4. Nandakovādasuttaṃ
398. Evaṃ
T3.486V3.324 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Atha kho mahāpajāpatigotamī pañcamattehi bhikkhunisatehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhitā kho mahāpajāpatigotamī bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ovadatu , bhante , bhagavā bhikkhuniyo ;
anusāsatu , bhante , bhagavā bhikkhuniyo ;
karotu , bhante , bhagavā bhikkhunīnaṃ dhammiṃ kathan ’’ ti [ dhammikathanti ( syā . kaṃ . ka .)].
Tena kho pana samayena therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadanti pariyāyena .
Āyasmā nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyena .
Atha
M3.315 kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –‘‘ kassa nu kho , ānanda , ajja pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyenā ’’ ti ?
‘‘ Sabbeheva , bhante , kato [ nandakassa bhante ( sī . pī .)] pariyāyo bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyena .
Ayaṃ , bhante , āyasmā nandako na icchati bhikkhuniyo ovadituṃ pariyāyenā ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ āmantesi –
‘‘ ovada , nandaka , bhikkhuniyo ;
anusāsa , nandaka , bhikkhuniyo ;
karohi tvaṃ , brāhmaṇa , bhikkhunīnaṃ dhammiṃ kathan ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā
P3.271 nandako bhagavato paṭissutvāT3.487 pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami .
Addasaṃsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna āsanaṃ paññāpesuṃ , udakañca pādānaṃ upaṭṭhapesuṃ .
Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane .
Nisajja pāde pakkhālesi .
Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca –
‘‘ paṭipucchakathā kho , bhaginiyo , bhavissati .
Tattha ājānantīhi –
‘ ājānāmā ’ tissa vacanīyaṃ , na ājānantīhi –
‘ na ājānāmā ’ tissa vacanīyaṃ .
Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā
V3.325 ahameva tattha paṭipucchitabbo –‘ idaṃ , bhante , kathaṃ ;
imassa kvattho ’’’ ti ?
‘‘ Ettakenapi mayaṃ , bhante , ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā [ abhinandāma ( syā . kaṃ .)] yaṃ no ayyo nandako pavāretī ’’ ti .
399.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ
T3.488 , bhante ’’.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … pe … ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’…‘‘ jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’…‘‘ kāyo nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’…‘‘ mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ
P3.272 , kallaṃM3.316 nu taṃ samanupassituṃ –‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ –
‘ itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā ’’’ ti .
‘‘ Sādhu , sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
400.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , saddā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante … pe … gandhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’…‘‘ rasā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’…‘‘ phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā
T3.489 , bhante ’’…‘‘ dhammā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?‘‘ Aniccā , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ –
‘ itipime cha bāhirā āyatanā aniccā ’’’ ti
V3.326 .‘‘ Sādhu , sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
401.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ
P3.273 kiṃ maññatha , bhaginiyo , sotaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante … pe … ghānaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’…‘‘ jivhāviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’…‘‘ kāyaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’…‘‘ manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ’’?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso
T3.490 me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ –
‘ itipime cha viññāṇakāyā aniccā ’’’ ti .
‘‘ Sādhu , sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
402.‘‘ Seyyathāpi
M3.317 , bhaginiyo , telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā , ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā .Yo nu kho , bhaginiyo , evaṃ vadeyya –
‘ amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā ;
yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā ’ ti ;
sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amussa hi , bhante , telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā ;
pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhaginiyo , yo nu kho evaṃ vadeyya –
‘ cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā [ aniccā vipariṇāmadhammā (?)];
yañca kho cha ajjhattike āyatane paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman ’ ti ;
sammā
V3.327 nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Tajjaṃ
T3.491 tajjaṃ , bhante , paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti .Tajjassa
P3.274 tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī ’’ ti .‘‘ Sādhu , sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
403.‘‘ Seyyathāpi , bhaginiyo , mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā .
Yo nu kho , bhaginiyo , evaṃ vadeyya –
‘ amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā ’ ti ;
sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amussa hi , bhante , mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ ;
pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhaginiyo , yo nu kho evaṃ vadeyya –
‘ cha khome bāhirā āyatanā
M3.318 aniccā [ aniccā vipariṇāmadhammā ( sī . pī .)].Yañca kho cha bāhire āyatane paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman ’ ti ;
sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno
T3.492 vadeyyā ’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Tajjaṃ tajjaṃ , bhante , paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti .
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī ’’ ti .
‘‘ Sādhu , sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
404.‘‘ Seyyathāpi , bhaginiyo , dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ saṅkanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ .
Yaṃ yadeva tattha antarā vilimaṃsaṃ [ vilimaṃ ( sī . pī . ka .)] antarā nhāru antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena
P3.275 sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya .Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā evaṃ vadeyya –
‘ tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā imināva cammenā ’ ti ;
sammā nu kho
V3.328 so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amu hi , bhante , dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ saṅkanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ .
Yaṃ yadeva tattha antarā vilimaṃsaṃ antarā nhāru antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya .
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva
T3.493 cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṃ vadeyya –‘ tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā imināva cammenā ’ ti ;
atha kho sā gāvī visaṃyuttā teneva cammenā ’’ ti .
‘‘ Upamā kho me ayaṃ , bhaginiyo , katā atthassa viññāpanāya .
Ayamevettha attho ;
‘ antarā maṃsakāyo ’ ti kho , bhaginiyo , channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ ;
‘ bāhiro cammakāyo ’ ti kho bhaginiyo , channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ ;
‘ antarā vilimaṃsaṃ , antarā nhāru , antarā bandhanan ’ ti kho , bhaginiyo , nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ ;
‘ tiṇhaṃ
M3.319 govikantanan ’ ti kho , bhaginiyo , ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ ;yāyaṃ ariyā paññā antarā kilesaṃ antarā saṃyojanaṃ antarā bandhanaṃ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati .
405.‘‘ Satta kho panime , bhaginiyo , bojjhaṅgā , yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Katame satta ?
Idha , bhaginiyo , bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ , dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pe … vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti … passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ
T3.494 nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .Ime kho , bhaginiyo , satta bojjhaṅgā , yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’’ ti .
406. Atha
V3.329P3.276 kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi –‘‘ gacchatha , bhaginiyo ;
kālo ’’ ti .
Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca –
‘‘ gacchatha , bhikkhuniyo ;
kālo ’’ ti .
Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu .
Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi –
‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , tadahuposathe cātuddase na hoti bahunojanassa kaṅkhā vā vimati vā –
‘ ūno nu kho cando , puṇṇo nu kho cando ’ ti , atha kho ūno candotveva hoti .
Evameva kho , bhikkhave , tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā honti no ca kho paripuṇṇasaṅkappā ’’ ti .
407. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ āmantesi –
‘‘ tena hi tvaṃ , nandaka , svepi tā bhikkhuniyo tenevovādena ovadeyyāsī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ
M3.320 , bhante ’’ ti kho āyasmā nandakoT3.495 bhagavato paccassosi .Atha kho āyasmā nandako tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .
Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto attadutiyo yena rājakārāmo tenupasaṅkami .
Addasaṃsu kho tā bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ dūratova āgacchantaṃ .
Disvāna āsanaṃ paññāpesuṃ , udakañca pādānaṃ upaṭṭhapesuṃ .
Nisīdi kho āyasmā nandako paññatte āsane .
Nisajja pāde pakkhālesi .
Tāpi kho bhikkhuniyo āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho tā bhikkhuniyo āyasmā nandako etadavoca –
‘‘ paṭipucchakathā kho , bhaginiyo , bhavissati .
Tattha ājānantīhi ‘ ājānāmā ’ tissa vacanīyaṃ , na ājānantīhi ‘ na ājānāmā ’ tissa vacanīyaṃ .
Yassā vā panassa kaṅkhā vā vimati vā , ahameva tattha paṭipucchitabbo
P3.277 –‘ idaṃ , bhante , kathaṃ ;
imassa kvattho ’’’ ti .
‘‘ Ettakenapi mayaṃ , bhante , ayyassa nandakassa attamanā abhiraddhā yaṃ no ayyo nandako pavāretī ’’ ti .
408.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me
V3.330 attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ
T3.496 , bhante ’’.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , sotaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … pe … ghānaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … jivhā … kāyo … mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ –
‘ itipime cha ajjhattikā āyatanā aniccā ’’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
409.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso
M3.321 me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , saddā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante … pe … gandhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante … rasā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante … phoṭṭhabbā niccā vā aniccā vā ’’ ti
T3.497 ?‘‘ Aniccā , bhante … dhammā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ –
‘ itipime cha bāhirā āyatanā aniccā ’’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
410.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhaginiyo , cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … pe … sotaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … ghānaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … jivhāviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … kāyaviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante … manoviññāṇaṃ niccaṃ
T3.498 vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Pubbeva no etaṃ , bhante , yathābhūtaṃ sammappaññāya
V3.331 sudiṭṭhaṃ –‘ itipime cha viññāṇakāyā aniccā ’’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
411.‘‘ Seyyathāpi , bhaginiyo , telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā , ābhāpi aniccā vipariṇāmadhammā .
Yo nu kho , bhaginiyo , evaṃ vadeyya –
‘ amussa telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā ;
yā ca khvāssa ābhā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā ’ ti ;
sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amussa hi , bhante , telappadīpassa jhāyato telampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , vaṭṭipi aniccā vipariṇāmadhammā , accipi aniccā vipariṇāmadhammā
M3.322 ;pagevassa ābhā aniccā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhaginiyo , yo nu kho evaṃ vadeyya –
‘ cha khome ajjhattikā āyatanā aniccā .
Yañca kho cha ajjhattike āyatane
T3.499 paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhamman ’ ti ;sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Tajjaṃ tajjaṃ , bhante , paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti .
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
412.‘‘ Seyyathāpi , bhaginiyo , mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , chāyāpi aniccā vipariṇāmadhammā .
Yo nu kho , bhaginiyo , evaṃ vadeyya –
‘ amussa mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ ;
yā ca khvāssa chāyā sā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā ’ ti ;
sammā nu kho so bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amussa hi , bhante , mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato mūlampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ , khandhopi anicco vipariṇāmadhammo , sākhāpalāsampi aniccaṃ vipariṇāmadhammaṃ ;
pagevassa chāyā aniccā vipariṇāmadhammā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhaginiyo , yo nu kho evaṃ vadeyya –
‘ cha khome
T3.500 bāhirā āyatanā aniccā .Yañca kho bāhire āyatane paṭicca paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā taṃ niccaṃ dhuvaṃ
V3.332 sassataṃ avipariṇāmadhamman ’ ti ;sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Tajjaṃ tajjaṃ , bhante , paccayaṃ paṭicca tajjā tajjā vedanā uppajjanti .
Tajjassa tajjassa paccayassa nirodhā tajjā tajjā vedanā nirujjhantī ’’ ti .
‘‘ Sādhu sādhu , bhaginiyo !
Evañhetaṃ , bhaginiyo , hoti ariyasāvakassa yathābhūtaṃ sammappaññāya passato ’’.
413.‘‘ Seyyathāpi , bhaginiyo , dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ saṅkanteyya anupahacca
M3.323 antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ .Yaṃ yadeva tattha antarā vilimaṃsaṃ antarā nhāru antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya .
Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā evaṃ vadeyya –
‘ tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā imināva cammenā ’ ti ;
sammā nu kho so , bhaginiyo , vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amu hi , bhante , dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā gāviṃ vadhitvā tiṇhena govikantanena gāviṃ saṅkanteyya anupahacca antaraṃ maṃsakāyaṃ anupahacca bāhiraṃ cammakāyaṃ .
Yaṃ yadeva tattha antarā vilimaṃsaṃ antarā
T3.501 nhāru antarā bandhanaṃ taṃ tadeva tiṇhena govikantanena sañchindeyya saṅkanteyya sampakanteyya samparikanteyya .Sañchinditvā saṅkantitvā sampakantitvā samparikantitvā vidhunitvā bāhiraṃ cammakāyaṃ teneva cammena taṃ gāviṃ paṭicchādetvā kiñcāpi so evaṃ vadeyya –
‘ tathevāyaṃ gāvī saṃyuttā imināva cammenā ’ ti ;
atha kho sā gāvī visaṃyuttā teneva cammenā ’’ ti .
‘‘ Upamā kho me ayaṃ , bhaginiyo , katā atthassa viññāpanāya ayamevettha attho .
‘ Antarā maṃsakāyo ’ ti kho , bhaginiyo , channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ ;
‘ bāhiro cammakāyo ’ ti kho , bhaginiyo , channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ ;
‘ antarā vilimaṃsaṃ antarā nhāru antarā bandhanan ’ ti kho , bhaginiyo , nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ ;
‘ tiṇhaṃ govikantanan ’ ti kho , bhaginiyo , ariyāyetaṃ paññāya adhivacanaṃ ;
yāyaṃ ariyā paññā antarā kilesaṃ antarā saṃyojanaṃ antarā bandhanaṃ sañchindati saṅkantati sampakantati samparikantati .
414.‘‘ Satta kho panime , bhaginiyo , bojjhaṅgā , yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja
V3.333 viharati .Katame satta ?
Idha , bhaginiyo , bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .
Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pe … vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti … passaddhisambojjhaṅgaṃ
T3.502 bhāveti … samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … upekkhāsambojjhaṅgaṃM3.324 bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .Ime kho , bhaginiyo , satta bojjhaṅgā yesaṃ bhāvitattā bahulīkatattā bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī ’’ ti .
415. Atha kho āyasmā nandako tā bhikkhuniyo iminā ovādena ovaditvā uyyojesi –
‘‘ gacchatha , bhaginiyo ;
kālo ’’ ti .
Atha kho tā bhikkhuniyo āyasmato nandakassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ nandakaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Ekamantaṃ ṭhitā kho tā bhikkhuniyo bhagavā etadavoca –
‘‘ gacchatha , bhikkhuniyo ;
kālo ’’ ti .
Atha kho tā bhikkhuniyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu .
Atha kho bhagavā acirapakkantīsu tāsu bhikkhunīsu bhikkhū āmantesi –
‘‘ seyyathāpi , bhikkhave , tadahuposathe pannarase na hoti bahuno janassa kaṅkhā vā vimati vā –
‘ ūno nu kho cando , puṇṇo nu kho cando ’ ti , atha kho puṇṇo candotveva hoti ;
evameva kho , bhikkhave , tā bhikkhuniyo nandakassa dhammadesanāya attamanā ceva paripuṇṇasaṅkappā ca .
Tāsaṃ , bhikkhave , pañcannaṃ bhikkhunisatānaṃ yā
T3.503 pacchimitā bhikkhunī sā [ yā pacchimā bhikkhunī , sā ( sī . syā . kaṃ . pī .), yā pacchimikā , tā bhikkhuniyo ( ka .)] sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā ’’ ti .Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Nandakovādasuttaṃ niṭṭhitaṃ catutthaṃ .