10. Saṅkhārupapattisuttaṃ
160. Evaṃ
T3.217V3.142 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ saṅkhārupapattiṃ [ saṅkhārūpapattiṃ ( syā . kaṃ .), saṅkhāruppattiṃ ( sī . pī .)] vo , bhikkhave , desessāmi , taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
161.‘‘ Idha , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena samannāgato hoti , cāgena samannāgato hoti , paññāya samannāgato hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ [ khattiyamahāsālānaṃ vā ( syā . kaṃ . pī .)] sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti
P3.100 .Tassa te saṅkhārā ca vihārā [ vihāro ( sī . pī .)] ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā
M3.141 tatrupapattiyā [ tatrūpapattiyā ( syā . kaṃ .), tatruppattiyā ( sī . pī .)] saṃvattanti .Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
162.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena samannāgato hoti , cāgena samannāgato hoti , paññāya samannāgato hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brāhmaṇamahāsālānaṃ … pe … gahapatimahāsālānaṃ
T3.218 [ brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā ( syā . kaṃ . pī .)] sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
163.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena samannāgato hoti , cāgena samannāgato hoti , paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti –
‘ cātumahārājikā [ cātummahārājikā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā ’ ti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti
V3.143 .So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
164.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena samannāgato hoti , cāgena samannāgato hoti , paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti – tāvatiṃsā devā … pe … yāmā devā … tusitā devā … nimmānaratī devā … paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti
T3.219 .So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ
M3.142 bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
165.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato
P3.101 hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena samannāgato hoti , cāgena samannāgato hoti , paññāya samannāgato hoti .Tassa sutaṃ hoti –
‘ sahasso brahmā dīghāyuko vaṇṇavā sukhabahulo ’ ti .
Sahasso , bhikkhave , brahmā sahassilokadhātuṃ [ sahassiṃ lokadhātuṃ ( sī .)] pharitvā adhimuccitvā [ adhimuñcitvā ( ka .)] viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Seyyathāpi , bhikkhave , cakkhumā puriso ekaṃ āmaṇḍaṃ hatthe karitvā paccavekkheyya ;
evameva kho , bhikkhave , sahasso brahmā sahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sahassassa brahmuno sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
166.‘‘ Puna
T3.220 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .Tassa sutaṃ hoti – dvisahasso brahmā … pe … tisahasso brahmā … catusahasso brahmā … pañcasahasso brahmā dīghāyuko vaṇṇavā
V3.144 sukhabahuloti .Pañcasahasso , bhikkhave , brahmā pañcasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Seyyathāpi , bhikkhave , cakkhumā puriso pañca āmaṇḍāni hatthe karitvā paccavekkheyya ;
evameva kho , bhikkhave , pañcasahasso brahmā pañcasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā pañcasahassassa brahmuno sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa
M3.143 te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
167.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena samannāgato hoti , sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti –
‘ dasasahasso
T3.221 brahmā dīghāyuko vaṇṇavā sukhabahulo ’ ti .Dasasahasso , bhikkhave , brahmā dasasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā
P3.102 viharati .Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Seyyathāpi , bhikkhave , maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca [ bhāsati ca tapati ca ( sī . syā . kaṃ . pī .)] virocati ca ;
evameva kho , bhikkhave , dasasahasso brahmā dasasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā dasasahassassa brahmuno sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
168.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti –
‘ satasahasso brahmā dīghāyuko vaṇṇavā sukhabahulo ’ ti .
Satasahasso , bhikkhave , brahmā satasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Seyyathāpi , bhikkhave , nikkhaṃ jambonadaṃ [ nekkhaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ
T3.222 paṇḍukambaleV3.145 nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca ;evameva kho , bhikkhave , satasahasso brahmā satasahassilokadhātuṃ pharitvā adhimuccitvā viharati .
Yepi tattha sattā upapannā tepi pharitvā adhimuccitvā viharati .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā satasahassassa brahmuno sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti
M3.144 .So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
169.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti – ābhā devā … pe … parittābhā devā … appamāṇābhā devā … ābhassarā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā ābhassarānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
170.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena
T3.223 … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .Tassa sutaṃ hoti – parittasubhā devā … pe … appamāṇasubhā devā … subhakiṇhā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā subhakiṇhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
171.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa
P3.103 sutaṃ hoti – vehapphalā devā … pe … avihā devā … atappā devā … sudassā devā … sudassī devā … akaniṭṭhā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti .Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā
V3.146 akaniṭṭhānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā
M3.145 ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
172.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti –
‘ ākāsānañcāyatanūpagā devā dīghāyukā ciraṭṭhitikā sukhabahulā ’ ti
T3.224 .Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā ākāsānañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
173.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti –
‘ viññāṇañcāyatanūpagā devā dīghāyukā ciraṭṭhitikā sukhabahulā ’ ti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā viññāṇañcāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
174.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena … paññāya samannāgato hoti .
Tassa sutaṃ hoti – ākiñcaññāyatanūpagā devā … pe … nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā dīghāyukā ciraṭṭhitikā sukhabahulāti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nevasaññānāsaññāyatanūpagānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyan ’ ti .
So taṃ cittaṃ dahati , taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti , taṃ cittaṃ bhāveti .
Tassa te saṅkhārā ca vihārā ca evaṃ bhāvitā evaṃ bahulīkatā tatrupapattiyā saṃvattanti .
Ayaṃ , bhikkhave , maggo ayaṃ paṭipadā tatrupapattiyā saṃvattati .
175.‘‘ Puna
T3.225 caparaṃ , bhikkhave , bhikkhu saddhāya samannāgato hoti , sīlena … sutena … cāgena …V3.147 paññāya samannāgato hoti .Tassa evaṃ hoti
M3.146 –‘ aho vatāhaṃ āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan ’ ti .
So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati .
Ayaṃ , bhikkhave , bhikkhu na katthaci upapajjatī ’’ ti [ na katthaci upapajjati , na kuhiñci upapajjatīti ( sī . pī .), na katthaci upapajjati , na kuhiñci upasampajja viharatīti .( ka .)].
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Saṅkhārupapattisuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ .
Anupadavaggo niṭṭhito dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Anupāda-sodhana-porisadhammo , sevitabba-bahudhātu-vibhatti ;
Buddhassa kittināma-cattārīsena , ānāpāno kāyagato upapatti [ ito paraṃ syā . kaṃ . ka . potthakesu evampi dissati –-§ candake vimale parisuddhe , puṇṇasammodinirodhaattano ;§ dandhā bahujanasevitaṃ dhammavaraṃ , yaṃ anupadaṃ vaggavaraṃ dutiyāti ].