7. Paṭhamasañcetanikasuttaṃ
217.‘‘ Nāhaṃ
P5.292 , bhikkhave , sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā [ appaṭisaṃviditvā ( sī . syā . pī .)] byantībhāvaṃ vadāmi .Tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā [ upapajjaṃ vā ( ka .) a . ni .6.63 passitabbaṃ , upapajja vā ( ma . ni .3.303)] apare vā pariyāye .
Na tvevāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi .
‘‘ Tatra , bhikkhave , tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā [ akusalaṃ sañcetanikaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ ( ka .)] hoti ;
catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti ;
tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu .
‘‘ Adinnādāyī
M3.498 hoti .Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā , taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti .
‘‘ Kāmesumicchācārī hoti .
Yā tā māturakkhitā … pe … antamaso mālāguḷaparikkhittāpi
T5.314 , tathārūpāsu cārittaṃ āpajjitā hoti .Evaṃ kho , bhikkhave , tividhā kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā
V3.261 dukkhavipākā hoti ?Idha
P5.293 , bhikkhave , ekacco musāvādī hoti .Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘ ehambho purisa , yaṃ jānāsi taṃ vadehī ’ ti , so ajānaṃ vā āha ‘ jānāmī ’ ti , jānaṃ vā āha ‘ na jānāmī ’ ti , apassaṃ vā āha ‘ passāmī ’ ti , passaṃ vā āha ‘ na passāmī ’ ti , iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā hoti .
‘‘ Pisuṇavāco hoti .
Ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya , amutra vā sutvā imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya .
Iti samaggānaṃ vā bhettā bhinnānaṃ vā anuppadātā vaggārāmo vaggarato vagganandī , vaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
‘‘ Pharusavāco hoti .
Yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā .
Asamādhisaṃvattanikā , tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
‘‘ Samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī , anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā hoti akālena anapadesaṃ apariyantavatiṃ anatthasaṃhitaṃ .
Evaṃ kho , bhikkhave , catubbidhā vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .
‘‘ Kathañca
T5.315 , bhikkhave , tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti ?Idha , bhikkhave , ekacco abhijjhālu hoti .
Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ , taṃ abhijjhātā hoti –
‘ aho vata , yaṃ parassa taṃ mama assā ’ ti .
‘‘ Byāpannacitto
M3.499 hoti paduṭṭhamanasaṅkappo –‘ ime sattā haññantu vā bajjhantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesun ’ ti .
Micchādiṭṭhiko hoti viparītadassano –
‘ natthi dinnaṃ … pe .
P5.294 … ye imañca lokaṃ parañca lokaṃV3.262 sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’ ti .Evaṃ kho , bhikkhave , tividhā manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .
‘‘ Tividha kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu [… sañcetanikahetu ( ka .)] vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti ;
catubbidhavacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti ;
tividhamanokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , apaṇṇako maṇi uddhaṃkhitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti
T5.316 ;evamevaṃ kho , bhikkhave , tividhakāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti ;
catubbidhavacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti ;
tividhamanokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantīti .
‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi , tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye .
Na tvevāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmi .
‘‘ Tatra , bhikkhave , tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti ;
catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti ;
tividhā manokammantasampatti
P5.295 kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti .‘‘ Kathañca
M3.500 , bhikkhave , tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākāV3.263 hoti ?Idha , bhikkhave , ekacco pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno , sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati … pe ….
‘‘ Adinnādānaṃ pahāya , adinnādānā paṭivirato hoti .
Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ gāmagataṃ vā araññagataṃ vā , na taṃ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātā hoti .
‘‘ Kāmesumicchācāraṃ pahāya , kāmesumicchācārā paṭivirato hoti .
Yā tā māturakkhitā
T5.317 … pe … antamaso mālāguḷaparikkhittāpi , tathārūpāsu na cārittaṃ āpajjitā hoti .Evaṃ kho , bhikkhave , tividhā kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti .
Sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho ‘ ehambho purisa , yaṃ jānāsi taṃ vadehī ’ ti , so ajānaṃ vā āha ‘ na jānāmī ’ ti , jānaṃ vā āha ‘ jānāmī ’ ti , apassaṃ vā āha ‘ na passāmī ’ ti , passaṃ vā āha ‘ passāmī ’ ti , iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti .
‘‘ Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya , pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti – na ito sutvā amutra akkhātā imesaṃ bhedāya , amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya .
Iti bhinnānaṃ vā sandhātā
P5.296 sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandiṃ , samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .‘‘ Pharusaṃ vācaṃ pahāya , pharusāya vācāya paṭivirato hoti .
Yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā , tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
‘‘ Samphappalāpaṃ
V3.264 pahāya , samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī , nidhānavatiṃT5.318 vācaṃ bhāsitā hoti kālenaM3.501 sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ .Evaṃ kho , bhikkhave , catubbidhā vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti .
‘‘ Kathañca , bhikkhave , tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti ?
Idha , bhikkhave , ekacco anabhijjhālu hoti .
Yaṃ taṃ parassa paravittūpakaraṇaṃ taṃ anabhijjhātā hoti –
‘ aho vata , yaṃ parassa taṃ mamassā ’ ti .
‘‘ Abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo –
‘ ime sattā averā hontu abyāpajjā anīghā , sukhī attānaṃ pariharantū ’ ti .
‘‘ Sammādiṭṭhiko hoti aviparītadassano –
‘ atthi dinnaṃ , atthi yiṭṭhaṃ … pe … ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’ ti .
Evaṃ kho , bhikkhave , tividhā manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti .
‘‘ Tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti ;
catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti ;
tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā , bhikkhave , sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , apaṇṇako maṇi uddhaṃkhitto yena yeneva patiṭṭhāti suppatiṭṭhitaṃyeva patiṭṭhāti ;
evamevaṃ kho , bhikkhave , tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu
P5.297 vā sattāT5.319 kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti ;catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti ;
tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjanti .
Nāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃ
V3.265 kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā byantībhāvaṃ vadāmi .Tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye .
Na tvevāhaṃ , bhikkhave , sañcetanikānaṃ kammānaṃ katānaṃ upacitānaṃ appaṭisaṃveditvā dukkhassantakiriyaṃ vadāmī ’’ ti .
Sattamaṃ .[ aṭṭhakathāyaṃ pana aṭṭhamasuttampi ettheva pariyāpannaṃ viya saṃvaṇṇanā dissati ]