5. Cūḷakammavibhaṅgasuttaṃ [ subhasuttantipi vuccati ]
289. Evaṃ
T3.376V3.250 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane , anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho subho māṇavo todeyyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Ko nu kho , bho gotama , hetu ko paccayo yena manussānaṃyeva sataṃ manussabhūtānaṃ dissanti hīnappaṇītatā ?
Dissanti hi , bho gotama , manussā appāyukā , dissanti dīghāyukā ;
dissanti bavhābādhā [ bahvābādhā ( syā . kaṃ . ka .)], dissanti appābādhā ;
dissanti dubbaṇṇā , dissanti vaṇṇavanto ;
dissanti appesakkhā , dissanti mahesakkhā ;
dissanti appabhogā , dissanti mahābhogā ;
dissanti nīcakulīnā , dissanti uccākulīnā ;
dissanti duppaññā , dissanti paññavanto [ paññāvanto ( sī . pī .)]
P3.203 .Ko nu kho , bho gotama , hetu ko paccayo yena manussānaṃyeva sataṃ manussabhūtānaṃ dissanti hīnappaṇītatā ’’ ti ?
‘‘ Kammassakā
M3.244 , māṇava , sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū [ kammayoni kammabandhu ( sī .)] kammappaṭisaraṇā .Kammaṃ satte vibhajati yadidaṃ – hīnappaṇītatāyāti .
Na kho ahaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Sādhu
T3.377 me bhavaṃ gotamo tathā dhammaṃ desetu yathā ahaṃ imassa bhoto gotamassa saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājāneyyan ’’ ti . 290.‘‘ Tena hi , māṇava , suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohi ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bho ’’ ti kho subho māṇavo todeyyaputto bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu [ sabbapāṇabhūtesu ( sī . ka .)].
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena [ samādiṇṇena ( pī . ka .)] kāyassa
V3.251 bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati appāyuko hoti .
Appāyukasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – pāṇātipātī hoti luddo lohitapāṇi hatapahate niviṭṭho adayāpanno pāṇabhūtesu .
‘‘ Idha pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho , lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati
T3.378 yattha yattha paccājāyati dīghāyuko hoti .Dīghāyukasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato
P3.204 hoti nihitadaṇḍo nihitasattho , lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati . 291.‘‘ Idha
M3.245 , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā sattānaṃ viheṭhakajātiko hoti , pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā .So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati bavhābādho hoti .
Bavhābādhasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – sattānaṃ viheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā .
‘‘ Idha pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā sattānaṃ aviheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati appābādho hoti .
Appābādhasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ
T3.379 – sattānaṃ aviheṭhakajātiko hoti pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā . 292.‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā kodhano hoti upāyāsabahulo .
Appampi
V3.252 vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti .So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati dubbaṇṇo hoti .
Dubbaṇṇasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – kodhano hoti upāyāsabahulo ;
appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti .
‘‘ Idha pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā akkodhano hoti anupāyāsabahulo ;
bahumpi vutto samāno nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā
M3.246 sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyatiT3.380 pāsādiko hoti .Pāsādikasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – akkodhano hoti anupāyāsabahulo ;
bahumpi vutto samāno nābhisajjati na kuppati na byāpajjati na patiṭṭhīyati na kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti .
293.‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā issāmanako hoti ;
paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṃ bandhati .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati appesakkho hoti .
Appesakkhasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – issāmanako hoti ;
paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati upadussati issaṃ bandhati .
‘‘ Idha
P3.205 pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā anissāmanako hoti ;paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṃ bandhati .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No
V3.253 ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahesakkho hoti .Mahesakkhasaṃvattanikā esā , māṇava
T3.381 , paṭipadā yadidaṃ – anissāmanako hoti ;paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu na issati na upadussati na issaṃ bandhati .
294.‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati appabhogo hoti .
Appabhogasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ
M3.247 – na dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ .‘‘ Idha pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahābhogo hoti .
Mahābhogasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ
T3.382 pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ . 295.‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā thaddho hoti atimānī – abhivādetabbaṃ na abhivādeti , paccuṭṭhātabbaṃ na paccuṭṭheti , āsanārahassa na āsanaṃ deti , maggārahassa na maggaṃ deti , sakkātabbaṃ na sakkaroti , garukātabbaṃ na garukaroti , mānetabbaṃ na māneti , pūjetabbaṃ na pūjeti .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati nīcakulīno hoti .
Nīcakulīnasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – thaddho hoti atimānī ;
abhivādetabbaṃ na abhivādeti , paccuṭṭhātabbaṃ na paccuṭṭheti , āsanārahassa na āsanaṃ deti , maggārahassa na maggaṃ deti , sakkātabbaṃ na sakkaroti , garukātabbaṃ na garukaroti , mānetabbaṃ na māneti , pūjetabbaṃ na pūjeti .
‘‘ Idha
V3.254 pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā atthaddho hoti anatimānī ;abhivādetabbaṃ abhivādeti , paccuṭṭhātabbaṃ paccuṭṭheti , āsanārahassa āsanaṃ deti , maggārahassa maggaṃ deti , sakkātabbaṃ sakkaroti , garukātabbaṃ garukaroti , mānetabbaṃ māneti , pūjetabbaṃ pūjeti .
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena
T3.383 kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ
M3.248 āgacchati yattha yattha paccājāyati uccākulīno hoti .Uccākulīnasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – atthaddho hoti anatimānī ;
abhivādetabbaṃ abhivādeti , paccuṭṭhātabbaṃ paccuṭṭheti , āsanārahassa āsanaṃ deti , maggārahassa maggaṃ deti , sakkātabbaṃ sakkaroti , garukātabbaṃ garukaroti , mānetabbaṃ māneti , pūjetabbaṃ pūjeti .
296.‘‘ Idha , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā na paripucchitā hoti –
‘ kiṃ , bhante , kusalaṃ , kiṃ akusalaṃ ;
kiṃ sāvajjaṃ , kiṃ anavajjaṃ ;
kiṃ sevitabbaṃ , kiṃ na sevitabbaṃ ;
kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya hoti , kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotī ’ ti ?
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati .
No ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati duppañño hoti .
Duppaññasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā na paripucchitā hoti –
‘ kiṃ , bhante , kusalaṃ , kiṃ akusalaṃ ;
kiṃ sāvajjaṃ , kiṃ anavajjaṃ ;
kiṃ sevitabbaṃ , kiṃ na sevitabbaṃ
T3.384 ;kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya hoti , kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotī ’’’ ti ?
‘‘ Idha
P3.206 pana , māṇava , ekacco itthī vā puriso vā samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā hoti –‘ kiṃ , bhante , kusalaṃ , kiṃ akusalaṃ ;
kiṃ sāvajjaṃ , kiṃ anavajjaṃ ;
kiṃ sevitabbaṃ , kiṃ na sevitabbaṃ ;
kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya hoti , kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotī ’ ti ?
So tena kammena evaṃ samattena evaṃ samādinnena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati .
No
V3.255 ce kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati , sace manussattaṃ āgacchati yattha yattha paccājāyati mahāpañño hoti .Mahāpaññasaṃvattanikā esā , māṇava , paṭipadā yadidaṃ – samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā upasaṅkamitvā paripucchitā hoti –
‘ kiṃ , bhante , kusalaṃ , kiṃ akusalaṃ ;
kiṃ sāvajjaṃ , kiṃ anavajjaṃ ;
kiṃ sevitabbaṃ
M3.249 , kiṃ na sevitabbaṃ ;kiṃ me karīyamānaṃ dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya hoti , kiṃ vā pana me karīyamānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya hotī ’’’ ti ?
297.‘‘ Iti kho , māṇava , appāyukasaṃvattanikā paṭipadā appāyukattaṃ upaneti , dīghāyukasaṃvattanikā paṭipadā dīghāyukattaṃ upaneti ;
bavhābādhasaṃvattanikā paṭipadā bavhābādhattaṃ upaneti , appābādhasaṃvattanikā paṭipadā appābādhattaṃ upaneti ;
dubbaṇṇasaṃvattanikā paṭipadā
T3.385 dubbaṇṇattaṃ upaneti , pāsādikasaṃvattanikā paṭipadā pāsādikattaṃ upaneti ;appesakkhasaṃvattanikā paṭipadā appesakkhattaṃ upaneti , mahesakkhasaṃvattanikā paṭipadā mahesakkhattaṃ upaneti ;
appabhogasaṃvattanikā paṭipadā appabhogattaṃ upaneti , mahābhogasaṃvattanikā paṭipadā mahābhogattaṃ upaneti ;
nīcakulīnasaṃvattanikā paṭipadā nīcakulīnattaṃ upaneti , uccākulīnasaṃvattanikā paṭipadā uccākulīnattaṃ upaneti ;
duppaññasaṃvattanikā paṭipadā duppaññattaṃ upaneti , mahāpaññasaṃvattanikā paṭipadā mahāpaññattaṃ upaneti .
Kammassakā , māṇava , sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā .
Kammaṃ satte vibhajati yadidaṃ – hīnappaṇītatāyā ’’ ti .
Evaṃ vutte , subho māṇavo todeyyaputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama !
Seyyathāpi , bho gotama , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya –
‘ cakkhumanto rūpāni dakkhantī ’ ti ;
evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Cūḷakammavibhaṅgasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ .