Dabbattheravatthu
214. Chaṭṭhe
V1.163 aṭṭhārasasu mahāvihāresūti rājagahassa samantato ṭhitesu aṭṭhārasasu mahāvihāresu .Upavijaññāti āsannapasūtikālā .
Rahogatoti rahasi gato .
Saṅghassa veyyāvaccakaraṇe kāyaṃ yojetukāmo cintesīti thero kira attano katakiccabhāvaṃ disvā ‘‘ ahaṃ imaṃ sarīraṃ dhāremi , tañca kho vātamukhe ṭhitapadīpo viya aniccatāmukhe ṭhitaṃ nacirasseva nibbāyanadhammaṃ yāva
M1.178 na nibbāyati , tāva kiṃ nu kho ahaṃ saṅghassa veyyāvaccaṃ kareyyan ’’ ti cintento iti paṭisañcikkhati ‘‘ tiroraṭṭhesu bahū kulaputtā bhagavantaṃ adisvāva pabbajanti , te ‘ bhagavantaṃ passissāma ceva vandissāmā ’ ti ca dūratopi āgacchanti , tatra yesaṃ senāsanaṃ nappahoti , te silāpattakepi seyyaṃ kappenti .
Pahomi kho panāhaṃ attano ānubhāvena tesaṃ tesaṃ kulaputtānaṃ icchāvasena pāsādavihāraaḍḍhayogādīni mañcapīṭhattharaṇāni nimminitvā dātuṃ ?
Punadivase cettha ekacce ativiya kilantarūpā honti , te gāravena bhikkhūnaṃ purato ṭhatvā bhattānipi na uddisāpenti , ahaṃ kho pana tesaṃ bhattānipi uddisituṃ pahomī ’’ ti .
Iti paṭisañcikkhanto ‘‘ yaṃnūnāhaṃ saṅghassa senāsanañca paññapeyyaṃ , bhattāni ca uddiseyyan ’’ ti cintesi .Sabhāgasabhāgānan ti suttantikādiguṇavasena sabhāgānaṃ , na mittasanthavavasena .
Thero hi yāvatikā suttantikā honti , te uccinitvā uccinitvā ekato tesaṃ anurūpameva senāsanaṃ paññapeti .
Venayikābhidhammikakammaṭṭhānikakāyadaḷhibahulesupi eseva nayo .
Teneva pāḷiyaṃ ( pārā .380) vuttaṃ –
‘‘ yete bhikkhū suttantikā , tesaṃ ekajjhaṃ senāsanaṃ paññapetī ’’ tiādi .
Aṅguliyā jalamānāyāti tejokasiṇacatutthajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya abhiññāñāṇena aṅgulijalanaṃ adhiṭṭhahitvā teneva tejodhātusamāpattijanitena aggijālena aṅguliyā jalamānāya .
Ayaṃ mañcotiādīsu pana there ‘‘ ayaṃ mañco ’’ tiādiṃ vadante nimmitāpi attano attano gataṭṭhāne ‘‘ ayaṃ mañco ’’ tiādiṃ vadanti .
Ayañhi nimmitānaṃ dhammatā .
‘‘ Ekasmiṃ bhāsamānasmiṃ , sabbe bhāsanti nimmitā ;
Ekasmiṃ tuṇhimāsine , sabbe tuṇhī bhavanti te ’’ ti .( dī . ni .2.286);
Yasmiṃ pana vihāre mañcapīṭhādīni na paripūrenti , tattha attano ānubhāvena pūrenti , tena nimmitānaṃ avatthukaṃ vacanaṃ na hoti sabbattha mañcapīṭhādīnaṃ sabbhāvato .
Sabbavihāresu ca
V1.164 gamanamagge samappamāṇe katvā adhiṭṭhāti .
Katikasaṇṭhānādīnaṃ pana nānappakārattā tasmiṃ tasmiṃ vihāre katikavattāni visuṃ visuṃ kathāpetīti veditabbaṃ .
AniyametvāM1.179 nimmitānañhi ‘‘ ekasmiṃ bhāsamānasmin ’’ tiādidhammatā vuttā .
Tathā hi ye vaṇṇavayasarīrāvayavaparikkhārakiriyāvisesādīhi niyamaṃ akatvā nimmitā honti , te aniyametvā nimmitattā iddhimatā sadisāva honti .
Ṭhānanisajjādīsu bhāsitatuṇhībhāvādīsu vā yaṃ yaṃ iddhimā karoti , taṃ tadeva karonti .
Sace pana nānappakāre kātukāmo hoti , keci paṭhamavaye , keci majjhimavaye , keci pacchimavaye , tathā dīghakese upaḍḍhamuṇḍe missakakese upaḍḍharattacīvare paṇḍukacīvare , padabhāṇadhammakathāsarabhaññapañhapucchanapañhavissajjanarajanapacanacīvarasibbanadhovanādīni karonte , aparepi vā nānappakāre kātukāmo hoti , tena pādakajjhānato vuṭṭhāya ‘‘ ettakā bhikkhū paṭhamavayā hontū ’’ tiādinā nayena parikammaṃ katvā puna samāpajjitvā vuṭṭhāya adhiṭṭhite adhiṭṭhānacittena saddhiṃ icchiticchitappakārāyeva honti .Puna attano vasanaṭṭhānameva āgacchatīti tehi saddhiṃ janapadakathaṃ kathento anisīditvā attano vasanaṭṭhānaṃ veḷuvanameva paccāgacchati .
Pāḷiyan ti vinayapāḷiyaṃ .