Issues
Select Version
Uparipaṇṇāsapāḷi
Uparipaṇṇāsapāḷi

5. Sunakkhattasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Sunakkhattasuttaṃ

55. EvaṃT3.61V3.38P2.252 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Tena kho pana samayena sambahulehi bhikkhūhiM3.40 bhagavato santike aññā byākatā hoti –
‘‘‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāmā ’’ ti .
Assosi kho sunakkhatto licchaviputto –
‘‘ sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā hoti –
‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāmā ’’ ti .
Atha kho sunakkhatto licchaviputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho sunakkhatto licchaviputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sutaṃ metaṃ , bhante –
‘ sambahulehi kira bhikkhūhi bhagavato santike aññā byākatā – khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāmā ’’ ti .
‘‘ Ye te , bhante , bhikkhū bhagavato santike aññaṃ byākaṃsu –
‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāmā ’’ ti , kacci te , bhante , bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu udāhu santetthekacce bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsūti ?
56.‘‘ Ye te , sunakkhatta , bhikkhū mama santike aññaṃ byākaṃsu –
‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāmā ’’ tiT3.62 .
‘‘ Santetthekacce bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu , santi panidhekacce bhikkhū adhimānenapi [ adhimānena (?)] aññaṃ byākaṃsu .
Tatra , sunakkhatta , ye te bhikkhū sammadeva aññaṃ byākaṃsu tesaṃ taṃ tatheva hoti ;
ye pana te bhikkhū adhimānena aññaṃ byākaṃsu tatra , sunakkhatta , tathāgatassa evaṃ hoti –
‘ dhammaṃ nesaṃ desessan ’ ti [ deseyyanti ( pī . ka .)].
Evañcettha , sunakkhatta , tathāgatassa hoti –
‘ dhammaṃ nesaṃ desessan ’ ti .
Atha ca panidhekacce moghapurisā pañhaṃ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti .
Tatra , sunakkhatta , yampiP2.253 tathāgatassa evaṃ hoti –
‘ dhammaṃ nesaṃ desessan ’ ti tassapi hoti aññathattan ’’ ti .
‘‘ Etassa bhagavā kālo , etassa sugata kālo , yaṃ bhagavā dhammaṃ deseyya .
Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī ’’ ti .
‘‘ Tena hi , sunakkhatta suṇāhi , sādhukaṃ manasi karohiV3.39 ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho sunakkhatto licchaviputto bhagavato paccassosi .
Bhagavā etadavoca –
57.‘‘ PañcaM3.41 kho ime , sunakkhatta , kāmaguṇā .
Katame pañca ?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā , sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho , sunakkhatta , pañca kāmaguṇā .
58.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekacco purisapuggaloT3.63 lokāmisādhimutto assa .
Lokāmisādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjati ;
āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti [ upaṭṭhapeti ( sī . syā . kaṃ . pī .)], na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , puriso sakamhā gāmā vā nigamā vā ciravippavuttho assa .
So aññataraṃ purisaṃ passeyya tamhā gāmā vā nigamā vā acirapakkantaṃ .
So taṃ purisaṃ tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañca appābādhatañca puccheyya ;
tassa so puriso tassa gāmassa vā nigamassa vā khematañca subhikkhatañcaP2.254 appābādhatañca saṃseyya .
Taṃ kiṃ maññasi , sunakkhatta , api nu so puriso tassa purisassa sussūseyya , sotaṃ odaheyya , aññā cittaṃ upaṭṭhāpeyya , tañca purisaṃ bhajeyya , tena ca vittiṃ āpajjeyyā ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evameva kho , sunakkhatta , ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo lokāmisādhimutto assa .
Lokāmisādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjati ;
āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya naT3.64 sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti , na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
So evamassa veditabbo –
‘ āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto [ āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto-iti pāṭho sī . syā . kaṃ . pī . potthakesu natthi , aṭṭhakathāsu pana tabbaṇṇanā dissatiyeva ] lokāmisādhimutto purisapuggalo ’’’ ti .
59.‘‘ ṬhānaṃM3.42 kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo āneñjādhimuttoV3.40 assa .
Āneñjādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjati ;
lokāmisapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti , na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , paṇḍupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritattāya ;
evameva kho , sunakkhatta , āneñjādhimuttassa purisapuggalassa ye lokāmisasaṃyojane se pavutte .
So evamassa veditabbo –
‘ lokāmisasaṃyojanena hi kho visaṃyutto āneñjādhimutto purisapuggalo ’’’ ti .
60.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo ākiñcaññāyatanādhimutto assa .
Ākiñcaññāyatanādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjatiP2.255 ;
āneñjapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpetiT3.65 , na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti ;
evameva kho , sunakkhatta , ākiñcaññāyatanādhimuttassa purisapuggalassa ye āneñjasaṃyojane se bhinne .
So evamassa veditabbo –
‘ āneñjasaṃyojanena hi kho visaṃyutto ākiñcaññāyatanādhimutto purisapuggalo ’’’ ti .
61.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo nevasaññānāsaññāyatanādhimutto assa .
Nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjati ;
ākiñcaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāya kacchamānāya na sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti , na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , puriso manuññabhojanaṃ bhuttāvī chaḍḍeyya [ chaddeyya (?)].
Taṃ kiṃ maññasi , sunakkhatta , apiM3.43 nu tassa purisassa tasmiṃ bhatte [ vante ( ka . sī .), bhutte ( ka . sī . ka .)] puna bhottukamyatā assā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Aduñhi , bhante , bhattaṃ [ vantaṃ ( sī .)] paṭikūlasammatan ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , sunakkhatta , nevasaññānāsaññāyatanādhimuttassaV3.41 purisapuggalassa ye ākiñcaññāyatanasaṃyojane se vante .
So evamassa veditabbo –
‘ ākiñcaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto nevasaññānāsaññāyatanādhimuttoT3.66 purisapuggalo ’ ti .
62.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekacco purisapuggalo sammā nibbānādhimutto assa .
Sammā nibbānādhimuttassa kho , sunakkhatta , purisapuggalassa tappatirūpī ceva kathā saṇṭhāti , tadanudhammañca anuvitakketi , anuvicāreti , tañca purisaṃ bhajati , tena ca vittiṃ āpajjati ;
nevasaññānāsaññāyatanapaṭisaṃyuttāya ca pana kathāyaP2.256 kacchamānāya na sussūsati , na sotaṃ odahati , na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti , na ca taṃ purisaṃ bhajati , na ca tena vittiṃ āpajjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā ;
evameva kho , sunakkhatta , sammā nibbānādhimuttassa purisapuggalassa ye nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojane se ucchinnamūle tālāvatthukate anabhāvaṃkate [ anabhāvakate ( sī . pī .), anabhāvaṅgate ( syā . kaṃ .)] āyatiṃ anuppādadhamme .
So evamassa veditabbo –
‘ nevasaññānāsaññāyatanasaṃyojanena hi kho visaṃyutto sammā nibbānādhimutto purisapuggalo ’’’ ti .
63.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa –
‘ taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ , avijjāvisadoso , chandarāgabyāpādena ruppati .
Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ , apanīto avijjāvisadoso , sammā nibbānādhimuttohamasmī ’ ti .
Evaṃmāni [ evaṃmānī ( sī . pī . ka .), evamādi ( syā . kaṃ .)] assa atathaṃ samānaṃ [ atthaṃ samānaṃ ( syā . kaṃ . pī .), atthasamānaṃ ( sī .)].
So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya ;
asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ sotenaT3.67 saddaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyyaM3.44 , asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya .
Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya .
So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , sunakkhatta , puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena .
Tassa mittāmaccāV3.42 ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ .
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya .
Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya .
Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃP2.257 abbuheyya , apaneyya visadosaṃ saupādisesaṃ .
Saupādisesoti [ anupādisesoti ( sabbattha ) ayaṃ hi tathāgatassa visayo ] jānamāno so evaṃ vadeyya –
‘ ambho purisa , ubbhataṃ kho te sallaṃ , apanīto visadoso saupādiseso [ anupādiseso ( sabbattha ) ayampi tathāgatassa visayo ].
Analañca te antarāyāya .
Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi , mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa .
Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi , kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi , mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃT3.68 ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi .
Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji , mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesi .
Vaṇānurakkhī ca , ambho purisa , vihareyyāsi vaṇasāropī ’ ti [ vaṇassāropīti ( ka .) vaṇa + saṃ + ropī = vaṇasāropī-iti padavibhāgo ].
Tassa evamassa –
‘ ubbhataṃ kho me sallaṃ , apanīto visadoso anupādiseso .
Analañca me antarāyāyā ’ ti .
So asappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya .
Tassa asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa .
Na ca kālena kālaṃ vaṇaṃ dhoveyya , na ca kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya .
Tassa na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato , na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya .
Vātātape ca cārittaṃ anuyuñjeyya .
Tassa vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃM3.45 anuddhaṃseyya .
Na ca vaṇānurakkhī vihareyya na vaṇasāropī .
Tassa imissā ca asappāyakiriyāya , asuci visadoso apanīto saupādiseso tadubhayena vaṇo puthuttaṃ gaccheyya .
So puthuttaṃ gatena vaṇena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
‘‘ Evameva kho , sunakkhatta , ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa –
‘ taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ , avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati .
Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ , apanītoP2.258 avijjāvisadoso , sammā nibbānādhimuttohamasmī ’ ti .
Evaṃmāni assa atathaṃ samānaṃ .
So yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni anuyuñjeyya , asappāyaṃ cakkhunāT3.69 rūpadassanaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuñjeyya , asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuñjeyya .
Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ sotena saddaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ ghānenaV3.43 gandhaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ anuyuttassa , asappāyaṃ manasā dhammaṃ anuyuttassa rāgo cittaṃ anuddhaṃseyya .
So rāgānuddhaṃsitena cittena maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
Maraṇañhetaṃ , sunakkhatta , ariyassa vinaye yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati ;
maraṇamattañhetaṃ , sunakkhatta , dukkhaṃ yaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati .
64.‘‘ Ṭhānaṃ kho panetaṃ , sunakkhatta , vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa –
‘ taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ , avijjāvisadoso chandarāgabyāpādena ruppati .
Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ , apanīto avijjāvisadoso , sammā nibbānādhimuttohamasmī ’ ti .
Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya , asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ kāyenaT3.70 phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya .
Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃM3.46 kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya .
So na rāgānuddhaṃsitenaP2.259 cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , sunakkhatta , puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena .
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ .
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya .
Satthena vaṇamukhaṃ parikantitvā esaniyā sallaṃ eseyya .
Esaniyā sallaṃ esitvā sallaṃ abbuheyya , apaneyya visadosaṃ anupādisesaṃ .
Anupādisesoti jānamāno so evaṃ vadeyya –
‘ ambho purisa , ubbhataṃ kho te sallaṃ , apanīto visadoso anupādiseso .
Analañca te antarāyāya .
Sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyyāsi , mā te asappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo assāvī assa .
Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyyāsi , kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyyāsi .
Mā te na kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato na kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandhi .
Mā ca vātātape cārittaṃ anuyuñji , mā te vātātape cārittaṃ anuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ anuddhaṃsesiT3.71V3.44 .
Vaṇānurakkhī ca , ambho purisa , vihareyyāsi vaṇasāropī ’ ti .
Tassa evamassa –
‘ ubbhataṃ kho me sallaṃ , apanīto visadoso anupādiseso .
Analañca me antarāyāyā ’ ti .
So sappāyāni ceva bhojanāni bhuñjeyya .
Tassa sappāyāni bhojanāni bhuñjato vaṇo na assāvī assa .
Kālena kālañca vaṇaṃ dhoveyya , kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpeyya .
Tassa kālena kālaṃ vaṇaṃ dhovato kālena kālaṃ vaṇamukhaṃ ālimpato na pubbalohitaṃ vaṇamukhaṃ pariyonandheyya .
Na ca vātātape cārittaṃ anuyuñjeyya .
Tassa vātātape cārittaṃ ananuyuttassa rajosūkaṃ vaṇamukhaṃ nānuddhaṃseyya .
Vaṇānurakkhī ca vihareyya vaṇasāropī .
Tassa imissā ca sappāyakiriyāya asu ca [ asuci ( sabbattha ) socāti tabbaṇṇanā manasikātabbā ] visadoso apanīto anupādiseso tadubhayena vaṇo viruheyya .
So ruḷhena vaṇena sañchavinā neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
‘‘ EvamevaM3.47 kho , sunakkhatta , ṭhānametaṃ vijjati yaṃ idhekaccassa bhikkhuno evamassa –
‘ taṇhā kho sallaṃ samaṇena vuttaṃ , avijjāvisadosoP2.260 chandarāgabyāpādena ruppati .
Taṃ me taṇhāsallaṃ pahīnaṃ , apanīto avijjāvisadoso , sammā nibbānādhimuttohamasmī ’ ti .
Sammā nibbānādhimuttasseva sato so yāni sammā nibbānādhimuttassa asappāyāni tāni nānuyuñjeyya , asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ kāyenaT3.72 phoṭṭhabbaṃ nānuyuñjeyya , asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuñjeyya .
Tassa asappāyaṃ cakkhunā rūpadassanaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ sotena saddaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ ghānena gandhaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ jivhāya rasaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ kāyena phoṭṭhabbaṃ nānuyuttassa , asappāyaṃ manasā dhammaṃ nānuyuttassa , rāgo cittaṃ nānuddhaṃseyya .
So na rāgānuddhaṃsitena cittena neva maraṇaṃ vā nigaccheyya na maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ .
65.‘‘ Upamā kho me ayaṃ , sunakkhatta , katā atthassa viññāpanāya .
Ayaṃyevettha attho – vaṇoti kho , sunakkhatta , channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ ;
visadosoti kho , sunakkhatta , avijjāyetaṃ adhivacanaṃ ;
sallanti kho , sunakkhatta , taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ ;
esanīti kho , sunakkhatta , satiyāyetaṃ adhivacanaṃ ;
satthanti kho , sunakkhatta , ariyāyetaṃ paññāyaV3.45 adhivacanaṃ ;
bhisakko sallakattoti kho , sunakkhatta , tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa .
‘‘ So vata , sunakkhatta , bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘ upadhi dukkhassa mūlan ’ ti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , āpānīyakaṃso vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno ;
so ca kho visena saṃsaṭṭho .
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo .
Taṃ kiṃ maññasi , sunakkhatta , api nu so puriso amuṃ āpānīyakaṃsaṃT3.73 piveyya yaṃ jaññā –
‘ imāhaṃ pivitvā maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkhan ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ EvamevaP2.261 kho , sunakkhatta , so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘ upadhi dukkhassa mūlan ’ ti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimuttoM3.48 upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Seyyathāpi , sunakkhatta , āsīviso [ āsiviso ( ka .)] ghoraviso .
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo .
Taṃ kiṃ maññasi , sunakkhatta , api nu so puriso amussa āsīvisassa ghoravisassa hatthaṃ vā aṅguṭṭhaṃ vā dajjā [ yuñjeyya ( ka .)] yaṃ jaññā –
‘ imināhaṃ daṭṭho maraṇaṃ vā nigacchāmi maraṇamattaṃ vā dukkhan ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evameva kho , sunakkhatta , so vata bhikkhu chasu phassāyatanesu saṃvutakārī ‘ upadhi dukkhassa mūlan ’ ti – iti viditvā nirupadhi upadhisaṅkhaye vimutto upadhismiṃ vā kāyaṃ upasaṃharissati cittaṃ vā uppādessatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjatī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano sunakkhatto licchaviputto bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Sunakkhattasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ .