3. Sāriputtasuttavaṇṇanā
33. Tatiye ,‘‘ sāriputta , mayā saṃkhittena desitaṃ dhammaṃ tādisenapi na sukaraṃ viññātun ’’ ti iminā adhippāyeneva vadanto therassa ñāṇaṃ sabbamatikkamaṃ .
Aññātāro ca dullabhāti hi iminā sāmaññavacanena sāriputtattherampi antogadhaṃ katvā dassento tenapi attano desanāya duppaṭividdhabhāvaṃ dasseti .
Sammāti hetunā kāraṇena .
Tenāha ‘‘ upāyenā ’’ tiādi .
Mānābhisamayāti mānassa dassanābhisamayā .
Pahānābhisamayoti ca dassanābhisamayoti ca pariññābhisamayo vutto .
Arahattamaggo hi pariññākiccasiddhiyā kiccavasena mānaṃ passati , asammohappaṭivedhavasenāti vuttaṃ hoti , ayamassa dassanābhisamayo .
Tena diṭṭho pana pahānābhisamayo ca .
Dassanābhisamayena hi pariññābhisamayameva pahīyati .
Diṭṭhavisena diṭṭhasattānaṃ jīvitaṃ viya ayamassa pahānābhisamayo
M2.100 .Aṭṭhakathāyaṃ pana pahānābhisamayassa dassanābhisamayanānantariyakattā ‘‘ pahānābhisamayena ’’ icceva vuttaṃ .
Pahānābhisamaye hi gahite dassanābhisamayo gahitova hoti .
Antamakāsi
V2.93 dukkhassāti arahattamaggena mānassa pahīnattā ye ime ‘‘ kāyabandhanassa anto jīrati ( cūḷava .278), haritantaṃ vā ’’ ti ( ma . ni .1.304) evaṃ vuttaantimamariyādanto ca ‘‘ antamidaṃ , bhikkhave , jīvikānan ’’ ti ( saṃ . ni .3.80; itivu .91) evaṃ vuttalāmakanto ca ‘‘ sakkāyo eko anto ’’ ti ( saṃ . ni .3.103) evaṃ vuttakoṭṭhāsanto ca ‘‘ esevanto dukkhassa sapaccayasaṅkhayā ’’ ti evaṃ vuttakoṭṭhāsanto cāti cattāro antā , tesu sabbasseva vaṭṭadukkhassa aduṃ catutthakoṭisaṅkhātaṃ antamakāsi , paricchedaṃ parivaṭumaṃ akāsi , antimasamudayamattāvasesaṃ dukkhamakāsīti vuttaṃ hoti .Tenāha ‘‘ vaṭṭadukkhassa antamakāsī ’’ ti .
Nanu ca ‘‘ pahānan ’’ ti imassa niddese nibbānaṃ āgataṃ ?
Idha paṭippassaddhippahānasaṅkhātaṃ arahattaphalaṃ vuttaṃ , tasmā niddesenāyaṃ vaṇṇanā virujjhatīti āha ‘‘ niddese panā ’’ tiādi .
Tattha tāni padāni āgatānīti tasmiṃ niddese ‘‘ pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggan ’’ tiādīni ( cūḷani .75 udayamāṇavapucchāniddeso ) padāni āgatāni .
Dhammatakkapurejavan ti iminā tasmiṃ catutthajjhānavimokkhe ṭhatvā jhānaṅgāni vipassitvā adhigataṃ arahattavimokkhaṃ vadati .
Arahattavimokkhassa hi maggasampayuttasammāsaṅkappasaṅkhāto dhammatakko purejavo hoti .
Sāriputtasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .