Bāhiyadārucīriyattheravatthu
216. Aṭṭhame ekarattivāsena gantvāti devatānubhāvena gantvā .
‘‘ Buddhānubhāvenā ’’ tipi vadanti .
Evaṃ gato ca vihāraṃ pavisitvā sambahule bhikkhū bhuttapātarāse kāyālasiyavimocanatthāya abbhokāse caṅkamante disvā ‘‘ kahaṃ etarahi satthā ’’ ti pucchi .
Bhikkhū ‘‘ sāvatthiyaṃ piṇḍāya paviṭṭho ’’ ti vatvā taṃ pucchiṃsu –
‘‘ tvaṃ pana kuto āgato ’’ ti ?
Suppārakā āgatomhīti .
Kadā nikkhantosīti ?
Hiyyo sāyaṃ nikkhantomhīti .
Dūrato āgato , tava pāde dhovitvā telena makkhetvā thokaṃ vissamāhi , āgatakāle satthāraṃ dakkhissatīti .
Ahaṃ , bhante , satthu vā attano vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi , ekarattenevamhi katthaci aṭṭhatvā anisīditvā vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgato , satthāraṃ passitvāva vissamissāmīti .
So evaṃ vatvā taramānarūpo sāvatthiṃ pavisitvā bhagavantaṃ anopamāya buddhasiriyā piṇḍāya carantaṃ disvā
M1.181 ‘‘ cirassaṃ vata me diṭṭho sammāsambuddho ’’ ti diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya oṇatasarīro gantvā antaravīthiyameva pañcapatiṭṭhitena vanditvā gopphakesu daḷhaṃ gahetvā evamāha –
‘‘ desetu me , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu me sugato dhammaṃ , yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti .
Atha naṃ satthā ‘‘ akālo kho tāva , bāhiya , antaragharaṃ paviṭṭhomhi piṇḍāyā ’’ ti paṭikkhipiV1.166 .
Taṃ sutvā bāhiyo ,‘‘ bhante , saṃsāre saṃsarantena kabaḷīkārāhāro na no laddhapubbo , tumhākaṃ vā mayhaṃ vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi , desetha me dhamman ’’ ti .
Satthā dutiyampi paṭikkhipiyeva .
Evaṃ kirassa ahosi ‘‘ imassa maṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya sakalasarīraṃ pītiyā nirantaraṃ ajjhotthaṭaṃ hoti , balavapītivegena dhammaṃ sutvāpi na sakkhissati paṭivijjhituṃ , majjhattupekkhā tāva tiṭṭhatu , ekaratteneva vīsayojanasataṃ maggaṃ āgatattā darathopissa balavā , sopi tāva paṭippassambhatū ’’ ti .
Tasmā dvikkhattuṃ paṭikkhipitvā tatiyaṃ yācito antaravīthiyaṃ ṭhitova ‘‘ tasmātiha te , bāhiya , evaṃ sikkhitabbaṃ diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī ’’ tiādinā ( udā .10) nayena dhammaṃ deseti .
Imamatthaṃ saṃkhipitvā dassento ‘‘ satthāraṃ piṇḍāya paviṭṭhan ’’ tiādimāha .
Tattha antaraghareti antaravīthiyaṃ .Aparipuṇṇapattacīvaratāya pattacīvaraṃ pariyesantoti so kira vīsativassasahassāni samaṇadhammaṃ karonto ‘‘ bhikkhunā nāma attano paccaye labhitvā aññaṃ anoloketvā sayameva bhuñjituṃ vaṭṭatī ’’ ti ekabhikkhussapi pattena vā cīvarena vā saṅgahaṃ nākāsi .
Tenassa ‘‘ iddhimayapattacīvaraṃ na uppajjissatī ’’ ti ñatvā ehibhikkhubhāvena pabbajjaṃ na adāsi .
Tāvadeva ca pabbajjaṃ yācito ‘‘ paripuṇṇaṃ te pattacīvaran ’’ ti pucchitvā ‘‘ aparipuṇṇan ’’ ti vutte ‘‘ tena hi pattacīvaraṃ pariyesāhī ’’ ti vatvā pakkāmi .
Tasmā so pattacīvaraṃ pariyesanto saṅkāraṭṭhānato coḷakhaṇḍāni saṃkaḍḍhati .
Sahassamapīti paricchedavacanaṃ .
Ekasahassaṃ dvesahassānīti evaṃ sahassena ce paricchinnā gāthā honti , tā ca anatthapadasaṃhitā ākāsavaṇṇapabbatavaṇṇādīni pakāsakehi anibbānadīpakehi anatthakehi padehi saṃhitā yāva bahukā honti , tāva pāpikā evāti attho
M1.182 .
Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyoti ‘‘ appamādo amatapadaṃ … pe … yathā matā ’’ ti ( dha . pa .21) evarūpā ekagāthāpi seyyoti attho .