Issues
Select Version
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā

Catubbidhādirūpasaṅgahā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Catubbidhādirūpasaṅgahā

586. Catutthasaṅgahe dvāvīsati catukkā .
Tattha sabbapacchimo atthi rūpaṃ upādā atthi rūpaṃ noupādāti evaṃ idha vuttaṃ mātikaṃ anāmasitvā ṭhapitoM0.341 .
Itare pana āmasitvā ṭhapitā .
Kathaṃ ?
Ye tāva idha duvidhasaṅgahe pakiṇṇakesu ādito tayo dukā , tesu ekekaṃ gahetvāV0.338 yaṃ taṃ rūpaṃ upādā taṃ atthi upādiṇṇaṃ , atthi anupādiṇṇantiādinā nayena pañcahi pañcahi dukehi saddhiṃ yojetvā dukattayamūlakā ādimhi pañcadasa catukkā ṭhapitā .
Idāni yo yaṃ catukko sanidassanaduko so yasmā yaṃ taṃ rūpaṃ sanidassanaṃ taṃ atthi sappaṭighaṃ , atthi appaṭighantiādinā nayena parehi vā , atthi upādā atthi noupādātiādinā nayena purimehi vā , dukehi saddhiṃ atthābhāvato kamābhāvato visesābhāvato ca yogaṃ na gacchati .
Sanidassanañhi ‘ appaṭighaṃ ’ nāma ,‘ no upādā ’ vā natthīti atthābhāvato yogaṃ na gacchati .
‘ Upādiṇṇaṃ pana anupādiṇṇañca atthi taṃ kamābhāvā yogaṃ na gacchati .
Sabbadukā hi pacchimapacchimeheva saddhiṃ yojitā .
Ayamettha kamo .
Purimehi pana saddhiṃ kamābhāvoti .
‘ Sati atthe kamābhāvo akāraṇaṃ .
Tasmā upādiṇṇapadādīhi saddhiṃ yojetabbo ’ ti ce – na , visesābhāvā ;
upādiṇṇapadādīni hi iminā saddhiṃ yojitāni .
Tattha ‘ upādiṇṇaṃ vā sanidassanaṃ , sanidassanaṃ vā upādiṇṇan ’ ti vutte viseso natthīti visesābhāvāpi yogaṃ na gacchati .
Tasmā taṃ catutthadukaṃ anāmasitvā , tato parehi atthi rūpaṃ sappaṭighantiādīhi tīhi dukehi saddhiṃ ‘ yaṃP0.303 taṃ rūpaṃ sappaṭighaṃ taṃ atthi indriyaṃ , atthi na indriyaṃ , yaṃ taṃ rūpaṃ appaṭighaṃ taṃ atthi indriyaṃ , atthi na indriyan ’ tiādinā nayena yujjamāne dve dve duke yojetvā cha catukkā ṭhapitā .
Yathā cāyaṃ catutthaduko yogaṃ na gacchati , tathā tena saddhiṃ ādidukopi .
Kasmā ?
Anupādārūpassa ekantena anidassanattā .
So hi yaṃ taṃ rūpaṃ noupādā taṃ atthi sanidassanaṃ , atthi anidassananti – evaṃ catutthena dukena saddhiṃ yojiyamāno yogaṃ na gacchati .
Tasmā taṃ atikkamitvā pañcamena saha yojito .
Evaṃ yo yena saddhiṃ yogaṃ gacchati , yo ca na gacchati so veditabboti .
Idaṃ catutthasaṅgahe pāḷivavatthānaṃ .
Ito pare pana pañcavidhasaṅgahādayo satta saṅgahā asammissā eva .
Evaṃ sakalāyapi mātikāya pāḷivavatthānaṃ veditabbaṃ .