(14)4. Yodhājīvavaggo
1. Yodhājīvasuttavaṇṇanā
134. Catutthassa paṭhame yujjhanaṃ yodho , so ājīvo etassāti yodhājīvo .
Yuddhamupajīvatīti vā etasmiṃ atthe yodhājīvoti niruttinayena padasiddhi veditabbā .
Tenāha ‘‘ yuddhaṃ upajīvatīti yodhājīvo ’’ ti .
Saha … pe … passatīti pubbabhāge vipassanāpaññāya sammasanavasena , maggakkhaṇe abhisamayavasena attapaccakkhena ñāṇena passati .
Yodhājīvasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Parisāsuttavaṇṇanā
135. Dutiye appaṭipucchitvā vinītāti ‘‘ taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ tiādinā appaṭipucchitvā kevalaṃ dhammadesanāvaseneva vinītaparisā .
Dubbinītaparisāti dukkhena vinītaparisā .
Pucchitvā vinītāti ‘‘ taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave ’’ tiādinā pucchitvā anumatiggahaṇavasena vinītā .
Suvinītaparisāti sukhena vinītaparisā .
Anumatiggahaṇavasena vinayanañhi na dukkaraṃ hoti .
Parisāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Uppādāsuttavaṇṇanā
137. Catutthe
M2.217V2.197 uppādā vā tathāgatānan ti tathāgatānaṃ uppādepi veneyyapuggalānaṃ maggaphaluppatti viya saṅkhārānaṃ aniccādisabhāvo na tathāgatuppādāyatto , atha kho tathāgatānaṃ uppādepi anuppādepi hotimevāti vuttaṃ hoti .Ṭhitāva sā dhātūti ṭhito eva so aniccasabhāvo byabhicārābhāvato na kadāci saṅkhārā aniccā na hoti .
Kāmaṃ asaṅkhatā viya dhātu na nicco so sabhāvo , tathāpi sabbakālikoyevāti adhippāyo .
Aparo nayo – ṭhitāva sā dhātūti ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā ’’ ti esā dhātu esa sabhāvo tathāgatānaṃ uppādato pubbe uddhañca appaṭivijjhiyamāno na tathāgatehi uppādito , atha kho sabbakālaṃ sabbe saṅkhārā aniccā , ṭhitāva sā dhātu , kevalaṃ pana sayambhuñāṇena abhisambujjhanato ‘‘ ayaṃ dhammo tathāgatena abhisambuddho ’’ ti pavedanato ca tathāgato dhammassāmīti vuccati apubbassa tassa uppādanato .
Tena vuttaṃ ‘‘ ṭhitāva sā dhātū ’’ ti .
Abhisambujjhatīti ñāṇena abhisambujjhati .
Abhisametīti ñāṇena abhisamāgacchati .
Ācikkhatīti katheti .
Desetīti dasseti .
Paññāpetīti jānāpeti .
Paṭṭhapetīti ñāṇamukhe ṭhapeti .
Vivaratīti vivaritvā dasseti .
Vibhajatīti vibhāgato dasseti .
Uttānīkarotīti pākaṭaṃ karoti .
Atha vā abhisambujjhatīti paccakkhakaraṇena abhimukhaṃ bujjhati , yāthāvato paṭivijjhati .
Tato eva abhisameti abhimukhaṃ samāgacchati .
Ādito kathento ācikkhati , uddisatīti attho .
Tameva uddesaṃ pariyosāpento deseti .
Yathāuddiṭṭhamatthaṃ nidassanavasena pakārehi ñāpento paññāpeti .
Pakārehi etamatthaṃ patiṭṭhapento paṭṭhapeti .
Yathāuddiṭṭhaṃ paṭinidassanavasena vivarati vibhajati .
Vivaṭaṃ vibhattañca atthaṃ hetūdāharaṇadassanehi pākaṭaṃ karonto uttānīkaroti .
Uppādāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5-10.Kesakambalasuttādivaṇṇanā
138-143.
Pañcame
M2.218V2.198 tantāvutānaṃ vatthānan ti idaṃ ‘‘ yāni kānicī ’’ ti iminā samānādhikaraṇanti āha ‘‘ paccatte sāmivacanan ’’ ti .Vāyitānan ti vītānaṃ .
Lāmakoti nihīno , makkhali moghapurisoti ettha makkhalīti tassa nāmaṃ .
Taṃ kira sakaddamāya bhūmiyā telaghaṭaṃ gahetvā gacchantaṃ ,‘‘ tāta , mā khalī ’’ ti sāmiko āha .
So pamādena khalitvā patitvā sāmikassa bhayena palāyituṃ āraddho .
Sāmiko upadhāvitvā naṃ dussakaṇṇe aggahesi , sāṭakaṃ chaḍḍetvā acelako hutvā palāyi .
So paṇṇena vā tiṇena vā paṭicchādetumpi ajānanto jātarūpeneva ekaṃ gāmaṃ pāvisi .
Manussā taṃ disvā ‘‘ ayaṃ samaṇo arahā appiccho , natthi iminā sadiso ’’ ti pūvabhattādīni gahetvā upasaṅkamanti .
So ‘‘ mayhaṃ sāṭakaṃ anivatthabhāvena idaṃ uppannan ’’ ti tato paṭṭhāya sāṭakaṃ labhitvāpi na nivāsesi , tadeva ca pabbajjaṃ aggahesi .
Tassa santike aññepi aññepīti pañcasatā manussā pabbajiṃsu .
Taṃ sandhāyāha ‘‘ makkhali moghapuriso ’’ ti .
Chaṭṭhādīni uttānatthāni eva .
Kesakambalasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
11-13.Paṭhamamoranivāpasuttādivaṇṇanā
144-146.
Ekādasame akuppadhammatāya khayavayasaṅkhātaṃ antaṃ atītāti accantā , evaṃ aparihāyanasabhāvattā accantā niṭṭhā assāti accantaniṭṭho .
Tenāha ‘‘ antaṃ atikkantaniṭṭho ’’ tiādi .
Na hi paṭividdhassa lokuttaradhammassa dassanaṃ kuppanaṃ nāma atthi .
Dhuvaniṭṭhoti satataniṭṭho .
Accantameva catūhi yogehi khemo etassa atthīti accantayogakkhemī , niccayogakkhemīti attho .
Maggabrahmacariyassa vusitattā tassa avihāyanasabhāvattā accantaṃ brahmacārīti accantabrahmacārī , niccabrahmacārīti attho .
Pariyosānan ti brahmacariyapariyosānaṃ vaṭṭadukkhapariyosānañca
M2.219 .Accantaṃ pariyosānamassāti accantapariyosāno .
Dvādasamaterasamāni uttānatthāneva .
Paṭhamamoranivāpasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Yodhājīvavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
147-156.
Maṅgalavaggo
V2.199 uttānatthoyeva .Tatiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .