Issues
Tikanipāta-ṭīkā
Tikanipāta-ṭīkā

10. Moneyyasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

10. Moneyyasuttavaṇṇanā

123. Dasame munino bhāvā moneyyāni , yehi dhammehi ubhayahitamunanato muni nāma hoti , te munibhāvakarā moneyyā paṭipadā dhammā eva vuttā .
Munino vā etāni moneyyāni , yathāvuttadhammā eva .
Tattha yasmā kāyena akattabbassa akaraṇaṃ , kattabbassa ca karaṇaṃM2.208 ,‘‘ atthi imasmiṃ kāye kesā ’’ tiādinā ( dī . ni .2.377; ma . ni .1.110; saṃ . ni .4.127; khu . pā .3. dvattiṃsākāra ) kāyasaṅkhātassa ārammaṇassa jānanaṃ , kāyassa ca samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato ca yāthāvato parijānanatā , tathā parijānanavasena pana pavatto vipassanāmaggo , tena ca kāye chandarāgassa pajahanaṃ , kāyasaṅkhāraṃ nirodhetvā pattabbasamāpatti vā , sabbe ete kāyamukhena pavattā moneyyappaṭipadā dhammā kāyamoneyyaṃ nāma .
Tasmā tamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ katamaṃ kāyamoneyyaṃ ?
Tividhakāyaduccaritassa pahānaṃ kāyamoneyyaṃ , tividhakāyasucaritampi kāyamoneyyan ’’ tiādinā ( mahāni .14) pāḷi āgatā .
Idhāpi teneva pāḷinayena atthaṃ dassento ‘‘ tividhakāyaduccaritappahānaṃ kāyamoneyyaṃ nāmā ’’ tiādimāha .
IdāniV2.189 ‘‘ katamaṃ vacīmoneyyaṃ ?
Catubbidhavacīduccaritassa pahānaṃ vacīmoneyyaṃ , catubbidhaṃ vacīsucaritaṃ , vācārammaṇe ñāṇaṃ , vācāpariññā , pariññāsahagato maggo , vācāya chandarāgassa pahānaṃ , vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyan ’’ ti imāya pāḷiyā vuttamatthaṃ atidīpento ‘‘ vacīmoneyyepi eseva nayo ’’ tiādimāha .
Tattha copanavācañceva saddavācañca ārabbha pavattā paññā vācārammaṇe ñāṇaṃ .
Tassā vācāya samudayādito parijānanaṃ vācāpariññā .
‘‘ Katamaṃ manomoneyyaṃ ?
Tividhamanoduccaritassa pahānaṃ manomoneyyaṃ , tividhaṃ manosuccaritaṃ , manārammaṇe ñāṇaṃ , manapariññā , pariññāsahagato maggo , manasmiṃ chandarāgassa pahānaṃ , cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyan ’’ ti imāya pāḷiyā āgatanayena atthaṃ vibhāvento ‘‘ manomoneyyepi imināva nayena atthaṃ ñatvā ’’ tiādimāha .
Tattha ca ekāsītividhaṃ lokiyacittaṃ ārabbha pavattañāṇaṃ manārammaṇe ñāṇaṃ .
Tassa samudayādito parijānanaṃ manapariññāti ayaṃ viseso .
Moneyyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Āpāyikavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .