Issues
Select Version
Dasakanipātapāḷi
Dasakanipātapāḷi

6. Dutiyaadhammasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Dutiyaadhammasuttaṃ

172.‘‘ AdhammoP5.255 ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammoM3.465 yathā attho tathā paṭipajjitabban ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
AthaV3.224 kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
Adhammañca viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
AthaT5.275 kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ puccheyyāma .
Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodiṃsu .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Idaṃ kho no , āvuso kaccāna , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo dhammo ca ;
anattho ca veditabbo attho ca .
AdhammañcaP5.256 viditvā dhammañca , anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabban ’ ti .
‘‘ Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca , bhikkhave … pe … tathāT5.276 paṭipajjitabbanti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittenaM3.466 uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?
‘‘ TesaṃV3.225 no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma .
Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’ ti .
Vibhajatu āyasmā mahākaccāno ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāraṃ gavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṃ atikkamma khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya .
Evaṃsampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [ maññetha ( sī .), maññeyyātha ( ka .)].
So hāvuso , bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ tumhe bhagavantaṃyevaP5.257 upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Addhā , āvuso kaccāna , bhagavā jānaṃ jānāti passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassaT5.277 dātā dhammassāmī tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ mayaṃ bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyāma .
Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma .
Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Vibhajatāyasmā mahākaccāno agaruṃ karitvā ’’ ti .
‘‘ TenaM3.467 hāvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ .
Athāyasmā mahākaccāno etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvāV3.226 uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti .
‘‘ Katamo , cāvuso , adhammo ;
katamo ca dhammo ?
Katamo ca anattho , katamo ca attho ?
‘‘ Pāṇātipāto , āvuso , adhammo ;
pāṇātipātā veramaṇī dhammo ;
ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
pāṇātipātā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Adinnādānaṃ , āvuso , adhammo ;
adinnādānā veramaṇī dhammo ;
ye ca adinnādānapaccayā anekeP5.258 pāpakā akusalā dhammā sambhavantiT5.278 , ayaṃ anattho ;
adinnādānā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Kāmesumicchācāro , āvuso , adhammo ;
kāmesumicchācārā veramaṇī dhammo ;
ye ca kāmesumicchācārapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
kāmesumicchācārā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Musāvādo , āvuso , adhammo ;
musāvādā veramaṇī dhammo ;
ye ca musāvādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
musāvādā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Pisuṇā vācā , āvuso , adhammo ;
pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo ;
ye ca pisuṇāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
pisuṇāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ PharusāM3.468 vācā , āvuso , adhammo ;
pharusāya vācāya veramaṇī dhammo ;
ye ca pharusāvācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
pharusāya vācāya veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ SamphappalāpoV3.227 , āvuso , adhammo ;
samphappalāpā veramaṇī dhammo ;
ye ca samphappalāpapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
samphappalāpā veramaṇipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃT5.279 attho .
‘‘ Abhijjhā , āvuso , adhammo ;
anabhijjhā dhammo ;
ye ca abhijjhāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
anabhijjhāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Byāpādo , āvuso , adhammo ;
abyāpādo dhammo ;
ye ca byāpādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
abyāpādapaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘ Micchādiṭṭhi , āvuso , adhammo ;
sammādiṭṭhi dhammo ;
ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti , ayaṃ anattho ;
sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , ayaṃ attho .
‘‘‘ Yaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃP5.259 avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti .
Imassa kho ahaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe , āvuso , bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā no bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsuM3.469 ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃT5.280 abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanāV3.228 vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti .
‘‘ Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ adhammo ca , bhikkhave , veditabbo … pe … tathā paṭipajjitabban ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?
‘‘ Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassaP5.260 vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāma .
Yathā no āyasmā mahākaccāno byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’ ti .
‘‘ Atha kho mayaṃ , bhante , yenāyasmā mahākaccānoT5.281 tenupasaṅkamimhā ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etamatthaṃ apucchimhā .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā mahākaccānena imehi akkharehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhatto ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhikkhave !
Paṇḍito , bhikkhave , mahākaccāno .
Mahāpañño , bhikkhave , mahākaccāno .
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi cetaṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ mahākaccānena byākataṃ .
Eso ceva tassa attho .
Evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .