(15)2. Aṭṭhānapāḷi-dutiyavaggavaṇṇanā
278. Vivādupacchedatoti
V1.205 vivādupacchedakāraṇā .
Dvīsu uppannesu yo vivādo bhaveyya , tassa anuppādoyevettha vivādupacchedo .Ekasmiṃ dīpetiādinā dīpantarepi ekajjhaṃ na uppajjati , pageva ekadīpeti dasseti .
Sopi parihāyethāti cakkavāḷassa padese eva pavattitabbattā parihāyeyya .
279-280.
Manussattan ti
M1.220 manussabhāvo tasseva pabbajjādiguṇānaṃ yoggabhāvato .
Liṅgasampattīti purisabhāvo .
Hetūti manovacīpaṇidhānapubbikā hetusampadā .
Satthāradassanan ti satthusammukhībhāvo .
Pabbajjāti kammakiriyavādīsu tāpasesu , bhikkhūsu vā pabbajjā .
Guṇasampattīti abhiññādiguṇasampadā .
Adhikāroti buddhe uddissa adhiko kāro , savisesā upakārakiriyā adhiko sakkāroti vuttaṃ hoti .
Chandova chandatā , sammāsambodhiṃ uddissa sātisayo kattukamyatākusalacchando .
Aṭṭhadhammasamodhānāti etesaṃ aṭṭhannaṃ dhammānaṃ samāyogena .
Abhinīhāroti kāyapaṇidhānaṃ .
Samijjhatīti nipphajjati .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana paramatthadīpaniyā cariyāpiṭakavaṇṇanāya ( cariyā . aṭṭha . pakiṇṇakakathā ) vuttanayena veditabbo .Sabbākāraparipūramevāti paripuṇṇalakkhaṇatāya sattuttamādīhi sabbākārena sampannameva .
Na hi itthiyā kosohitavatthaguyhatādi sambhavati .
Dutiyapakati ca nāma paṭhamapakatito nihīnā eva .
Tenevāha – anantaravāre ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
279-280.
Manussattan ti
M1.220 manussabhāvo tasseva pabbajjādiguṇānaṃ yoggabhāvato .
Liṅgasampattīti purisabhāvo .
Hetūti manovacīpaṇidhānapubbikā hetusampadā .
Satthāradassanan ti satthusammukhībhāvo .
Pabbajjāti kammakiriyavādīsu tāpasesu , bhikkhūsu vā pabbajjā .
Guṇasampattīti abhiññādiguṇasampadā .
Adhikāroti buddhe uddissa adhiko kāro , savisesā upakārakiriyā adhiko sakkāroti vuttaṃ hoti .
Chandova chandatā , sammāsambodhiṃ uddissa sātisayo kattukamyatākusalacchando .
Aṭṭhadhammasamodhānāti etesaṃ aṭṭhannaṃ dhammānaṃ samāyogena .
Abhinīhāroti kāyapaṇidhānaṃ .
Samijjhatīti nipphajjati .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana paramatthadīpaniyā cariyāpiṭakavaṇṇanāya ( cariyā . aṭṭha . pakiṇṇakakathā ) vuttanayena veditabbo .
Sabbākāraparipūramevāti paripuṇṇalakkhaṇatāya sattuttamādīhi sabbākārena sampannameva .
Na hi itthiyā kosohitavatthaguyhatādi sambhavati .
Dutiyapakati ca nāma paṭhamapakatito nihīnā eva .
Tenevāha – anantaravāre ‘‘ yasmā ’’ tiādi . 281. Idha purisassa tattha nibbattanatoti imasmiṃ manussaloke purisabhūtassa tattha brahmaloke brahmattabhāvena nibbattanato .
Tena asatipi purisaliṅge purisākārā brahmāno hontīti dasseti .
Taṃyeva ca purisākāraṃ sandhāya vuttaṃ bhagavatā ‘‘ yaṃ puriso brahmattaṃ kāreyyā ’’ ti .
Tenevāha –
‘‘ samānepī ’’ tiādi .
Yadi evaṃ itthiyo brahmaloke na uppajjeyyunti āha –
‘‘ brahmattan ’’ tiādi .
290-295.
‘‘ Kāyaduccaritassā ’’ tiādipāḷiyā
V1.206 kammaniyāmo nāma kathito .
Samañjanaṃ samaṅgo , samannāgamo , so etassa atthīti samaṅgī , samannāgato , samañjanasīlo vā samaṅgī , pubbabhāge upakaraṇasamudāyato pabhuti āyūhanavasena āyūhanasamaṅgītā , sanniṭṭhāpakacetanāvasena cetanāsamaṅgitā .
Cetanāsantativasena vā āyūhanasamaṅgitā , taṃtaṃcetanākkhaṇavasena cetanāsamaṅgītā .
Katūpacitassa avipakkavipākassa kammassa vasena kammasamaṅgitā .
Kamme pana vipaccituṃ āraddhe vipākappavattivasena vipākasamaṅgitā .
Kammādīnaṃ upaṭṭhānakālavasena upaṭṭhānasamaṅgitā .Kusalākusalakammāyūhanakkhaṇeti kusalakammassa akusalakammassa
M1.221 ca samīhanakkhaṇe .
Tathāti iminā kusalākusalakammapadaṃ ākaḍḍhati .Tathāti iminā kusalākusalakammapadaṃ ākaḍḍhati .
Yathā kataṃ kammaṃ phaladānasamatthaṃ hoti , tathā kataṃ upacitaṃ .
Vipākārahan ti dutiyabhavādīsu vipaccanārahaṃ .
Uppajjamānānaṃ upapattinimittaṃ upaṭṭhātīti yojanā .
Upapattiyā uppajjanassa nimittaṃ kāraṇanti upapattinimittaṃ , kammaṃ , kammanimittaṃ , gatinimittañca .
Aṭṭhakathāyaṃ pana gatinimittavaseneva yojanā dassitā .
Kammakammanimittānampi upaṭṭhānaṃ yathārahaṃ daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Yānissa tāni pubbe katāni kammāni , tānissa tasmiṃ samaye olambanti ajjholambanti abhilambanti ’’ ti ( ma . ni .3.248) vacanato sāyanhe mahantānaṃ pabbatakūṭānaṃ chāyā viya āsannamaraṇassa sattassa citte supine viya vipaccituṃ katokāsaṃ kammaṃ , tassa nimittaṃ gatinimittaṃ upatiṭṭhateva .
Calatīti parivattati .
Ekena hi kammunā tajje nimitte upaṭṭhite paccayavisesavasena tato aññena kammunā tadaññassa nimittassa upaṭṭhānaṃ parivattanaṃ .
Sesā niccalā avasesā catubbidhāpi samaṅgitā niccalā aparivattanato .
Sunakhavājikoti sunakhehi migavājavasena vajanasīlo , sunakhaluddakoti attho .
Talasantharaṇapūjan ti bhūmitalassa pupphehi santharaṇapūjaṃ .
Āyūhanacetanā kammasamaṅgitāvasenāti kāyaduccaritassa aparāparaṃ āyūhanena sanniṭṭhāpakacetanāya tasseva pakappane kammakkhayakarañāṇena akhepitattā yathūpacitakammunā ca samaṅgibhāvassa vasena .
Kamman ti akusalakammaṃ .
Tasmiṃyeva khaṇeti āyūhanakkhaṇeyeva .
Tassāti kammasamaṅgino puggalassa saggo vārito , tañce kammaṃ vipākavāraṃ labheyyāti adhippāyo .
Saggo vāritoti ca nidassanamattaṃ .
Manussalokopissa vāritovāti .
Apare pana purimehi vipākāvaraṇassa anuddhaṭattā ‘‘ tasmiṃyeva khaṇe ’’ ti ca avisesena vuttattā taṃ dosaṃ pariharituṃ ‘‘ āyūhitakammaṃ nāmā ’’ tiādimāha .
Yadā kammaṃ vipākavāraṃ labhatīti idaṃ katokāsassa appaṭibāhiyattā vuttaṃ
V1.207 .Kamman ti akusalakammaṃ .
Tasmiṃyeva khaṇeti āyūhanakkhaṇeyeva .
Tassāti kammasamaṅgino puggalassa saggo vārito , tañce kammaṃ vipākavāraṃ labheyyāti adhippāyo .
Saggo vāritoti ca nidassanamattaṃ .
Manussalokopissa vāritovāti .
Apare pana purimehi vipākāvaraṇassa anuddhaṭattā ‘‘ tasmiṃyeva khaṇe ’’ ti ca avisesena vuttattā taṃ dosaṃ pariharituṃ ‘‘ āyūhitakammaṃ nāmā ’’ tiādimāha .
Yadā kammaṃ vipākavāraṃ labhatīti idaṃ katokāsassa appaṭibāhiyattā vuttaṃ
V1.207 .Tathā hi bhagavā tatiyapārājikavatthusmiṃ ( pārā .162 ādayo ) paṭisallīyi , imasmiṃ sutte ‘‘ kāyaduccaritasamaṅgī ’’ ti āgatattā vipākūpaṭṭhānasamaṅgitā na labbhanti .
Tathā hi bhagavā tatiyapārājikavatthusmiṃ ( pārā .162 ādayo ) paṭisallīyi , imasmiṃ sutte ‘‘ kāyaduccaritasamaṅgī ’’ ti āgatattā vipākūpaṭṭhānasamaṅgitā na labbhanti .
( Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .)
Aṭṭhānapāḷivaṇṇanāyaṃ anuttānatthadīpanā niṭṭhitā .