5. Parihānasuttaṃ
55. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso bhikkhave ’’ ti [ bhikkhavoti ( sī . syā .)].
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘‘ Parihānadhammo puggalo , parihānadhammo puggalo ’ ti , āvuso , vuccati .
‘ Aparihānadhammo puggalo , aparihānadhammo puggalo ’ ti , āvuso , vuccati .
Kittāvatā nu kho , āvuso , parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā , kittāvatā ca pana aparihānadhammo puggalo vutto
V3.86 bhagavatā ’’ ti ?‘‘ Dūratopi kho mayaṃ , āvuso , āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ .
Sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho
P5.103 .Āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tenahāvuso
M3.338 , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ Kittāvatā nu kho , āvuso , parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā ?
Idhāvuso , bhikkhu assutañceva dhammaṃ na suṇāti , sutā cassa dhammā sammosaṃ gacchanti , ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa na samudācaranti , aviññātañceva na vijānāti .
Ettāvatā kho , āvuso , parihānadhammo puggalo vutto bhagavatā .
‘‘ Kittāvatā ca panāvuso , aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā ?
Idhāvuso , bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti , sutā cassa dhammā
T5.110 na sammosaṃ gacchanti , ye cassa dhammā pubbe cetaso asamphuṭṭhapubbā te cassa samudācaranti , aviññātañceva vijānāti .Ettāvatā kho , āvuso , aparihānadhammo puggalo vutto bhagavatā .
‘‘ No ce , āvuso , bhikkhu paracittapariyāyakusalo hoti , atha ‘ sacittapariyāyakusalo bhavissāmī ’ ti – evañhi vo , āvuso , sikkhitabbaṃ .
‘‘ Kathañcāvuso , bhikkhu sacittapariyāyakusalo hoti ?
Seyyathāpi , āvuso , itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udapatte sakaṃ mukhanimittaṃ paccavekkhamāno sace tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā , tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamati .
No ce tattha passati rajaṃ vā aṅgaṇaṃ vā , tenevattamano hoti paripuṇṇasaṅkappo
P5.104 –‘ lābhā vata me , parisuddhaṃ vata me ’ ti .
Evameva kho , āvuso , bhikkhuno paccavekkhaṇā bahukārā hoti kusalesu dhammesu –
‘ anabhijjhālu nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , abyāpannacitto nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , vigatathinamiddho nu kho bahulaṃ
V3.87 viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , anuddhato nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , tiṇṇavicikiccho nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , akkodhano nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjatiM3.339 nu kho me eso dhammo udāhuT5.111 no , asaṃkiliṭṭhacitto nu kho bahulaṃ viharāmi , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , lābhī nu khomhi ajjhattaṃ dhammapāmojjassa , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , lābhī nu khomhi ajjhattaṃ cetosamathassa , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no , lābhī nu khomhi adhipaññādhammavipassanāya , saṃvijjati nu kho me eso dhammo udāhu no ’ ti .‘‘ Sace pana , āvuso , bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani na samanupassati , tenāvuso , bhikkhunā sabbesaṃyeva imesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ .
Seyyathāpi , āvuso , ādittacelo vā ādittasīso vā .
Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya .
Evamevaṃ kho , āvuso , tena bhikkhunā sabbesaṃyeva kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ .
‘‘ Sace panāvuso , bhikkhu paccavekkhamāno ekacce kusale dhamme attani samanupassati , ekacce kusale dhamme attani
P5.105 na samanupassati , tenāvuso , bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya , ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāhoT5.112 ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ .Seyyathāpi , āvuso , ādittacelo vā ādittasīso vā .
Tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya .
Evamevaṃ kho , āvuso , tena bhikkhunā ye kusale dhamme attani samanupassati tesu kusalesu dhammesu patiṭṭhāya , ye kusale dhamme attani na samanupassati tesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya
V3.88 adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ .‘‘ Sace panāvuso , bhikkhu paccavekkhamāno sabbepime kusale dhamme attani samanupassati , tenāvuso , bhikkhunā sabbesveva imesu kusalesu
M3.340 dhammesu patiṭṭhāya uttari āsavānaṃ khayāya yogo karaṇīyo ’’ ti .Pañcamaṃ .