1. Devadahasuttaṃ
1. Evaṃ
M3.1V3.1P2.214T3.1 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati devadahaṃ nāma sakyānaṃ nigamo .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā
V3.2 dukkhakkhayo ;dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’ ti .
Evaṃvādino , bhikkhave , nigaṇṭhā .
‘‘ Evaṃvādāhaṃ
T3.2 , bhikkhave , nigaṇṭhe upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi –‘ saccaṃ kira tumhe , āvuso nigaṇṭhā , evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’ ti ?
Te ca me , bhikkhave , nigaṇṭhā evaṃ puṭṭhā ‘ āmā ’ ti paṭijānanti .
‘‘ Tyāhaṃ
M3.2 evaṃ vadāmi –‘ kiṃ pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe , na nāhuvamhā ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘‘‘ Kiṃ pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ , na nākaramhā ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘‘‘ Kiṃ pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhā ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘‘‘ Kiṃ pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ , ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ , ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’ ti ?
‘ No
P2.215 hidaṃ , āvuso ’.‘‘‘ Kiṃ pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
2.‘‘ Iti kira tumhe , āvuso nigaṇṭhā , na jānātha – ahuvamheva mayaṃ
T3.3 pubbe , na nāhuvamhātiV3.3 , na jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ , na nākaramhāti , na jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti , na jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ , ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ , ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti , na jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ ;evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ na kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’’ ti .
‘‘ Sace pana tumhe , āvuso nigaṇṭhā , jāneyyātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe , na nāhuvamhāti , jāneyyātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ , na nākaramhāti , jāneyyātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti , jāneyyātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ , ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ , ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti , jāneyyātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ , kusalānaṃ dhammānaṃ
M3.3 upasampadaṃ ;evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ
T3.4 kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .Iti purāṇānaṃ kammānaṃ
P2.216 tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’’ ti .
3.‘‘ Seyyathāpi , āvuso nigaṇṭhā , puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena [ gāḷhapalepanena ( ka .)];
so sallassapi vedhanahetu [ vedanāhetu ( sī . pī . ka .)] dukkhā tibbā [ tippā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] kaṭukā vedanā vediyeyya .
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhāpeyyuṃ .
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanteyya ;
so satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya .
Tassa so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṃ eseyya ;
so esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya
V3.4 .Tassa so bhisakko sallakatto sallaṃ abbuheyya [ abbuyheyya ( sī .), abbhūṇheyya ( syā . kaṃ .)];
so sallassapi abbuhanahetu [ abbuyhanahetu ( sī .), abbhūṇhanahetu ( syā . kaṃ .)] dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya .
Tassa so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṃ vaṇamukhe odaheyya ;
so agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya .
So aparena samayena rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo assa sukhī serī sayaṃvasī yena kāmaṅgamo .
Tassa evamassa – ahaṃ kho pubbe sallena viddho ahosiṃ savisena gāḷhūpalepanena .
Sohaṃ
T3.5 sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṃ .Tassa me mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṃ sallakattaṃ upaṭṭhapesuṃ .
Tassa me so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṃ parikanti ;
sohaṃ satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṃ .
Tassa me so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṃ esi ;
so ahaṃ esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṃ .
Tassa me so bhisakko
M3.4 sallakatto sallaṃ abbuhi [ abbuyhi ( sī .), abbhūṇhi ( syā . kaṃ .)];sohaṃ sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṃ .
Tassa me so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṃ vaṇamukhe odahi ;
sohaṃ agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṃ .
Somhi
P2.217 etarahi rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo sukhī serī sayaṃvasī yena kāmaṅgamo ’’ ti .‘‘ Evameva kho , āvuso nigaṇṭhā , sace tumhe jāneyyātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe , na nāhuvamhāti , jāneyyātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ , na nākaramhāti , jāneyyātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti , jāneyyātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ , ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ , ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti , jāneyyātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ ;
evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ
T3.6 kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’’ ti .
‘‘ Yasmā ca kho tumhe , āvuso nigaṇṭhā , na jānātha – ahuvamheva mayaṃ pubbe , na nāhuvamhāti , na jānātha – akaramheva mayaṃ pubbe pāpakammaṃ , na nākaramhāti , na jānātha – evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā pāpakammaṃ akaramhāti , na jānātha – ettakaṃ vā dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ , ettakaṃ
V3.5 vā dukkhaṃ nijjīretabbaṃ , ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti , na jānātha – diṭṭheva dhamme akusalānaṃ dhammānaṃ pahānaṃ , kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadaṃ ;tasmā āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ na kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’’ ti .
4.‘‘ Evaṃ
M3.5 vutte , bhikkhave , te nigaṇṭhā maṃ etadavocuṃ –‘ nigaṇṭho
P2.218 , āvuso , nāṭaputto [ nāthaputto ( sī .)] sabbaññū sabbadassāvī , aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānātiT3.7 .Carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhitan ’ ti .
So evamāha –
‘ atthi kho vo , āvuso nigaṇṭhā , pubbeva pāpakammaṃ kataṃ , taṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha , yaṃ panettha etarahi kāyena saṃvutā vācāya saṃvutā manasā saṃvutā taṃ āyatiṃ pāpakammassa akaraṇaṃ .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’ ti .
Tañca panamhākaṃ ruccati ceva khamati ca , tena camhā attamanā ’’ ti .
5.‘‘ Evaṃ vutte ahaṃ , bhikkhave , te nigaṇṭhe etadavocaṃ –
‘ pañca kho ime , āvuso nigaṇṭhā , dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā .
Katame pañca ?
Saddhā , ruci , anussavo , ākāraparivitakko , diṭṭhinijjhānakkhanti – ime kho , āvuso nigaṇṭhā , pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā .
Tatrāyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ kā atītaṃse satthari saddhā , kā ruci , ko anussavo , ko ākāraparivitakko , kā diṭṭhinijjhānakkhantī ’ ti .
Evaṃvādī [ evaṃvādīsu ( ka .)] kho ahaṃ , bhikkhave , nigaṇṭhesu na kañci [ kiñci ( sī . pī . ka .)] sahadhammikaṃ vādapaṭihāraṃ samanupassāmi .
‘‘ Puna caparāhaṃ [ puna ca panāhaṃ ( sī . pī . ka .)], bhikkhave , te nigaṇṭhe evaṃ vadāmi –
‘ taṃ kiṃ maññatha , āvuso nigaṇṭhā .
Yasmiṃ vo samaye tibbo [ tippo ( pī .)] upakkamo hoti
T3.8 tibbaṃ padhānaṃ , tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha ;yasmiṃ pana vo samaye na tibbo upakkamo
V3.6 hoti na tibbaṃ padhānaṃ , na tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyethā ’ ti ?‘ Yasmiṃ no , āvuso gotama , samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṃ padhānaṃ , tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāma ;
yasmiṃ pana no samaye
P2.219 na tibbo upakkamo hoti na tibbaṃ padhānaṃ , na tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāmā ’’’ ti . 6.‘‘ Iti
M3.6 kira , āvuso nigaṇṭhā , yasmiṃ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṃ padhānaṃ , tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha ;yasmiṃ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṃ padhānaṃ , na tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha .
Evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ na kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo
T3.9 ;vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti .
Sace , āvuso nigaṇṭhā , yasmiṃ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṃ padhānaṃ , na tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha ;
yasmiṃ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṃ padhānaṃ , tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha [ padhānaṃ , tiṭṭheyyeva tasmiṃ samaye … vedanā ( sī . syā . kaṃ . pī .)];
evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ kallamassa veyyākaraṇāya – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .
Iti purāṇānaṃ kammānaṃ tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;
āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo ;
vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’’ ti .
‘‘‘ Yasmā ca kho , āvuso nigaṇṭhā , yasmiṃ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṃ padhānaṃ , tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha ;
yasmiṃ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṃ padhānaṃ , na tibbā tasmiṃ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha ;
te tumhe sāmaṃyeva opakkamikā dukkhā
V3.7 tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā avijjā aññāṇā sammohā vipaccethaP2.220 – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā , sabbaṃ taṃ pubbekatahetu .Iti purāṇānaṃ kammānaṃ
T3.10 tapasā byantībhāvā , navānaṃ kammānaṃ akaraṇā , āyatiṃ anavassavo ;āyatiṃ anavassavā kammakkhayo ;
kammakkhayā dukkhakkhayo ;
dukkhakkhayā vedanākkhayo
M3.7 ;vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatī ’ ti .
Evaṃvādīpi [ evaṃvādīsupi ( ka .)] kho ahaṃ , bhikkhave , nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṃ vādapaṭihāraṃ samanupassāmi .
7.‘‘ Puna caparāhaṃ , bhikkhave , te nigaṇṭhe evaṃ vadāmi –
‘ taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Yaṃ panidaṃ kammaṃ samparāyavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ sukhavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Yaṃ panidaṃ kammaṃ dukkhavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ paripakkavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Yaṃ panidaṃ kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ
P2.221 bahuvedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṃT3.11 hotūti labbhametan ’ ti ?‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Yaṃ panidaṃ kammaṃ appavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Taṃ kiṃ maññathāvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ savedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
‘ Yaṃ panidaṃ kammaṃ avedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṃ hotūti labbhametan ’ ti ?
‘ No hidaṃ , āvuso ’.
8.‘‘ Iti kira , āvuso nigaṇṭhā , yamidaṃ kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yaṃ panidaṃ kammaṃ samparāyavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ sukhavedanīyaṃ taṃ
V3.8 upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ dukkhavedanīyaṃM3.8 taṃ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ paripakkavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ bahuvedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ appavedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ savedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vāT3.12 avedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ , yamidaṃ kammaṃ avedanīyaṃ taṃ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṃ hotūti alabbhametaṃ ;evaṃ sante āyasmantānaṃ nigaṇṭhānaṃ aphalo upakkamo
P2.222 hoti , aphalaṃ padhānaṃ ’’.‘‘ Evaṃvādī , bhikkhave , nigaṇṭhā .
Evaṃvādīnaṃ , bhikkhave , nigaṇṭhānaṃ dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchanti .
9.‘‘ Sace , bhikkhave , sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , nigaṇṭhā pubbe dukkaṭakammakārino yaṃ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti .
Sace , bhikkhave , sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , nigaṇṭhā pāpakena issarena nimmitā yaṃ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti .
Sace , bhikkhave , sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , nigaṇṭhā pāpasaṅgatikā yaṃ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti .
Sace , bhikkhave , sattā abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , nigaṇṭhā pāpābhijātikā yaṃ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti .
Sace , bhikkhave , sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā yaṃ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti .
‘‘ Sace , bhikkhave , sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā ;
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ
T3.13 paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā .Sace , bhikkhave , sattā issaranimmānahetu
V3.9 sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā ;no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā .
Sace , bhikkhave , sattā saṅgatibhāvahetu
M3.9 sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā ;no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā .
Sace , bhikkhave , sattā abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā ;
no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā .
Sace , bhikkhave , sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā
P2.223 nigaṇṭhā ;no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , gārayhā nigaṇṭhā .
Evaṃvādī , bhikkhave , nigaṇṭhā .
Evaṃvādīnaṃ , bhikkhave , nigaṇṭhānaṃ ime dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchanti .
Evaṃ kho , bhikkhave , aphalo upakkamo hoti , aphalaṃ padhānaṃ .
10.‘‘ Kathañca , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu na heva anaddhabhūtaṃ attānaṃ dukkhena addhabhāveti , dhammikañca sukhaṃ na pariccajati , tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti .
So evaṃ pajānāti –
‘ imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti , imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hotī ’ ti .
So yassa hi khvāssa [ yassa kho panassa ( sī .), yassa khvāssa ( pī .)]
T3.14 dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti , saṅkhāraṃ tattha padahati .Yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hoti , upekkhaṃ tattha bhāveti .
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti – evampissa taṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ hoti .
Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hoti – evampissa taṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ hoti .
11.‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , puriso itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho .
So taṃ itthiṃ passeyya aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tassa purisassa amuṃ itthiṃ disvā aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ uppajjeyyuṃ
V3.10 sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā ’’ ti ?‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amu hi , bhante , puriso amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho
P2.224 .Tasmā taṃ itthiṃ disvā aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ
M3.10 saṃhasantiṃ uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā ’’ ti .‘‘ Atha kho , bhikkhave , tassa purisassa evamassa –
‘ ahaṃ kho amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho .
Tassa me amuṃ itthiṃ disvā aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ
T3.15 uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā .Yaṃnūnāhaṃ yo me amussā itthiyā chandarāgo taṃ pajaheyyan ’ ti .
So yo amussā itthiyā chandarāgo taṃ pajaheyya .
So taṃ itthiṃ passeyya aparena samayena aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ .
Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , api nu tassa purisassa amuṃ itthiṃ disvā aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Amu hi , bhante , puriso amussā itthiyā virāgo .
Tasmā taṃ itthiṃ disvā aññena purisena saddhiṃ santiṭṭhantiṃ sallapantiṃ sañjagghantiṃ saṃhasantiṃ na uppajjeyyuṃ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhikkhave , bhikkhu na heva anaddhabhūtaṃ attānaṃ dukkhena addhabhāveti , dhammikañca sukhaṃ na pariccajati , tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti .
So evaṃ pajānāti –
‘ imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti , imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hotī ’ ti .
So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti , saṅkhāraṃ tattha padahati ;
yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hoti , upekkhaṃ tattha bhāveti .
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṃ padahato
T3.16 saṅkhārappadhānā virāgo hoti – evampissa taṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ hotiP2.225 .Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṃ bhāvayato virāgo hoti – evampissa taṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ hoti .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
12.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu iti paṭisañcikkhati –
‘ yathāsukhaṃ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti , kusalā dhammā parihāyanti ;
dukkhāya pana me attānaṃ padahato akusalā dhammā parihāyanti , kusalā dhammā abhivaḍḍhanti .
Yaṃnūnāhaṃ dukkhāya attānaṃ padaheyyan ’ ti .
So dukkhāya attānaṃ padahati .
Tassa dukkhāya attānaṃ padahato akusalā
M3.11 dhammāV3.11 parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti .So na aparena samayena dukkhāya attānaṃ padahati .
Taṃ kissa hetu ?
Yassa hi so , bhikkhave , bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṃ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti .
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṃ padahati .
Seyyathāpi , bhikkhave , usukāro tejanaṃ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṃ karoti kammaniyaṃ .
Yato kho , bhikkhave , usukārassa tejanaṃ dvīsu alātesu ātāpitaṃ hoti paritāpitaṃ ujuṃ kataṃ [ ujuṃ kataṃ hoti ( sī .)] kammaniyaṃ , na so taṃ aparena samayena usukāro tejanaṃ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṃ karoti kammaniyaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Yassa hi so , bhikkhave , atthāya usukāro tejanaṃ dvīsu alātesu ātāpeyya paritāpeyya ujuṃ
T3.17 kareyya kammaniyaṃ svāssa attho abhinipphanno hoti .Tasmā na aparena samayena usukāro tejanaṃ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṃ karoti kammaniyaṃ .
Evameva kho , bhikkhave , bhikkhu iti paṭisañcikkhati –
‘ yathāsukhaṃ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti , kusalā dhammā parihāyanti ;
dukkhāya pana me attānaṃ padahato akusalā dhammā parihāyanti , kusalā dhammā abhivaḍḍhanti .
Yaṃnūnāhaṃ dukkhāya attānaṃ padaheyyan ’ ti .
So dukkhāya attānaṃ padahati .
Tassa dukkhāya attānaṃ padahato akusalā dhammā parihāyanti , kusalā dhammā abhivaḍḍhanti .
So na aparena samayena dukkhāya
P2.226 attānaṃ padahati .Taṃ kissa hetu ?
Yassa hi so , bhikkhave , bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṃ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti .
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṃ padahati .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
13.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , idha tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā .
So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃ sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ , kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ
M3.12 brahmacariyaṃ pakāseti .Taṃ dhammaṃ suṇāti gahapati vā gahapatiputto
T3.18 vā aññatarasmiṃ vā kule paccājāto .So taṃ dhammaṃ sutvā tathāgate saddhaṃ paṭilabhati .
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati –
‘ sambādho gharāvāso rajāpatho , abbhokāso pabbajjā .
Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ .
Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ
V3.12 ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’ ti .So aparena samayena appaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya , appaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya mahantaṃ vā ñātiparivaṭṭaṃ pahāya kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati .
14.‘‘ So evaṃ pabbajito samāno bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho , lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati .
Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī , athenena sucibhūtena attanā viharati .
Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā .
Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa .
Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti ;
ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya , amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya – iti bhinnānaṃ
T3.19 vā sandhātā sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti ;
yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā hoti .
Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī , nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhitaṃ .
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti .
Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā .
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti .
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā
M3.13 paṭivirato hoti .Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti .
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti .
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti .
Kayavikkayā paṭivirato hoti .
Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti .
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā [ sāviyogā ( syā . kaṃ . ka .) ettha sācisaddo kuṭilapariyāyo ] paṭivirato hoti .
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti [ passa ma . ni .1.293 cūḷahatthipadopame ].
‘‘ So
T3.20 santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena , kucchiparihārikena piṇḍapātena .So yena
V3.13 yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati .Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti , evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena , kucchiparihārikena piṇḍapātena ;
so yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati .
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
15.‘‘ So cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
So iminā ariyena indriyasaṃvarena samannāgato ajjhattaṃ abyāsekasukhaṃ paṭisaṃvedeti .
‘‘ So
M3.14 abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti , ālokite vilokite sampajānakārī hoti , samiñjite [ sammiñjite ( sī . syā . kaṃ . pī .)] pasārite sampajānakārī hoti , saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hotiT3.21 , asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti , uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti , gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti . 16.‘‘ So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato ,( imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato ,)[ passa ma . ni .1.296 cūḷahatthipadopame ] iminā ca ariyena indriyasaṃvarena samannāgato , iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ .
So pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā , ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya , parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati , abhijjhāya cittaṃ parisodheti .
Byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī , byāpādapadosā cittaṃ parisodheti .
Thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno , thinamiddhā cittaṃ parisodheti .
Uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto
V3.14 , uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti .Vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu , vicikicchāya cittaṃ parisodheti .
‘‘ So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evampi
T3.22 , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
‘‘ Puna
M3.15 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti .Yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –
‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
17.‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .
So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati , seyyathidaṃ [ seyyathīdaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)]– ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi
T3.23 jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe –‘ amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto , so tato cuto amutra udapādiṃ ;
tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto , so tato cuto idhūpapanno ’ ti .
Iti sākāraṃ
V3.15 sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati .Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
18.‘‘ So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe , sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti
M3.16 –‘ ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā .
Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā , te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ
T3.24 saggaṃ lokaṃ upapannā ’ ti .Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe , sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti .
Evampi , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
19.‘‘ So
P2.227 evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmeti .So ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ;
‘ ime āsavā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti ,‘ ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti .
Tassa evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccati , bhavāsavāpi cittaṃ vimuccati , avijjāsavāpi cittaṃ vimuccati .
Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .
Evampi kho , bhikkhave , saphalo upakkamo hoti , saphalaṃ padhānaṃ .
Evaṃvādī , bhikkhave , tathāgatā .
Evaṃvādīnaṃ , bhikkhave , tathāgatānaṃ [ tathāgato , evaṃvādiṃ bhikkhave tathāgataṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] dasa sahadhammikā pāsaṃsaṭṭhānā āgacchanti .
20.‘‘ Sace
V3.16 , bhikkhave , sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;addhā , bhikkhave , tathāgato pubbe
T3.25 sukatakammakārī yaṃ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti .Sace , bhikkhave , sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , tathāgato bhaddakena issarena
M3.17 nimmito yaṃ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti .Sace , bhikkhave , sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , tathāgato kalyāṇasaṅgatiko yaṃ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti .
Sace , bhikkhave , sattā abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , tathāgato kalyāṇābhijātiko yaṃ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti .
Sace , bhikkhave , sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti ;
addhā , bhikkhave , tathāgato kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo yaṃ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti .
‘‘ Sace , bhikkhave , sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato ;
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato .
Sace , bhikkhave , sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato ;
no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato .
Sace , bhikkhave , sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato ;
no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato .
Sace , bhikkhave , sattā abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato ;
no ce sattā
T3.26 abhijātihetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato .Sace , bhikkhave , sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato ;
no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṃ
P2.228 paṭisaṃvedenti , pāsaṃso tathāgato .Evaṃvādī , bhikkhave , tathāgatā .
Evaṃvādīnaṃ , bhikkhave , tathāgatānaṃ ime dasa sahadhammikā pāsaṃsaṭṭhānā āgacchantī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Devadahasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ .
2. Pañcattayasuttaṃ [ pañcāyatanasutta ( ka .)]
21. Evaṃ
M3.18V3.17T3.27 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni [ adhimuttipadāni ( syā . kaṃ . ka .)] abhivadanti .
‘ Saññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
‘ asaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
‘ nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti [ paññāpenti ( sī . syā . kaṃ . pī .)], diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti .
Iti santaṃ vā attānaṃ paññapenti arogaṃ [ paraṃ maraṇā . iti imāni ( ka .)] paraṃ maraṇā , sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti , diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti .
Iti imāni pañca [ paraṃ maraṇā . iti imāni ( ka .)] hutvā tīṇi honti , tīṇi hutvā pañca honti – ayamuddeso pañcattayassa .
22.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ
P2.229 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃT3.28 vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃV3.18 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , etaṃ [ evaṃ ( ka .)] vā panekesaṃ [ panetesaṃ ( syā . kaṃ .)] upātivattataṃ viññāṇakasiṇameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃM3.19 .Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti [ pajānāti ( sī . syā . kaṃ . pī .) aṭṭhakathā oloketabbā ].
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā
T3.29 saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā [ maraṇāti ( ka .)], yā vā panetāsaṃ saññānaṃ parisuddhā paramā aggā anuttariyā akkhāyatiP2.230 – yadi rūpasaññānaṃ yadi arūpasaññānaṃ yadi ekattasaññānaṃ yadi nānattasaññānaṃ .‘ Natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃ .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
23.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .
Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete
T3.30 paṭikkosanti .Taṃ kissa hetu ?
Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ , etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ –
‘ asaññan ’ ti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto
M3.20 samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .Yo hi koci , bhikkhave , samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya –
‘ ahamaññatra rūpā , aññatra vedanāya , aññatra saññāya , aññatra
V3.19 saṅkhārehi , viññāṇassa [ aññatra viññāṇā ( syā . kaṃ .), aññatra viññāṇena ( ka .)] āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññapessāmī ’ ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ
P2.231 nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto . 24.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ
T3.31 paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti .
Taṃ kissa hetu ?
Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ , asaññā sammoho , etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ –
‘ nevasaññānāsaññan ’ ti .[ nevasaññānāsaññāti ( syā . kaṃ . pī . ka .) etantipadaṃ manasikātabbaṃ ] Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ
M3.21 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃT3.32 paraṃ maraṇā .Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā [ samaṇabrāhmaṇā ( sī . pī .)] diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena etassa āyatanassa upasampadaṃ paññapenti , byasanañhetaṃ , bhikkhave , akkhāyati [ āyatanamakkhāyati ( ka .)] etassa āyatanassa upasampadāya
P2.232 .Na hetaṃ , bhikkhave , āyatanaṃ saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati ;
saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṃ , bhikkhave , āyatanamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
25.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti
V3.20 , tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti .Taṃ kissa hetu ?
Sabbepime bhonto samaṇabrāhmaṇā uddhaṃ saraṃ [ uddhaṃsarā ( sī . pī .), uddhaṃ parāmasanti ( syā . kaṃ .)] āsattiṃyeva abhivadanti –
‘ iti pecca
T3.33 bhavissāma , iti pecca bhavissāmā ’ ti .Seyyathāpi nāma vāṇijassa vāṇijjāya gacchato evaṃ hoti –
‘ ito me idaṃ bhavissati , iminā idaṃ lacchāmī ’ ti , evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā vāṇijūpamā maññe paṭibhanti –
‘ iti pecca bhavissāma , iti pecca bhavissāmā ’ ti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti te sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti .
Seyyathāpi nāma sā gaddulabaddho daḷhe thambhe vā khile [ khīle ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā upanibaddho
P2.233 , tameva thambhaṃ vā khilaṃ vā anuparidhāvati anuparivattatiM3.22 ;evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
26.‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti , sabbe te imāneva pañcāyatanāni abhivadanti etesaṃ vā aññataraṃ .
27.‘‘ Santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti .
‘ Sassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ asassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ sassato ca asassato ca attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nevasassato
T3.34 nāsassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ antavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ anantavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ antavā ca anantavā ca attāV3.21 ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nevantavā nānantavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekattasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nānattasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ parittasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ appamāṇasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekantasukhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekantadukkhī attā ca loko ca , idameva saccaṃP2.234 moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ sukhadukkhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ adukkhamasukhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti . 28.‘‘ Tatra
M3.23 , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –‘ sassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti
T3.35 , tesaṃ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .Paccattaṃ kho pana , bhikkhave , ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi [ yadipi ( ka .)] te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
29.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ asassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti … pe …[ yathā sassatavāre , tathā vitthāretabbaṃ ] sassato ca asassato ca attā ca loko ca … nevasassato nāsassato attā ca loko ca … antavā attā ca loko ca … anantavā attā ca loko ca … antavā ca anantavā ca attā ca loko ca … nevantavā nānantavā attā ca loko ca … ekattasaññī attā ca loko ca … nānattasaññī attā ca loko ca … parittasaññī attā ca loko ca … appamāṇasaññī attā ca loko ca … ekantasukhī attā ca loko ca … ekantadukkhī attā ca loko ca … sukhadukkhī attā ca loko ca … adukkhamasukhī attā ca loko ca , idameva
T3.36 saccaṃ moghamaññanti , tesaṃ vata aññatrevaV3.22 saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃP2.235 vijjati .Paccattaṃ kho pana , bhikkhave , ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
30.‘‘ Idha
M3.24 , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati .
Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati ;
evameva kho , bhikkhave , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā
T3.37 , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati .
Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
31.‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati .
Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ
P2.236 .Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati
V3.23 taṃ chāyā pharati ;evameva kho , bhikkhave , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā
T3.38 , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa
M3.25 taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati .Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
32.‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati .
Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati ;
evameva kho , bhikkhave , adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā
T3.39 , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ
P2.237 vedanaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati .
Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
33.‘‘ Idha
V3.24 pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā –‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo
M3.26 vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā –‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati ;
addhā ayamāyasmā nibbānasappāyaṃyeva
T3.40 paṭipadaṃ abhivadati .Atha ca panāyaṃ bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati , aparantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati , kāmasaṃyojanaṃ vā upādiyamāno upādiyati , pavivekaṃ vā pītiṃ upādiyamāno upādiyati , nirāmisaṃ vā sukhaṃ upādiyamāno upādiyati , adukkhamasukhaṃ vā vedanaṃ upādiyamāno upādiyati .
Yañca kho ayamāyasmā –
‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati tadapi imassa bhoto samaṇassa brāhmaṇassa upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
‘‘ Idaṃ kho pana , bhikkhave , tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ yadidaṃ – channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā [ anupādāvimokkho . tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ , yadidaṃ channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti ( sī . syā . kaṃ . pī .)] anupādāvimokkho ’’ ti [ anupādāvimokkho . tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ , yadidaṃ channaṃ phassāyatanaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca adīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Idamavoca
P2.238 bhagavā .Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Pañcattayasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ .