Issues
Select Version
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Anuruddhattheravatthu

Author: _System_commentary_ @ Administrator

192. Pañcame bhojanapapañcamattan ti gocaragāme piṇḍāya caraṇāhāraparibhogasaññitaṃ bhojanapapañcamattaṃ .
Dīparukkhānan ti lohadantakaṭṭhamayānaṃ mahantānaṃ dīparukkhānaṃ . Lohamayesupi hi tesu dīpādhāresu dīparukkhakāti ruḷhiresā daṭṭhabbā .
Olambakadīpamaṇḍaladīpasañcaraṇadīpādikā sesadīpā .
Anupariyāyi padakkhiṇakaraṇavasena .
Ahaṃ tenāti yena tuyhaṃ attho , ahaṃ tena pavāremi , tasmā taṃ āharāpetvā gaṇhāti attho .
Suvaṇṇapātiyaṃyevassa bhattaṃ uppajjīti devatānubhāvena uppajji , na kiñci pacanakiccaṃ atthi .
Satta mahāpurisavitakke vitakkesīti ‘‘ appicchassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo mahicchassā ’’ tiādike satta mahāpurisavitakke vitakkesi .
Aṭṭhameti ‘‘ nippapañcārāmassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo papañcārāmassā ’’ ti etasmiṃ purisavitakke .
Mama saṅkappamaññāyāti ‘‘ appicchassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo mahicchassā ’’ tiādinā ( dī . ni .3.358; a . ni .8.30) mahāpurisavitakkavasena āraddhamattaṃ matthakaṃ pāpetuṃ asamatthabhāvena ṭhitaṃ mama saṅkappaṃ jānitvā .
Manomayenāti manomayena viya manasā nimmitasadisena , pariṇāmitenāti attho . Iddhiyāti ‘‘ ayaṃ kāyo idaṃ cittaṃ viya hotū ’’ ti evaṃ pavattāya adhiṭṭhāniddhiyā .
Yadā me ahu saṅkappoti yasmiṃ kāle mayhaṃ ‘‘ kīdiso nu kho aṭṭhamo mahāpurisavitakko ’’ ti parivitakko ahosi , yadā me ahu saṅkappo , tato mama saṅkappamaññāyaV1.142 iddhiyā upasaṅkami , uttari desayīti yojanā .
Uttari desayīti ‘‘ nippapañcārāmassāyaṃ dhammo nippapañcaratinoM1.156 , nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino ’’ ti ( dī . ni .3.358; a . ni .8.30) imaṃ aṭṭhamaṃ mahāpurisavitakkaṃ pūrento upari desayi . Taṃ pana desitaṃ dassento āha – ‘‘ nippapañcarato buddho , nippapañcamadesayī ’’ ti , papañcā nāma rāgādayo kilesā , tesaṃ vūpasamanatāya tadabhāvato ca lokuttaradhammā nippapañcā nāma .
Yathā taṃ pāpuṇāti , tathā dhammaṃ desesi , sāmukkaṃsikaṃ catusaccadesanaṃ adesayīti attho .
Tassāhaṃ dhammamaññāyāti tassa satthu desanādhammaṃ jānitvā . Vihāsin ti yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjanto vihariṃ . Sāsane ratoti sikkhattayasaṅgahe sāsane abhirato . Tisso vijjā anuppattāti pubbenivāsañāṇaṃ , dibbacakkhuñāṇaṃ , āsavakkhayañāṇanti imā tisso vijjā mayā anuppattā sacchikatā . Tato eva kataṃ buddhassa sāsanaṃ , anusiṭṭhi ovādo anuṭṭhitoti attho .