Bākulattheravatthu
226. Catutthe nirābādhānan ti ābādharahitānaṃ .
Yathā ‘‘ dvāvīsati dvattiṃsā ’’ tiādimhi vattabbe ‘‘ bāvīsati bāttiṃsā ’’ tiādīni vuccanti , evamevaṃ dve kulāni assāti dvikulo , dvekuloti vā vattabbe bākuloti vuttanti āha –
‘‘ bākuloti dvīsu kulesu vaḍḍhitattā evaṃladdhanāmo ’’ ti .
Upayogenāti ānubhāvena .
Phāsukakāleti arogakāle .
Gadduhanamattampīti goduhanamattampi kālaṃ .
Idha pana na sakalo goduhanakkhaṇo adhippeto , atha kho gāviṃ thane gahetvā ekakhīrabinduduhanakālamattaṃ adhippetaṃ .
Ārogyasālan ti āturānaṃ arogabhāvakaraṇatthāya katasālaṃ .
Nimujjanummujjanavasenāti jāṇuppamāṇe udake thokaṃyeva nimujjanummujjanavasena .
Chaḍḍetvā palāyīti macchassa mukhasamīpeyeva chaḍḍetvā palāyi .
Dārakassa tejenāti dārakassa puññatejena .
Māriyamānāva marantīti daṇḍādīhi pothetvā māriyamānāva maranti , na jālena baddhatāmattena amāriyamānā .
Nīhaṭamattova matoti nīhaṭakkhaṇeyeva mato .
Tenassa māraṇatthaṃ upakkamo na kato , yena upakkamena dārakassa ābādho siyā .
Tan ti macchaṃ .
Sakalamevāti avikalameva paripuṇṇāvayavameva .
Na keḷāyatīti na nandati , kismiñci na maññati .
Piṭṭhito phālentīti dārakassa puññatejena piṭṭhito phālentī .
Bheriṃ carāpetvāti ‘‘ puttaṃ labhin ’’ ti ugghosanavasena bheriṃ carāpetvā .
Pakatiṃ ācikkhīti attano puttabhāvaṃ kathesi .
Kucchiyā dhāritattā amātā kātuṃ na sakkāti jananībhāvato amātā kātuṃ na sakkā .
Macchaṃ gaṇhantāpīti macchaṃ vikkiṇitvā gaṇhantāpi .
Tathā gaṇhantā ca tappariyāpannaṃ sabbaṃ gaṇhanti nāmāti āha –
‘‘ vakkayakanādīni bahi katvā gaṇhantā nāma natthī ’’ ti .
Ayampi amātā kātuṃ na sakkāti dinnaputtabhāvato na sakkā .