9. Sukhumālasuttavaṇṇanā
39. Navame niddukkhoti kāyikacetasikadukkhavirahito .
Sadukkhe hi savighāte sukhumālattā anavasarā , tasmā sukhito niddukkhatāya sukhumālo nāma .
Yāvassa sukhumālattā paramukkaṃsagatāti āha ‘‘ paramasukhumālo ’’ ti .
Ativiya sukhumāloti attho .
Antamatītaṃ accantaṃ .
Sabbadā sukhumāloti āha ‘‘ satataniddukkho ’’ ti .
Cariyakāleti bodhicariyāya caraṇakāle .
Tenāti bodhisattena .
Aññattha pana paduman ti rattaṃ kamalaṃ .
Puṇḍarīkan ti setaṃ vuccati .
Itarāti itarapokkharaṇiyo .
‘‘ Bodhisattassa kirā ’’ tiādikaṃ pokkharaṇīnaṃ
M2.119 uppattidassanaṃ .Kuddālakammakāreti khaṇake .
Pokkharaṇiṭṭhānānīti pokkharaṇikhaṇanayoggaṭṭhānāni .
Gaṇhāpesīti khaṇāpesi .
Pokkharaṇisaddo cettha tādise jalāsaye niruḷho daṭṭhabbo paṅkajādisaddā viya .
Sopānabāhukānaṃ matthakaṭṭhānaṃ uṇhīsan ti adhippetaṃ .
Udakasecananāḷikāti udakacchaṭāvissajjananāḷiyantāni .
Pañcavidhāti vaṇṇavasena jātivasena ca .
Kho panassāti nipātamattaṃ .
Kāsika-saddo ativiya saṇhe sukhume mahagghavatthe niruḷho , aññasmimpi tathājātike ruḷhivasena pavattatīti daṭṭhabbaṃ .
Tenāha ‘‘ akāsikaṃ candanan ’’ ti .
Hemante vāso hemantaṃ , hemantaṃ arahatīti hemantiko , pāsādo .
‘‘ Itaresupi eseva nayo ’’ ti vatvā tadeva nesaṃ arahataṃ dassetuṃ ‘‘ tattha hemantiko ’’ tiādi vuttaṃ .
Sajālānīti sajālavātapānāni , udakayantānīti udakadhārāvissandanakayantāni .
Pāsādamatthaketi pāsādassa upariākāsatale .
Bandhitvāti payojitayante sukkhamahiṃsacammaṃ bandhitvā .
Yantaṃ parivattetvāti yathāpayojitaṃ yantaṃ pāsāṇāropanatthañceva puna tesaṃ vissajjanatthañca parivattetvā .
Tasmiṃ vissajjentīti chadanapiṭṭhe baddhasukkhamahiṃsacamme vissajjenti .
Sahassathāman ti purisasahassabalaṃ , purisasahassena vahitabbabhāravahaṃ .
Pallaṅke nisinnovāti ratanamayapallaṅke yathānisinno eva .
Uppatanākārapattan ti uppatitvā ṭhitaṃ viya .
Jiyaṃ pothentassāti jiyāghātaṃ karontassa .
Jiyappahārasaddoti jiyāghātasaddo .
Yante baddhan ti yantabaddhaṃ katvā
V2.110 ṭhapitaṃ .Saddantareti thāmamajjhimassa purisassa saddasavanaṭṭhāne .
Gāvutassa catuttho bhāgo kosotipi vuccati dvisahassadaṇḍappamāṇaṭṭhānaṃ .
Sabbaṭṭhānānīti mahāpurisassa tāni tāni sabbāni vasanaṭṭhānāni .
Sikhābaddhoti purisasabhāvasseva visesato dassanametaṃ .
Na uppilāvitabhāvatthan ti uppilāvitabhāvasaṅkhātaṃ atthaṃ na kathesīti attho .
Tassa hi bodhimūleyeva setughāto .
Tenevāti appamādalakkhaṇassa
M2.120 dīpanato eva .Attānaṃ atikkamitvāti attano jarāpattiṃ acintetvā aṭṭīyati .
Na panesa maggena pahīno tadā maggassa anadhigatattā .
Sikkhaṃ paṭikkhipitvāti yathāsamādinnasikkhaṃ pahāya .
Aviparītabyādhiādisabhāvāvāti ekantena byādhiādisabhāvā eva .
Evaṃ jigucchāvihārenāti evaṃ sakalasseva vaṭṭadukkhassa jigucchanavihārena viharantassa .
Evaṃ jigucchanan ti evaṃ parassa jigucchanaṃ .
Paraṃ ajigucchamānoti karuṇāyanena evaṃ paraṃ ajigucchanto .
Abhibhosmīti abhibhavitā asmi .
Ussāho ahūti caturaṅgasamannāgataṃ vīriyameva catubbidhasammappadhānavīriyañca ahosi , yena maggabrahmacariyaparāyaṇo jāto .
Sukhumālasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .