃ purisakathaṃ ( ka .) ma . ni . aṭṭha .2.223 passitabbaṃ ] sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena upaṭṭhānasālā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā , kā ca pana vo antarākathā vippakatā ’’ ti ?
‘‘ Idha mayaṃ , bhante , pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharāma , seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ … pe … itibhavābhavakathaṃ iti vā ’’ ti .
‘‘ Na kho panetaṃ , bhikkhave , tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃP5.129 saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ , yaṃ tumhe anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā vihareyyātha , seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃV3.107 nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vāti .
‘‘ DasayimāniM3.359 , bhikkhave , kathāvatthūni .
Katamāni dasa ?
Appicchakathā , santuṭṭhikathā , pavivekakathāT5.139 , asaṃsaggakathā , vīriyārambhakathā , sīlakathā , samādhikathā , paññākathā , vimuttikathā , vimuttiñāṇadassanakathāti – imāni kho , bhikkhave , dasa kathāvatthūni .
‘‘ Imesaṃ ce tumhe , bhikkhave , dasannaṃ kathāvatthūnaṃ upādāyupādāya kathaṃ katheyyātha , imesampi candimasūriyānaṃ evaṃmahiddhikānaṃ evaṃmahānubhāvānaṃ tejasā tejaṃ pariyādiyeyyātha , ko pana vādo aññatitthiyānaṃ paribbājakānan ’’ ti !
Navamaṃ .

10. Dutiyakathāvatthusuttaṃ

70. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnā sannipatitā anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti , seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ … pe … itibhavābhavakathaṃT5.140 iti vāti .
‘‘ Dasayimāni , bhikkhave , pāsaṃsāni ṭhānāni .
Katamāni dasa ?
IdhaP5.130 , bhikkhave , bhikkhu attanā ca appiccho hoti , appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Appiccho bhikkhu appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca santuṭṭho hoti , santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Santuṭṭho bhikkhu santuṭṭhikathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca pavivitto hoti , pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Pavivitto bhikkhu pavivekakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ AttanāV3.108 ca asaṃsaṭṭho hoti , asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Asaṃsaṭṭho bhikkhu asaṃsaṭṭhakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca āraddhavīriyo hoti , vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Āraddhavīriyo bhikkhu vīriyārambhakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ AttanāM3.360 ca sīlasampanno hoti , sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Sīlasampanno bhikkhu sīlasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca samādhisampanno hoti , samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Samādhisampanno bhikkhu samādhisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca paññāsampanno hoti , paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Paññāsampanno bhikkhu paññāsampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca vimuttisampanno hoti , vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā hoti .
‘ Vimuttisampanno bhikkhu vimuttisampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
‘‘ Attanā ca vimuttiñāṇadassanasampanno hoti , vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃT5.141 kattā hoti .
‘ Vimuttiñāṇadassanasampanno bhikkhu vimuttiñāṇadassanasampadākathañca bhikkhūnaṃ kattā ’ ti pāsaṃsametaṃ ṭhānaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , dasa pāsaṃsāni ṭhānānī ’’ ti .
Dasamaṃ .
Yamakavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
AvijjāP5.131 taṇhā niṭṭhā ca , avecca dve sukhāni ca ;
Naḷakapāne dve vuttā , kathāvatthūpare duveti .