4. Devadūtavaggo
1. Sabrahmakasuttavaṇṇanā
31. Catutthassa
M2.97V2.90 paṭhame sabrahmakānīti saseṭṭhakāni .Yesan ti yesaṃ kulānaṃ .
Puttānan ti puttehi .
Pūjitasaddayogena hi idaṃ karaṇatthe sāmivacanaṃ .
Tenāti āhārādinā .
Paṭijaggitā gopitāti yathākālaṃ tassa tassa dātabbassa dānena veyyāvaccassa ca karaṇena paṭijaggitā ceva uppannānatthappaharaṇena gopitā ca honti .
Tesan ti mātāpitūnaṃ .
Brahmādibhāvasādhanatthan ti tesaṃ guṇānaṃ atthitāya loke brahmā nāma vuccati , ācariyo nāma vuccati , āhuneyyo nāma vuccati , te mātāpitūnaṃ puttakaṃ paṭilabhantīti dassanavasena nesaṃ brahmādibhāvasādhanatthaṃ ‘‘ bahukārā ’’ ti , vatvā taṃ tesaṃ bahukārataṃ nānākārato dassetuṃ ‘‘ āpādakā ’’ tiādi vuttaṃ .
Mātāpitaro hi puttānaṃ jīvitassa āpādakā , sarīrassa posakā , ācārasamācārānaṃ sikkhāpakā sakalassapi imassa lokassa dassetāro .
Tenāha ‘‘ puttānaṃ hī ’’ tiādi .
Iṭṭhārammaṇaṃ tāva te dassentu , aniṭṭhārammaṇaṃ kathanti ?
Tampi dassetabbameva vajjanīyabhāvajānāpanatthaṃ .
Avijahitā hontīti tāsaṃ bhāvanāya brahmānaṃ brahmaloke uppannattā avijahitā honti bhāvanā .
Lobhanīyavayasmiṃ paṭhamayobbane ativiya mudubhāvappattadassanatthaṃ satavihata ggahaṇaṃ .
Pāṭiyekkan ti visuṃ .
Iminā kāraṇenāti iminā yathāvuttena puttesu pavattitehi atikkamena mettādisamuppattisaṅkhātena kāraṇena .
Tharusippan ti asisattikuntakalāpādiāyudhasippaṃ .
Muddāgaṇanāti aṅgulisaṃkocanādinā hatthamuddāya gaṇanā .
Ādi saddena pāṇādīnaṃ saṅgaho .
Pacchācariyā nāma mātāpitūnaṃ santike uggahitagahaṭṭhavattasseva puggalassa yathāsakaṃ hatthācariyādīnaṃ sippaggāhāpananti katvā sabbapaṭhamaṃ ācariyā nāmāti yojetabbaṃ .
Ānīya hutaṃ āhutaṃ .
Pakārehi hutaṃ pāhutaṃ .
Abhisaṅkhatan ti tasseva vevacanaṃ .
Namo kareyyāti sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ gantvā ‘‘ idaṃ mayhaṃ uttamapuññakkhettan ’’ ti namakkāraṃ kareyya .
Tāya naṃ pāricariyāyāti ettha nan ti nipātamattaṃ , yathāvuttaparicaraṇenāti attho
V2.91 .Atha vā pāricariyāyāti
M2.98 bharaṇakiccakaraṇakulavaṃsappatiṭṭhānāpanādinā pañcavidhaupaṭṭhānena .Vuttañhetaṃ –
‘‘ Pañcahi kho , gahapatiputta , ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā –
‘ bhato nesaṃ bharissāmi , kiccaṃ nesaṃ karissāmi , kulavaṃsaṃ ṭhapessāmi , dāyajjaṃ paṭipajjāmi , atha vā pana petānaṃ kālakatānaṃ dakkhiṇaṃ anuppadassāmī ’ ti .
Imehi kho , gahapatiputta , pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṃ anukampanti , pāpā nivārenti , kalyāṇe nivesenti , sippaṃ sikkhāpenti , patirūpena dārena saṃyojenti , samaye dāyajjaṃ niyyādentī ’’ ti ( dī . ni .3.267).
Apica yo mātāpitaro tīsu vatthūsu abhippasanne katvā sīlesu vā patiṭṭhāpetvā pabbajjāya vā niyojetvā upaṭṭhahati , ayaṃ mātāpitūpaṭṭhākānaṃ aggoti veditabbo .
Sā panāyaṃ pāricariyā puttassa ubhayalokahitasukhāvahāti taṃ dassetuṃ ‘‘ idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti vuttaṃ .
Pasaṃsantīti ‘‘ ayaṃ puggalo matteyyo petteyyo saggasaṃvattaniyaṃ paṭipadaṃ pūretī ’’ ti idheva naṃ pasaṃsanti .
Āmodati ādito paṭṭhāya modappattiyā .
Pamodati nānappakāramodasampavattiyā .
Sabrahmakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .