10. Dutiyapamādādivaggavaṇṇanā
98-115.
Dasame
V1.108 vagge ajjhattasantāne bhavaṃ ajjhattikaṃ .Ajjhattasantānato bahiddhā bhavaṃ bāhiraṃ .
Vuttapaṭipakkhanayenāti ‘‘ avināsāyā ’’ ti evamādinā attho gahetabbo .
Catukkoṭiketi ‘‘ anuyogo akusalānaṃ
M1.118 , ananuyogo kusalānaṃ , anuyogo kusalānaṃ , ananuyogo akusalānan ’’ ti ( a . ni .1.96) evaṃ pariyosānasutte āgatanayaṃ gahetvā ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmī ’’ tiādinā ( a . ni .1.11) āgatasuttānaṃ samaññā jātā . 98-115.
Dasame
V1.108 vagge ajjhattasantāne bhavaṃ ajjhattikaṃ .
Ajjhattasantānato bahiddhā bhavaṃ bāhiraṃ .Vuttapaṭipakkhanayenāti ‘‘ avināsāyā ’’ ti evamādinā attho gahetabbo .
Catukkoṭiketi ‘‘ anuyogo akusalānaṃ
M1.118 , ananuyogo kusalānaṃ , anuyogo kusalānaṃ , ananuyogo akusalānan ’’ ti ( a . ni .1.96) evaṃ pariyosānasutte āgatanayaṃ gahetvā ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmī ’’ tiādinā ( a . ni .1.11) āgatasuttānaṃ samaññā jātā . 98-115.
Dasame
V1.108 vagge ajjhattasantāne bhavaṃ ajjhattikaṃ .
Ajjhattasantānato bahiddhā bhavaṃ bāhiraṃ .Vuttapaṭipakkhanayenāti ‘‘ avināsāyā ’’ ti evamādinā attho gahetabbo .
Catukkoṭiketi ‘‘ anuyogo akusalānaṃ
M1.118 , ananuyogo kusalānaṃ , anuyogo kusalānaṃ , ananuyogo akusalānan ’’ ti ( a . ni .1.96) evaṃ pariyosānasutte āgatanayaṃ gahetvā ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmī ’’ tiādinā ( a . ni .1.11) āgatasuttānaṃ samaññā jātā . 130. Suttantanaye yathācodanā saṃkilesadhammānaṃ vipariyesanaṃ , taṃtaṃdhammakoṭṭhāsānañca ūnato adhikato ca pavedanaṃ adhammaṃ dhammoti dīpanaṃ .
Tesaṃyeva pana aviparītato anūnādhikato ca pavedanaṃ dhammaṃ dhammoti dīpanaṃ .
Evaṃ vinayappaṭipattiyā ayathāvidhippavedanaṃ adhammaṃ dhammoti dīpanaṃ .
Yathāvidhippavedanaṃ dhammaṃ dhammoti dīpanaṃ .
Suttantanayena pañcavidho saṃvaravinayo pahānavinayo ca vinayo , tappaṭipakkhena avinayo .
Vinayanayena vatthusampadādinā yathāvidhippaṭipatti eva vinayo , tabbipariyāyena avinayo veditabbo .
Tiṃsa nissaggiyā pācittiyāti ettha iti -saddo ādyattho .
Tena dvenavuti pācittiyā , cattāro pāṭidesaniyā , satta adhikaraṇasamathāti imesaṃ saṅgaho .
Ekatiṃsa nissaggiyāti ettha ‘‘ tenavuti pācittiyā ’’ tiādinā vattabbaṃ .
Sesamettha suviññeyyameva .
Adhigantabbato adhigamo , maggaphalāni .
Nibbānaṃ pana antaradhānābhāvato idha na gayhati .
Paṭipajjanaṃ paṭipatti , sikkhattayasamāyogo .
Paṭipajjitabbato vā paṭipatti .
Pariyāpuṇitabbato pariyatti , piṭakattayaṃ .
Maggaggahaṇena gahitāpi tatiyavijjāchaṭṭhābhiññā vijjābhiññāsāmaññato ‘‘ tisso vijjā cha abhiññā ’’ ti punapi gahitā .
Tato paraṃ cha abhiññāti vassasahassato paraṃ cha abhiññā nibbattetuṃ sakkonti , na paṭisambhidāti adhippāyo .
Tatoti abhiññākālato pacchā .
Tāti abhiññāyo .
Pubbabhāge jhānasinehābhāvena kevalāya vipassanāya ṭhatvā aggaphalappattā sukkhavipassakā nāma , maggakkhaṇe pana ‘‘ jhānasineho natthī ’’ ti na vattabbo ‘‘ samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī ’’ ti ( a . ni .4.170) vacanato .
Pacchimakassāti sabbapacchimassa .
Kiñcāpi ariyo aparihānadhammo
V1.109M1.119 , sotāpannassa pana uddhaṃ jīvitapariyādānā adhigatadhammo uppanno nāma natthi , paccayasāmaggiyā asati yāva uparivisesaṃ nibbattetuṃ na sakkonti , tāva adhigamassa asambhavo evāti āha –
‘‘ sotāpannassa … pe … nāma hotī ’’ ti .
Tassidaṃ manussalokavasena vuttanti daṭṭhabbaṃ .Na codentīti aññamaññasmiṃ vijjamānaṃ dosaṃ jānantāpi na codenti na sārenti .
Akukkuccakā hontīti kukkuccaṃ na uppādenti .
‘‘ Asakkaccakārino hontī ’’ ti ca paṭhanti , sāthalikatāya sikkhāsu asakkaccakārino hontīti attho .
Bhikkhūnaṃ satepi sahassepi dharamāneti idaṃ bāhullavasena vuttaṃ .
Antimavatthuanajjhāpannesu katipayamattesupi bhikkhūsu dharantesu , ekasmiṃ vā dharante paṭipatti anantarahitā eva nāma hoti .
Tenevāha –
‘‘ pacchimakassa … pe … antarahitā hotī ’’ ti .
Antevāsike gahetun ti antevāsike saṅgahetuṃ .
Atthavasenāti aṭṭhakathāvasena .
Matthakato paṭṭhāyāti uparito paṭṭhāya .
Uposathakkhandhakamattan ti vinayamātikāpāḷimāha .
Āḷavakapañhādīnaṃ viya devesu pariyattiyā pavatti appamāṇanti āha –
‘‘ manussesū ’’ ti .
Oṭṭhaṭṭhivaṇṇan ti oṭṭhānaṃ aṭṭhivaṇṇaṃ , dantakasāvaṃ ekaṃ vā dve vā vāre rajitvā dantavaṇṇaṃ katvā dhārentīti vuttaṃ hoti .
Kesesu vā allīyāpentīti tena kāsāvakhaṇḍena kese bandhantā allīyāpenti .
Bhikkhugottassa abhibhavanato vināsanato gotrabhuno .
Atha vā gottaṃ vuccati sādhāraṇaṃ nāmaṃ , mattasaddo luttaniddiṭṭho , tasmā ‘‘ samaṇā ’’ ti gottamattaṃ anubhavanti dhārentīti gotrabhuno , nāmamattasamaṇāti attho .
Kāsāvagatakaṇṭhatāya , kāsāvaggahaṇahetuuppajjanakasokatāya vā kāsāvakaṇṭhā .
Saṅghagatan ti saṅghaṃ uddissa dinnattā saṅghagataṃ .
Taṃ sarīran ti taṃ dhātusarīraṃ .
Tenevāti pariyattiantaradhānamūlakattā eva itaraantaradhānassa .
Sakko devarājā chātakabhaye paratīragamanāya bhikkhū ussukkamakāsīti adhippāyo .
Neti ubhayepi paṃsukūlikatthere dhammakathikatthere ca .
Therāti tattha ṭhitā sakkhibhūtā therā .
Dhammakathikattherā ‘‘ yāva tiṭṭhanti
M1.120 suttantā … pe … yogakkhemā na dhaṃsatī ’’ ti idaṃ suttaṃ āharitvā ‘‘ suttante rakkhite sante , paṭipatti hoti rakkhitā ’’ ti iminā vacanena paṃsukūlikatthere appaṭibhāne akaṃsuV1.110 .Idāni pariyattiyā anantaradhānameva itaresaṃ anantaradhānahetūti imamatthaṃ byatirekato anvayato ca upamāhi vibhāvetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Taṃ suviññeyyameva .
Dutiyapamādādivaggavaṇṇanā niṭṭhitā .