3. Sappurisasuttaṃ
105. Evaṃ
T3.134V3.85 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ sappurisadhammañca vo , bhikkhave , desessāmi asappurisadhammañca .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Katamo ca , bhikkhave , asappurisadhammo ?
Idha , bhikkhave , asappuriso uccākulā pabbajito hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi uccākulā pabbajito , ime panaññe bhikkhū na uccākulā pabbajitā ’ ti .
So tāya uccākulīnatāya attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayaṃ [ ayampi ( sī . pī .)], bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho uccākulīnatāya lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti
M3.87 , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi uccākulā pabbajito hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī
P3.38 , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tāya uccākulīnatāya nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti .
Ayaṃ , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna
T3.135 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso mahākulā pabbajito hoti … pe …[ yathā uccākulavāre tathā vitthāretabbaṃ ] mahābhogakulā pabbajito hoti … pe … uḷārabhogakulā pabbajito hoti .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi uḷārabhogakulā pabbajito , ime panaññe bhikkhū na uḷārabhogakulā pabbajitā ’ ti .
So tāya uḷārabhogatāya attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho uḷārabhogatāya lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi uḷārabhogakulā pabbajito hoti ;
so
V3.86 ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tāya uḷārabhogatāya nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
106.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso ñāto hoti yasassī .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi ñāto yasassī , ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā ’ ti .
So tena ñattena [ ñātena ( sī . ka .), ñātattena ( syā . kaṃ . pī .)] attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho ñattena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi ñāto hoti yasassī ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo
T3.136 , so tattha pāsaṃso ’ ti .So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena ñattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna
P3.39 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi
M3.88 lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ , ime panaññe bhikkhū na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan ’ ti .So tena lābhena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho lābhena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena lābhena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso bahussuto hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi bahussuto , ime panaññe bhikkhū na bahussutā ’ ti .
So tena bāhusaccena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave
V3.87 , iti paṭisañcikkhati –‘ na kho bāhusaccena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti
T3.137 , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi bahussuto hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena bāhusaccena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso vinayadharo hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi vinayadharo , ime panaññe bhikkhū na vinayadharā ’ ti .
So tena vinayadharattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho vinayadharattena lobhadhammā
P3.40 vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi vinayadharo hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena vinayadharattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna
M3.89 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso dhammakathiko hoti .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi dhammakathiko , ime panaññe bhikkhū na dhammakathikā ’ ti .
So tena dhammakathikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho dhammakathikattena lobhadhammā vā
T3.138 parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi dhammakathiko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena dhammakathikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
107.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso āraññiko hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi āraññiko ime panaññe bhikkhū na āraññikā ’ ti .
So tena āraññikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho āraññikattena lobhadhammā vā
V3.88 parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi āraññiko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena āraññikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso paṃsukūliko hoti .
So
P3.41 iti paṭisañcikkhati –‘ ahaṃ khomhi paṃsukūliko , ime panaññe bhikkhū na paṃsukūlikā ’ ti .
So tena paṃsukūlikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti
T3.139 .Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho paṃsukūlikattena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi paṃsukūliko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena paṃsukūlikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna
M3.90 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso piṇḍapātiko hoti .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi piṇḍapātiko , ime panaññe bhikkhū na piṇḍapātikā ’ ti .
So tena piṇḍapātikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho piṇḍapātikattena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi piṇḍapātiko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā tena piṇḍapātikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso rukkhamūliko hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi rukkhamūliko , ime panaññe bhikkhū na
T3.140 rukkhamūlikā ’ ti .So tena rukkhamūlikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho rukkhamūlikattena
V3.89 lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .No cepi rukkhamūliko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva
P3.42 antaraṃ karitvā tena rukkhamūlikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso sosāniko hoti … pe … abbhokāsiko hoti … nesajjiko hoti …
V3.90 yathāsanthatiko hoti … ekāsaniko hoti .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi ekāsaniko , ime panaññe bhikkhū na ekāsanikā ’ ti .
So tena ekāsanikattena attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ na kho ekāsanikattena lobhadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , dosadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti , mohadhammā vā parikkhayaṃ gacchanti .
No cepi ekāsaniko hoti ;
so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī , so tattha pujjo , so tattha pāsaṃso ’ ti .
So paṭipadaṃyeva antaraṃ karitvā
M3.91 tena ekāsanikattena nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
108.‘‘ Puna
T3.141 caparaṃ , bhikkhave , asappuriso vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi paṭhamajjhānasamāpattiyā lābhī , ime panaññe bhikkhū paṭhamajjhānasamāpattiyā na lābhino ’ ti .
So tāya paṭhamajjhānasamāpattiyā attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati
V3.91 –‘ paṭhamajjhānasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva
P3.43 antaraṃ karitvā tāya paṭhamajjhānasamāpattiyā nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ … pe … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi catutthajjhānasamāpattiyā lābhī , ime panaññe bhikkhū catutthajjhānasamāpattiyā na lābhino ’ ti .
So tāya catutthajjhānasamāpattiyā attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho
T3.142 , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –‘ catutthajjhānasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva antaraṃ karitvā tāya catutthajjhānasamāpattiyā nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhī , ime panaññe bhikkhū ākāsānañcāyatanasamāpattiyā na lābhino ’ ti .
So tāya ākāsānañcāyatanasamāpattiyā attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati
M3.92 –‘ ākāsānañcāyatanasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva antaraṃ karitvā tāya ākāsānañcāyatanasamāpattiyā
V3.92 nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi viññāṇañcāyatanasamāpattiyā
T3.143 lābhī , ime panaññe bhikkhūP3.44 viññāṇañcāyatanasamāpattiyā na lābhino ’ ti .So tāya viññāṇañcāyatanasamāpattiyā attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ viññāṇañcāyatanasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva antaraṃ karitvā tāya viññāṇañcāyatanasamāpattiyā nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhī , ime panaññe bhikkhū ākiñcaññāyatanasamāpattiyā na lābhino ’ ti .
So tāya ākiñcaññāyatanasamāpattiyā attānukkaṃseti , paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave , iti paṭisañcikkhati –
‘ ākiñcaññāyatanasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva antaraṃ karitvā tāya ākiñcaññāyatanasamāpattiyā nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , asappuriso sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma
T3.144 nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .So iti paṭisañcikkhati –
‘ ahaṃ khomhi nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhī , ime panaññe bhikkhū nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā na lābhino ’ ti .
So tāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā attānukkaṃseti
M3.93 , paraṃ vambheti .Ayampi , bhikkhave , asappurisadhammo .
Sappuriso ca kho , bhikkhave
V3.93 , iti paṭisañcikkhati –‘ nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāpi kho atammayatā vuttā bhagavatā .
Yena yena hi maññanti tato taṃ hoti aññathā ’ ti .
So atammayataññeva antaraṃ karitvā tāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā nevattānukkaṃseti , na paraṃ vambheti .
Ayampi , bhikkhave , sappurisadhammo .
‘‘ Puna
P3.45 caparaṃ , bhikkhave , sappuriso sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati .Paññāya cassa disvā āsavā [ ekacce āsavā ( ka .)] parikkhīṇā honti .
Ayaṃ [ ayaṃ kho ( syā . kaṃ .)], bhikkhave , bhikkhu na kiñci maññati , na kuhiñci maññati , na kenaci maññatī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Sappurisasuttaṃ niṭṭhitaṃ tatiyaṃ .