Issues
Select Version
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā

Ekādasamacittaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ekādasamacittaṃ
422. Ekādasamaṃ chasu ārammaṇesu vedanāvasena majjhattassa kaṅkhāpavattikāle uppajjati .
Tassa samayavavatthāne vicikicchāsampayuttan ti padaṃ apubbaṃ .
Tassattho – vicikicchāya sampayuttanti vicikicchāsampayuttaṃ .
Dhammuddese ‘ vicikicchā hotī ’ ti padameva viseso .
Tattha vigatā cikicchāti vicikicchā .
Sabhāvaṃ vā vicinanto etāya kicchati kilamatīti vicikicchā .
Sā saṃsayalakkhaṇā , kampanarasā , anicchayapaccupaṭṭhānā anekaṃsagāhapaccupaṭṭhānā vā , ayonisomanasikārapadaṭṭhānā .
Paṭipattiantarāyakarāti daṭṭhabbā .
Idha padapaṭipāṭiyā tevīsati padāni honti .
Aggahitaggahaṇena cuddasa .
Tesaṃ vasena savibhattikāvibhattikarāsivinicchayo veditabbo .
Manasikāro uddhaccanti dveyeva yevāpanakā .
424. NiddesavārassaM0.301 cittassekaggatāniddese yasmā idaṃ dubbalaṃ cittaṃ pavattiṭṭhitimattakamevettha hoti , tasmā ‘ saṇṭhitī ’ tiādīni avatvā cittassa ‘ ṭhitī ’ ti ekameva padaṃ vuttaṃ .
Teneva ca kāraṇena uddesavārepi ‘ samādhindriyan ’ tiādi na vuttaṃ .
425. Vicikicchāniddese kaṅkhanavasena kaṅkhā .
Kaṅkhāya āyanāti kaṅkhāyanā .
Purimakaṅkhā hi uttarakaṅkhaṃ āneti nāma .
Ākāravasena vā etaṃ vuttaṃ .
Kaṅkhāsamaṅgicittaṃ kaṅkhāya āyitattā kaṅkhāyitaṃ nāma .
Tassa bhāvo kaṅkhāyitattaṃ .
Vimatīti namati .
Vicikicchā vuttatthā eva .
Kampanaṭṭhena dvidhā eḷayatīti dveḷhakaṃ .
Paṭipattinivāraṇena dvidhāpatho viyāti dvedhāpatho .
‘ Niccaṃ nu kho idaṃ , aniccaṃ nu kho ’ tiādipavattiyā ekasmiṃ ākāre saṇṭhātuṃ asamatthatāya samantatoP0.260 setīti saṃsayo .
Ekaṃsaṃ gahetuṃ asamatthatāya na ekaṃsaggāhoti anekaṃsaggāhoV0.299 .
Nicchetuṃ asakkontī ārammaṇato osakkatīti āsappanā .
Ogāhituṃ asakkontī parisamantato sappatīti parisappanā .
Pariyogāhituṃ asamatthatāya apariyogāhanā .
Nicchayavasena ārammaṇe pavattituṃ asamatthatāya thambhitattaṃ ;
cittassa thaddhabhāvoti attho .
Vicikicchā hi uppajjitvā cittaṃ thaddhaṃ karoti .
Yasmā panesā uppajjamānā ārammaṇaṃ gahetvā manaṃ vilikhantī viya , tasmā manovilekhoti vuttā .
Sesaṃ sabbattha uttānatthameva .