Mogharājattheravatthu
234. Dvādasame kaṭṭhavāhananagareti kaṭṭhavāhanena gahitattā evaṃladdhanāmake nagare .
Atīte kira bārāṇasivāsī eko rukkhavaḍḍhakī sake ācariyake adutiyo .
Tassa soḷasa sissā ekamekassa sahassaṃ antevāsikā .
Evaṃ te sattarasādhikā soḷasa sahassā ācariyantevāsikā
M1.191 sabbepi bārāṇasiṃ upanissāya jīvikaṃ kappentā pabbatasamīpaṃ gantvā rukkhe gahetvā tattheva nānāpāsādavikatiyo niṭṭhāpetvā kullaṃ bandhitvā gaṅgāya bārāṇasiṃ ānetvā sace rājā atthiko hoti , rañño ekabhūmakaṃ vā sattabhūmakaṃ vā pāsādaṃ yojetvā denti .
No ce , aññesampi vikkiṇitvā puttadāraṃ posenti .
Atha nesaṃ ekadivasaṃ ācariyo ‘‘ na sakkā vaḍḍhakikammena niccaṃ jīvituṃ , dukkarañhi jarākāle etaṃ kamman ’’ ti cintetvā antevāsike āmantesi –
‘‘ tātā , udumbarādayo appasārarukkhe ānethā ’’ ti .
Te ‘‘ sādhū ’’ ti paṭissuṇitvā ānayiṃsu .
So tehi kaṭṭhasakuṇaṃ katvā tassabbhantaraṃ pavisitvā vātena yantaṃ pūresi .
Kaṭṭhasakuṇo suvaṇṇahaṃsarājā viya ākāse laṅghitvā vanassa upari caritvā antevāsīnaṃ purato oruhi .
Athācariyo sisse āha –
‘‘ tātā īdisāni kaṭṭhavāhanāni katvā sakkā sakalajambudīpe rajje gahetuṃ , tumhepi tātā etāni karotha , rajjaṃ gahetvā jīvissāma , dukkaraṃ vaḍḍhakisippena jīvitun ’’ ti .
Te tathā katvā ācariyassa paṭivedesuṃ .
Tato ne ācariyo āha –
‘‘ katamaṃ tātā rajjaṃ gaṇhāmā ’’ ti ?
Bārāṇasirajjaṃ ācariyāti .
Alaṃ tātā , mā etaṃ rucittha , mayañhi taṃ gahetvāpi ‘‘ vaḍḍhakirājā , vaḍḍhakiyuvarājā ’’ ti vaḍḍhakivādā na muccissāma , mahanto jambudīpo , aññattha gacchāmāti .
Tato saputtadārakā kaṭṭhavāhanāni abhiruhitvā sajjāvudhā hutvā himavantābhimukhā gantvā himavati aññataraṃ nagaraṃ pavisitvā rañño nivesaneyeva paccuṭṭhaṃsu .
Te tattha rajjaṃ gahetvā ācariyaṃ rajje abhisiñciṃsu .
So ‘‘ kaṭṭhavāhano rājā ’’ ti pākaṭo ahosi , taṃ nagaraṃ tena gahitattā ‘‘ kaṭṭhavāhananagaran ’’ teva nāmaṃ labhi .Tapacāran ti
V1.176 tapacaraṇaṃ .Pāsāṇacetiye piṭṭhipāsāṇe nisīdīti pāsāṇakacetiyanti laddhavohāre piṭṭhipāsāṇe sakkena māpite mahāmaṇḍape nisīdi .
Tattha kira mahato pāsāṇassa upari pubbe devaṭṭhānaṃ ahosi , uppanne pana bhagavati vihāro jāto , so teneva purimavohārena ‘‘ pāsāṇacetiyan ’’ ti vuccati .
Tena
M1.192 pucchite dutiyo hutvā satthāraṃ pañhaṃ pucchīti –
‘‘ Muddhaṃ muddhādhipātañca , bāvarī paripucchati ;
Taṃ byākarohi bhagavā , kaṅkhaṃ vinaya no ise ’’ ti .( su . ni .1031)–
Evaṃ tena pañhe pucchite bhagavatā ca –
‘‘ Avijjā muddhāti jānāhi , vijjā muddhādhipātinī ;
Saddhāsatisamādhīhi , chandavīriyena saṃyutā ’’ ti .( su . ni .1032)–
Pañhe vissajjite dutiyo hutvā pañhaṃ pucchi .Athassa … pe … pañhaṃ kathesīti –
‘‘ Kathaṃ lokaṃ avekkhantaṃ , maccurājā na passatī ’’ ti .( su . ni .1124)–
Tena pañhe pucchite –
‘‘ Suññato lokaṃ avekkhassu , mogharāja sadā sato ;
Attānudiṭṭhiṃ ūhacca , evaṃ maccutaro siyā ;
Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ , maccurājā na passatī ’’ ti .( su . ni .1125)–
Pañhaṃ vissajjesi .
Sesajanāti tasmiṃ samāgame sannipatitā sesajanā .
Na kathīyantīti ‘‘ ettakā sotāpannā ’’ tiādinā
V1.177 na vuccanti .Evaṃ pārāyane vatthu samuṭṭhitan ti pārāyanavagge idaṃ vatthu samuṭṭhitaṃ .
Catutthaetadaggavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Therapāḷisaṃvaṇṇanā niṭṭhitā .
14. Etadaggavaggo