Issues
Select Version
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā

Asubhakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Asubhakathā

263. Idāni rāgacaritasattānaṃ ekantahitaṃ nānārammaṇesu ekekajjhānavaseneva pavattamānaṃ rūpāvacarakusalaṃ dassetuṃ puna katame dhammā kusalātiādi āraddhaṃ .
Tattha uddhumātakasaññāsahagatan tiādīsu , bhastā viya vāyunā , uddhaṃ jīvitapariyādānā yathānukkamaṃ samuggatena sūnabhāvena dhumātattā uddhumātaṃ .
Uddhumātameva uddhumātakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ uddhumātanti uddhumātakaṃ .
Tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Vinīlaṃ vuccati viparibhinnanīlavaṇṇaṃ .
Vinīlameva vinīlakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vinīlanti vinīlakaṃ .
Maṃsussadaṭṭhānesu rattavaṇṇassa , pubbasannicayaṭṭhānesu setavaṇṇassa , yebhuyyena ca nīlavaṇṇassaV0.242 , nīlaṭṭhāne nīlasāṭakapārutasseva chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Paribhinnaṭṭhānesu vissandamānaṃ pubbaṃ vipubbaṃ .
Vipubbameva vipubbakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vipubbanti vipubbakaṃ .
Tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Vicchiddaṃ vuccati dvidhā chindanena apadhāritaṃ , vicchiddameva vicchiddakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vicchiddanti vicchiddakaṃ .
Vemajjhe chinnassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Ito ca etto ca vividhākārena soṇasiṅgālādīhi khāyitaṃ vikkhāyitaṃ .
Vikkhāyitameva vikkhāyitakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vikkhāyitanti vikkhāyitakaṃ .
Tathārūpassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Vividhā khittaṃ vikkhittaṃ .
Vikkhittameva vikkhittakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vikkhittanti vikkhittakaṃ .
‘ Aññena hatthaṃ aññena pādaṃ aññena sīsan ’ ti evaṃ tato tato khittassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Hatañca taṃ purimanayeneva vikkhittakañcāti hatavikkhittakaṃ .
Kākapadākārena aṅgapaccaṅgesu satthena hanitvāP0.198 vuttanayena vikkhittakassa chavasarīrassetaṃM0.243 adhivacanaṃ .
Lohitaṃ kirati , vikkhipati , ito cito ca paggharatīti lohitakaṃ .
Paggharitalohitamakkhitassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Puḷavā vuccanti kimayo .
Puḷave vikiratīti puḷavakaṃ .
Kimiparipuṇṇassa chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Aṭṭhiyeva aṭṭhikaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ aṭṭhīti aṭṭhikaṃ .
Aṭṭhisaṅkhalikāyapi ekaṭṭhikassapi etaṃ adhivacanaṃ .
Imāni ca pana uddhumātakādīni nissāya uppannanimittānampi nimittesu paṭiladdhajjhānānampi etāneva nāmāni .
Tattha uddhumātakanimitte appanāvasena uppannā saññā uddhumātakasaññā .
Tāya uddhumātakasaññāya sampayogaṭṭhena sahagataṃ uddhumātakasaññāsahagataṃ .
Vinīlakasaññāsahagatā dīsupi eseva nayo .
Yaṃ panettha bhāvanāvidhānaṃ vattabbaṃ bhaveyya , taṃ sabbākārena visuddhimagge ( visuddhi .1.103 ādayo ) vuttameva .
Avasesā pāḷivaṇṇanā heṭṭhā vuttanayeneva veditabbā .
Kevalañhi idha , catutthajjhānavasena upekkhābrahmavihāre viya , paṭhamajjhānavasena ekekasmiṃ pañcavīsati ekakā honti .
Asubhārammaṇassa ca avaḍḍhanīyattā , paritte uddhumātakaṭṭhāne uppannanimittārammaṇaṃ parittārammaṇaṃ , mahante appamāṇārammaṇaṃ veditabbaṃ .
Sesesupi eseva nayoti .
ItiV0.243 asubhāni subhaguṇo ,
Dasasatalocanena thutakitti ;
Yāni avoca dasabalo ,
Ekekajjhānahetūni .
Evaṃ pāḷinayeneva , tāva sabbāni tāni jānitvā ;
Tesveva ayaṃ bhiyyo , pakiṇṇakakathāpi viññeyyā .( visuddhi .1.120);
Etesu hi yattha katthaci adhigatajjhāno suvikkhambhitarāgattā vītarāgo viya nilloluppacāro hoti .
Evaṃ santepi yvāyaṃ asubhabhedo vutto , so sarīrasabhāvappattivasena ca rāgacaritabhedavasena cāti veditabbo .
Chavasarīrañhi paṭikūlabhāvaṃ āpajjamānaṃ uddhumātakasabhāvappattaṃ vā siyā , vinīlakādīnaṃ vā aññatarasabhāvappattaṃ .
Iti yādisaṃ yādisaṃ sakkāM0.244 hoti laddhuṃ tādiseP0.199 tādise uddhumātakapaṭikūlaṃ vinīlakapaṭikūlanti evaṃ nimittaṃ gaṇhitabbamevāti sarīrasabhāvappattivasena dasadhā asubhappabhedo vuttoti veditabbo .
Visesato cettha uddhumātakaṃ sarīrasaṇṭhānavipattippakāsanato sarīrasaṇṭhānarāgino sappāyaṃ .
Vinīlakaṃ chavirāgavipattippakāsanato sarīravaṇṇarāgino sappāyaṃ .
Vipubbakaṃ kāyavaṇapaṭibaddhassa duggandhabhāvassa pakāsanato mālāgandhādivasena samuṭṭhāpitasarīragandharāgino sappāyaṃ .
Vicchiddakaṃ antosusirabhāvappakāsanato sarīre ghanabhāvarāgino sappāyaṃ .
Vikkhāyitakaṃ maṃsūpacayasampattivināsappakāsanato thanādīsu sarīrappadesesu maṃsūpacayarāgino sappāyaṃ .
Vikkhittakaṃ aṅgapaccaṅgānaṃ vikkhepappakāsanato aṅgapaccaṅgalīlārāgino sappāyaṃ .
Hatavikkhittakaṃ sarīrasaṅghāṭabhedavikārappakāsanato sarīrasaṅghāṭasampattirāgino sappāyaṃ .
Lohitakaṃ lohitamakkhitapaṭikūlabhāvappakāsanato alaṅkārajanitasobharāgino sappāyaṃ .
Puḷavakaṃ kāyassa anekakimikulasādhāraṇabhāvappakāsanato kāye mamattarāgino sappāyaṃ .
Aṭṭhikaṃ sarīraṭṭhīnaṃ paṭikūlabhāvappakāsanato dantasampattirāgino sappāyanti .
Evaṃ rāgacaritavasenāpi dasadhā asubhappabhedo vuttoti veditabbo .
YasmāV0.244 pana dasavidhepi etasmiṃ asubhe seyyathāpi nāma aparisaṇṭhitajalāya sīghasotāya nadiyā arittabaleneva nāvā tiṭṭhati , vinā arittena na sakkā ṭhapetuṃ , evameva dubbalattā ārammaṇassa vitakkabaleneva cittaṃ ekaggaṃ hutvā tiṭṭhati , vinā vitakkena na sakkā ṭhapetuṃ , tasmā paṭhamajjhānamevettha hoti , na dutiyādīni .
Paṭikūlepi cetasmiṃ ārammaṇe ‘ addhā imāya paṭipadāya jarāmaraṇamhā parimuccissāmī ’ ti evaṃ ānisaṃsadassāvitāya ceva nīvaraṇasantāpappahānena ca pītisomanassaṃP0.200 uppajjati ,‘ bahuṃ dāni vetanaṃ labhissāmī ’ ti ānisaṃsadassāvino pupphachaḍḍakassa gūtharāsimhi viya , ussannabyādhidukkhassa rogino vamanavirecanappavattiyaṃ viya ca .
Dasavidhampi cetaṃ asubhaṃ lakkhaṇato ekameva hoti .
Dasavidhassapi hi etassa asuciduggandhajegucchapaṭikūlabhāvo eva lakkhaṇaṃ .
Tadetaṃ imināM0.245 lakkhaṇena na kevalaṃ matasarīreyeva dantaṭṭhikadassāvino pana cetiyapabbatavāsino mahātissattherassa viya , hatthikkhandhagataṃ rājānaṃ ullokentassa saṅgharakkhitattherupaṭṭhākasāmaṇerassa viya ca , jīvamānakasarīrepi upaṭṭhāti .
Yatheva hi matasarīraṃ evaṃ jīvamānakampi asubhameva .
Asubhalakkhaṇaṃ panettha āgantukena alaṅkārena paṭicchannattā na paññāyatīti .
Asubhakathā .
Kiṃ pana pathavīkasiṇaṃ ādiṃ katvā aṭṭhikasaññāpariyosānāvesā rūpāvacarappanā , udāhu aññāpi atthīti ?
Atthi ;
ānāpānajjhānañhi kāyagatāsatibhāvanā ca idha na kathitā .
Kiñcāpi na kathitā vāyokasiṇe pana gahite ānāpānajjhānaṃ gahitameva ;
vaṇṇakasiṇesu ca gahitesu kesādīsu catukkapañcakajjhānavasena uppannā kāyagatāsati , dasasu asubhesu gahitesu dvattiṃsākāre paṭikūlamanasikārajjhānavasena ceva navasivathikāvaṇṇajjhānavasena ca pavattā kāyagatāsati gahitāvāti .
Sabbāpi rūpāvacarappanā idha kathitāva hotīti .
Rūpāvacarakusalakathā niṭṭhitā .