(16)2. Ekadhammapāḷi-dutiyavaggavaṇṇanā
298. Micchā
V1.211 passati tāya , sayaṃ vā micchā passati , micchādassanameva vā tanti micchādiṭṭhi , yaṃ kiñci viparītadassanaṃ .
Tenāha –
‘‘ dvāsaṭṭhividhāyā ’’ tiādiM1.225 .Micchādiṭṭhi etassāti micchādiṭṭhiko .
Tassa micchādiṭṭhikassa .
299. Sammā passati tāya , sayaṃ vā sammā passati , sammādassanamattameva vā tanti sammādiṭṭhi .
Pañcavidhāyāti kammassakatājhānavipassanāmaggaphalavasena pañcavidhāya .
Tattha jhānacittuppādapariyāpannaṃ ñāṇaṃ jhānasammādiṭṭhi , vipassanāñāṇaṃ vipassanāsammādiṭṭhi .
302. Pañcasu khandhesu ‘‘ niccan ’’ tiādinā pavatto anupāyamanasikāro .
303.‘‘ Aniccan ’’ tiādinā pavatto upāyamanasikāro .
Yāva niyāmokkamanāti yāva micchattaniyāmokkamanā .
Micchattaniyāmokkamananayo pana sāmaññaphalasuttavaṇṇanāyaṃ taṭṭīkāya ca vuttanayeneva veditabbo .
304. Ayaṃ tividhā saggāvaraṇā ceva hotīti kammapathappattiyā mahāsāvajjabhāvato vuttaṃ .
Saggāvaraṇāya hontiyā maggavibandhakabhāve vattabbameva natthīti vuttaṃ –
‘‘ maggāvaraṇā cā ’’ ti .
‘‘ Sassato loko ’’ tiādikā dasavatthukā antaggāhikā micchādiṭṭhi .
Maggāvaraṇāva hoti viparītadassanabhāvato , na saggāvaraṇā akammapathapattitoti adhippāyo .
Idaṃ pana vidhānaṃ paṭikkhipitvāti viparītadassanañca na maggāvaraṇañcāti viruddhametaṃ uddhammabhāvato .
Tathā hi sati appahīnāya eva sakkāyadiṭṭhiyā maggādhigamena bhavitabbanti adhippāyena yathāvuttavidhānaṃ paṭikkhipitvā .
‘‘ Na saggāvaraṇā ’’ ti saggūpapattiyā avibandhakattaṃ vadantehi diṭṭhiyā saggāvahatāpi nāma anuññātā hotīti taṃ vādaṃ paṭikkhipantena ‘‘ diṭṭhi nāma saggaṃ upanetuṃ samatthā nāma natthī ’’ ti vuttaṃ .
Kasmā ?
Ekantagarutarasāvajjabhāvato .
Tenāha –
‘‘ ekantaṃ nirayasmiṃyeva nimujjāpetī ’’ tiādi .
305. Vaṭṭaṃ
V1.212 viddhaṃsetīti maggasammādiṭṭhi kilesavaṭṭaṃ kammavaṭṭañca viddhaṃseti .
Vipākavaṭṭaṃ kā nu viddhaṃseti nāma .
Evaṃ pana attano kāraṇena viddhastabhavaṃ phalasammādiṭṭhi paṭibāhatīti vuttaṃ avasaradānato .Iccetaṃ kusalan ti arahattaṃ pāpetuṃ sace sakkoti , evametaṃ vipassanāya paṭisandhianākaḍḍhanaṃ
M1.226 kusalaṃ anavajjaṃ .
Satta bhave detīti sotāpattimaggassa paccayabhūtā vipassanāsammādiṭṭhi tassa puggalassa satta bhave deti .Evamayan ti pañcavidhampi sammādiṭṭhiṃ sandhāya vuttaṃ .
Tenāha –
‘‘ lokiyalokuttarā sammādiṭṭhi kathitā ’’ ti .
Imasmiṃ panattheti ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmī ’’ tiādinā vutte gatimaggasaṅkhāte atthe .
‘‘ Sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjantī ’’ ti vuttattā ‘‘ lokikā bhavanipphādikāva veditabbā ’’ ti vuttaṃ .
306. Yathādiṭṭhīti atthabyāpanicchāyaṃ yathā -saddo , tena uttarapadatthappadhāno samāsoti āha –
‘‘ yā yā diṭṭhī ’’ ti .
Tassā tassā anurūpan ti taṃtaṃdiṭṭhianurūpanti attho .
Samattan ti anavasesaṃ .
Tenāha –
‘‘ paripuṇṇan ’’ ti .
Samādinnan ti ādimajjhapariyosānesu samaṃ ekasadisaṃ katvā ādinnaṃ gahitaṃ anissaṭṭhaṃ .
Tadetan ti yadetaṃ ‘‘ yañceva kāyakamman ’’ tiādinā vuttaṃ , tadetaṃ kāyakammaṃ .
Yathādiṭṭhiyaṃ ṭhitakāyakamman ti yā pana diṭṭhi ‘‘ natthi tatonidānaṃ pāpan ’’ tiādinā pavattā , tassaṃ diṭṭhiyaṃ ṭhitakassa ṭhitamattassa anissaṭṭhassa taṃdiṭṭhikassa kāyakammaṃ .
Diṭṭhisahajātaṃ kāyakamman ti tassa yathādiṭṭhikassa paresaṃ hatthamuddādinā viññāpanakāle tāya diṭṭhiyā sahajātaṃ kāyakammaṃ .
Na cettha vacīkammāsaṅkā uppādetabbā pāṇaghātādīnaṃyeva adhippetattā .
Diṭṭhānulomikaṃ kāyakamman ti yathā paresaṃ pākaṭaṃ hoti , evaṃ diṭṭhiyā anulomikaṃ katvā pavattitaṃ kāyakammaṃ .
Tenāha –
‘‘ samādinnaṃ gahitaṃ parāmaṭṭhan ’’ ti .
Tatthātiādi suviññeyyameva .
Eseva nayoti iminā yathāvuttāya diṭṭhiyā ṭhitavacīkammaṃ , diṭṭhisahajātaṃ vacīkammaṃ , diṭṭhānulomikaṃ vacīkammanti tividhaṃ hotīti evamādi atidisati .
Micchādiṭṭhikassāti kammapathappattāya micchādiṭṭhiyā micchādiṭṭhikassa .
‘‘ Yāya kāyaci micchādiṭṭhiyā micchādiṭṭhikassa sato ’’ ti apare .
Diṭṭhisahajātāti yathāvuttāya diṭṭhiyā sahajātā cetanā .
Esa nayo sesapadesupi .
Patthanāti ‘‘ idaṃ nāma kareyyan ’’ ti taṇhāpatthanā .
Cetanāpatthanānaṃ vasenāti yathāvuttadiṭṭhigatanissitacetasikanikāmanānaṃ vasena .
Cittaṭṭhapanāti cittassa paṇidahanā .
Phassādayoti cetanādiṭṭhitaṇhādivinimuttā phassādidhammā .
Yasmā diṭṭhi pāpikā , tasmā tassa puggalassa sabbe te dhammā aniṭṭhāya … pe … saṃvattantīti yojanā .
Purimassevāti
M1.227 tittakapadassevaV1.213 .
Tittakaṃ kaṭukanti ca ubhayaṃ idha aniṭṭhapariyāyaṃ daṭṭhabbaṃ ‘‘ pacchā te kaṭukaṃ bhavissatī ’’ tiādīsu viya .Amboyan ti ambo ayaṃ .
Tameva pūjan ti tameva pubbe laddhaparisiñcanadānādipūjaṃ .
Nivesareti pavisiṃsu .
Asātasannivāsenāti amadhuranimbamūlasaṃsaggena .
Taṃ pana paṭikkhipitvā … pe … vuttan ti sabbāpi micchādiṭṭhi ekantasāvajjattā aniṭṭhāya dukkhāya saṃvattatīti adhippāyena vuttaṃ .
Anantarasutteti dasamasutte .
Yojetvā veditabbānīti navamasutte viya yojetvā veditabbāni .
Cittaṭṭhapanāva patthanāti ettha paṇidhi cāti vattabbaṃ .
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
16. Ekadhammapāḷi