Issues
Select Version
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Cittagahapativatthu

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Cittagahapativatthu

250. TatiyeV1.187 migā eva migarūpāni .
Bhikkhaṃ samādāpetvāti ,‘‘ bhante , mayhaṃ anuggahaṃ karotha , idha nisīditvā bhikkhaṃ gaṇhathā ’’ ti bhikkhāgahaṇatthaṃ samādāpetvāM1.201 .
Vivaṭṭaṃ uddissa upacitaṃ nibbedhabhāgiyakusalaṃ upanissayo .
Saḷāyatanavibhattimeva desesīti saḷāyatanavibhāgappaṭisaṃyuttameva dhammakathaṃ kathesi .
Therenāti tattha sannihitānaṃ sabbesaṃ jeṭṭhena mahātherena .
Pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontenāti cittena gahapatinā ‘‘ yā imā , bhante thera , anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti ,‘ sassato loko ’ ti vā ,‘ asassato loko ’ ti vā ,‘ antavā loko ’ ti vā ,‘ anantavā loko ’ ti vā ,‘ taṃ jīvaṃ taṃ sarīran ’ ti vā ,‘ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran ’ ti vā ,‘ hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vā ,‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vā ,‘ hoti ca na hoti ca tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vā ,‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vā yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle gaṇitāni , imā nu kho , bhante , diṭṭhiyo kismiṃ sati honti , kismiṃ asati na hontī ’’ ti evamādinā ( saṃ . ni .4.345) pañhe puṭṭhe taṃ pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontena . Imaṃ kira pañhaṃ yāvatatiyaṃ puṭṭho mahāthero tuṇhī ahosi . Atha isidattatthero cintesi – ‘‘ ayaṃ thero neva attanā byākaroti , na aññaṃ ajjhesati , upāsako ca bhikkhusaṅghaṃ vihesati , ahametaṃ byākaritvā phāsuvihāraṃ katvā dassāmī ’’ ti . Evaṃ cintetvā ca āsanato vuṭṭhāya therassa santikaṃ gantvā ‘‘ byākaromahaṃ , bhante , cittassa gahapatino etaṃ pañhan ’’ ti ( saṃ . ni .4.345) āha . Evaṃ vutte thero ‘‘ byākarohi tvaṃ , āvuso isidatta , cittassa gahapatino etaṃ pañhan ’’ ti isidattaṃ ajjhesi . Tena vuttaṃ – ‘‘ pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontena ajjhiṭṭho ’’ ti . Pañhaṃ vissajjetvāti ‘‘ yā imā , gahapati , anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti ‘ sassato loko ’ ti vā ,‘ asassato loko ’ ti vā … pe … yāni cimāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle gaṇitāni , imā kho , gahapati , diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyā sati honti , sakkāyadiṭṭhiyā asati na hontī ’’ tiādinā nayena pañhaṃ vissajjetvā . Gihisahāyakabhāve ñāteti therassa gihisahāyakabhāve cittena gahapatinā ñāte . Citto kira , gahapati , tassa pañhaveyyākaraṇe tuṭṭho ‘‘ kuto , bhante , ayyo isidatto āgacchatī ’’ ti vatvā ‘‘ avantiyā kho ahaṃ , gahapati , āgacchāmī ’’ ti vutto ‘‘ atthi , bhante , avantiyāM1.202 isidatto nāma kulaputto amhākaṃ adiṭṭhasahāyo pabbajito , diṭṭho so āyasmatā ’’ ti pucchi . Thero ca ‘‘ evaṃ , gahapatī ’’ ti vatvā ‘‘ kahaṃ nu kho , bhante , so āyasmā etarahi viharatī ’’ ti puna puṭṭhoV1.188 tuṇhī ahosi . Atha citto gahapati ‘‘ ayyo no , bhante , isidatto ’’ ti pucchitvā ‘‘ evaṃ , gahapatī ’’ ti vutte attano gihisahāyabhāvaṃ aññāsi .
Tejosamāpattipāṭihāriyaṃ dassetvāti ekasmiṃ kira divase citto gahapati ‘‘ sādhu me , bhante , ayyo uttarimanussadhammā iddhipāṭihāriyaṃ dassetū ’’ ti mahātheraṃ yāci . Thero ‘‘ tena hi tvaṃ , gahapati , āḷinde uttarāsaṅgaṃ paññāpetvā tattha tiṇakalāpaṃ okirā ’’ ti vatvā tena ca tathā kate sayaṃ vihāraṃ pavisitvā ca ghaṭikaṃ datvā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāresi , yathā tāḷacchiggaḷena ca aggaḷantarikāya ca acci nikkhamitvā tiṇāni jhāpeti , uttarāsaṅgaṃ na jhāpeti . Atha citto gahapati uttarāsaṅgaṃ papphoṭetvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ ṭhito theraṃ bahi nikkhamantaṃ disvā ‘‘ abhiramatu , bhante , ayyo macchikāsaṇḍe , ramaṇīyaṃ ambāṭakavanaṃ , ahaṃ ayyassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan ’’ ti āha . Tato thero ‘‘ na dāni idha vasituṃ sakkā ’’ ti tamhā vihārā pakkāmi . Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ – ‘‘ tejosamāpatti pāṭihāriyaṃ dassetvā ‘ idāni idha vasituṃ na yuttan ’ ti yathāsukhaṃ pakkāmī ’’ ti .
Dve aggasāvakātiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ vitthārato vinayapāḷiyaṃ āgatameva .
Saddhoti lokiyalokuttarāya saddhāya samannāgato . Sīlenāti agāriyasīlaṃ anagāriyasīlanti duvidhaṃ sīlaṃ , tesu idha agāriyaṃ sīlaṃ adhippetaṃ , tena samannāgatoti attho . Yasobhogasamappitoti yādiso anāthapiṇḍikādīnaṃ pañcaupāsakasataparivārasaṅkhāto agāriyo yaso , tādiseneva yasena , yo ca dhanadhaññādiko ceva sattavidhaariyadhanasaṅkhāto cāti duvidho bhogo , tena ca samannāgatoti attho .
Yaṃ yaṃ padesan ti puratthimādīsu disāsu evarūpo kulaputto yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati , tattha tattha evarūpena lābhasakkārena pūjitova hotīti attho .