Dvādasamacittaṃ
427. Dvādasamassa samayavavatthāne uddhaccena sampayuttanti uddhaccasampayuttaṃ .
Idañhi cittaṃ chasu ārammaṇesu vedanāvasena majjhattaṃ hutvā uddhataṃ hoti .
Idha dhammuddese ‘ vicikicchā ’ -ṭhāne ‘ uddhaccaṃ hotī ’ ti āgataṃ .
Padapaṭipāṭiyā aṭṭhavīsati padāni honti .
Aggahitaggahaṇena cuddasa .
Tesaṃ vasena savibhattikāvibhattikarāsividhānaṃ veditabbaṃ .
Adhimokkho manasikāroti dveyeva yevāpanakā .
429. Niddesavārassa uddhaccaniddese cittassāti na sattassa , na posassa .
Uddhaccan ti uddhatākāro .
Na vūpasamoti avūpasamo .
Ceto vikkhipatīti
M0.302 cetasovikkhepo .Bhantattaṃ cittassāti cittassa bhantabhāvo , bhantayānabhantagoṇādīni viya .
Iminā ekārammaṇasmiṃyeva vipphandanaṃ kathitaṃ .
Uddhaccañhi ekārammaṇe vipphandati , vicikicchā nānārammaṇe .
Sesaṃ sabbavāresu heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ .
Idāni imasmiṃ cittadvaye pakiṇṇakavinicchayo hoti .
‘ Ārammaṇe pavaṭṭanakacittāni nāma katī ’ ti ?
Hi vutte ‘ imāneva dve ’ ti vattabbaṃ .
Tattha vicikicchāsahagataṃ
P0.261 ekantena pavaṭṭati , uddhaccasahagataṃ pana laddhādhimokkhattā laddhapatiṭṭhaṃ pavaṭṭati .Yathā hi vaṭṭacaturassesu dvīsu maṇīsu pabbhāraṭṭhāne pavaṭṭetvā vissaṭṭhesu vaṭṭamaṇi ekanteneva pavaṭṭati , caturasso patiṭṭhāya patiṭṭhāya pavaṭṭati , evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ .
Sabbesupi hīnādibhedo na uddhaṭo , sabbesaṃ ekantahīnattā .
Sahajātādhipati labbhamānopi na uddhaṭo , heṭṭhā dassitanayattā .
Ñāṇābhāvato panettha vīmaṃsādhipati nāma natthi .
Pacchimadvaye sesopi natthi eva .
Kasmā ?
Kañci dhammaṃ dhuraṃ katvā anuppajjanato , paṭṭhāne ca paṭisiddhato .
Imehi
V0.300 pana dvādasahipi akusalacittehi kamme āyūhite , ṭhapetvā uddhaccasahagataṃ , sesāni ekādaseva paṭisandhiṃ ākaḍḍhanti .Vicikicchāsahagate aladdhādhimokkhe dubbalepi paṭisandhiṃ ākaḍḍhamāne uddhaccasahagataṃ laddhādhimokkhaṃ balavaṃ kasmā nākaḍḍhatīti ?
Dassanena pahātabbābhāvato .
Yadi hi ākaḍḍheyya ‘ dassanenapahātabba ’ -padavibhaṅge āgaccheyya , tasmā , ṭhapetvā taṃ , sesāni ekādasa ākaḍḍhanti .
Tesu hi yena kenaci kamme āyūhite tāya cetanāya catūsu apāyesu paṭisandhi hoti .
Akusalavipākesu ahetukamanoviññāṇadhātuupekkhāsahagatāya paṭisandhiṃ gaṇhāti .
Itarassāpi ettheva paṭisandhidānaṃ bhaveyya .
Yasmā panetaṃ natthi , tasmā ‘ dassanenapahātabba ’ -padavibhaṅge nāgatanti .
Akusalā dhammātipadassa vaṇṇanā niṭṭhitā .