7. Mahāsaḷāyatanikasuttaṃ
428. Evaṃ
T3.521V3.347 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ mahāsaḷāyatanikaṃ vo , bhikkhave , desessāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
429.‘‘ Cakkhuṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , rūpe ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , cakkhuviññāṇaṃ ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , cakkhusamphassaṃ ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , cakkhusmiṃ sārajjati , rūpesu sārajjati , cakkhuviññāṇe sārajjati , cakkhusamphasse sārajjati , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi sārajjati .
‘‘ Tassa sārattassa saṃyuttassa sammūḷhassa assādānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā upacayaṃ gacchanti .
Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī , sā cassa pavaḍḍhati .
Tassa kāyikāpi darathā pavaḍḍhanti , cetasikāpi
P3.288 darathā pavaḍḍhanti ;kāyikāpi santāpā pavaḍḍhanti
T3.522 , cetasikāpi santāpā pavaḍḍhanti ;kāyikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti , cetasikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti .
So kāyadukkhampi [ kāyikadukkhampi ( syā . kaṃ .), kāyikaṃ dukkhampi ( ka .)] cetodukkhampi paṭisaṃvedeti .
‘‘ Sotaṃ
M3.336 , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ … pe … ghānaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ … pe … jivhaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ … pe … kāyaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ … pe … manaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , dhamme , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , manoviññāṇaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃV3.348 , manosamphassaṃ , bhikkhave , ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ajānaṃ apassaṃ yathābhūtaṃ , manasmiṃ sārajjati , dhammesu sārajjati , manoviññāṇe sārajjati , manosamphasse sārajjati , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi sārajjati .‘‘ Tassa sārattassa saṃyuttassa sammūḷhassa assādānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā upacayaṃ gacchanti .
Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī , sā cassa pavaḍḍhati .
Tassa kāyikāpi darathā pavaḍḍhanti , cetasikāpi darathā pavaḍḍhanti ;
kāyikāpi santāpā pavaḍḍhanti , cetasikāpi santāpā pavaḍḍhanti ;
kāyikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti , cetasikāpi pariḷāhā pavaḍḍhanti .
So kāyadukkhampi cetodukkhampi paṭisaṃvedeti .
430.‘‘ Cakkhuñca
T3.523 kho , bhikkhave , jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , rūpe jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , cakkhuviññāṇaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , cakkhusamphassaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , cakkhusmiṃ na sārajjati , rūpesu na sārajjati , cakkhuviññāṇe na sārajjati , cakkhusamphasse na sārajjati , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi na sārajjati .‘‘ Tassa asārattassa asaṃyuttassa asammūḷhassa ādīnavānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā apacayaṃ gacchanti .
Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī , sā cassa pahīyati .
Tassa kāyikāpi darathā pahīyanti , cetasikāpi darathā pahīyanti ;
kāyikāpi santāpā pahīyanti , cetasikāpi santāpā pahīyanti ;
kāyikāpi pariḷāhā pahīyantntti
P3.289 , cetasikāpi pariḷāhā pahīyanti .So kāyasukhampi cetosukhampi paṭisaṃvedeti .
431.‘‘ Yā
M3.337 tathābhūtassa [ yathābhūtassa ( sī . pī .)] diṭṭhi sāssa hoti sammādiṭṭhi ;yo tathābhūtassa [ yathābhūtassa ( sī . pī .)] saṅkappo svāssa hoti
V3.349 sammāsaṅkappo ;yo tathābhūtassa [ yathābhūtassa ( sī . pī .)] vāyāmo svāssa hoti sammāvāyāmo ;
yā tathābhūtassa [ yathābhūtassa ( sī . pī .)] sati sāssa hoti sammāsati ;
yo tathābhūtassa [ yathābhūtassa ( sī . pī .)] samādhi svāssa hoti sammāsamādhi .
Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hoti .
Evamassāyaṃ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Tassa
T3.524 evaṃ imaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti .‘‘ Tassime dve dhammā yuganandhā [ yuganaddhā ( sī . syā . kaṃ .)] vattanti – samatho ca vipassanā ca .
So ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti .
Ye dhammā abhiññā pahātabbā te dhamme abhiññā pajahati .
Ye dhammā abhiññā bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti .
Ye dhammā abhiññā sacchikātabbā te dhamme abhiññā sacchikaroti .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pariññeyyā ?
‘ Pañcupādānakkhandhā ’ tissa vacanīyaṃ , seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho .
Ime dhammā abhiññā pariññeyyā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pahātabbā ?
Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime dhammā abhiññā pahātabbā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā bhāvetabbā ?
Samatho ca vipassanā ca – ime dhammā abhiññā bhāvetabbā .
‘‘ Katame
P3.290 , bhikkhave , dhammā abhiññā sacchikātabbā ?Vijjā ca vimutti ca – ime dhammā abhiññā sacchikātabbā .
432.‘‘ Sotaṃ
M3.338V3.350 , bhikkhave , jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ … pe … ghānaṃ bhikkhave , jānaṃT3.525 passaṃ yathābhūtaṃ … pe … jivhaṃ , bhikkhave , jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ … kāyaṃ , bhikkhave , jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ … manaṃ , bhikkhave , jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , dhamme jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , manoviññāṇaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , manosamphassaṃ jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi jānaṃ passaṃ yathābhūtaṃ , manasmiṃ na sārajjati , dhammesu na sārajjati , manoviññāṇe na sārajjati , manosamphasse na sārajjati , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi na sārajjati .‘‘ Tassa asārattassa asaṃyuttassa asammūḷhassa ādīnavānupassino viharato āyatiṃ pañcupādānakkhandhā apacayaṃ gacchanti .
Taṇhā cassa ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī
V3.351 , sā cassa pahīyati .Tassa kāyikāpi darathā pahīyanti , cetasikāpi darathā pahīyanti ;
kāyikāpi santāpā pahīyanti , cetasikāpi santāpā pahīyanti ;
kāyikāpi pariḷāhā pahīyanti , cetasikāpi pariḷāhā pahīyanti .
So kāyasukhampi cetosukhampi paṭisaṃvedeti .
433.‘‘ Yā tathābhūtassa diṭṭhi sāssa hoti sammādiṭṭhi ;
yo tathābhūtassa saṅkappo svāssa hoti sammāsaṅkappo ;
yo tathābhūtassa vāyāmo svāssa hoti sammāvāyāmo ;
yā tathābhūtassa sati sāssa hoti sammāsati ;
yo tathābhūtassa samādhi svāssa hoti sammāsamādhi .
Pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hoti .
Evamassāyaṃ
T3.526 ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṃ gacchati .‘‘ Tassa evaṃ imaṃ ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvayato cattāropi satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , cattāropi sammappadhānā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , cattāropi iddhipādā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , pañcapi indriyāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , pañcapi balāni bhāvanāpāripūriṃ gacchanti , sattapi bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti .
‘‘ Tassime dve dhammā yuganandhā vattanti – samatho ca vipassanā ca .
So ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme abhiññā parijānāti .
Ye
M3.339 dhammā abhiññā pahātabbā te dhamme abhiññā pajahati .Ye dhammā abhiññā bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti .
Ye dhammā abhiññā sacchikātabbā te dhamme abhiññā sacchikaroti .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pariññeyyā ?
‘ Pañcupādānakkhandhā ’ tissa vacanīyaṃ , seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho , vedanupādānakkhandho , saññupādānakkhandho , saṅkhārupādānakkhandho , viññāṇupādānakkhandho .
Ime dhammā abhiññā pariññeyyā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā pahātabbā ?
Avijjā ca bhavataṇhā ca – ime dhammā abhiññā pahātabbā .
‘‘ Katame ca , bhikkhave , dhammā abhiññā bhāvetabbā ?
Samatho ca vipassanā ca – ime dhammā abhiññā bhāvetabbā .
‘‘ Katame
V3.352 ca , bhikkhave , dhammā abhiññā sacchikātabbā ?Vijjā ca vimutti ca – ime dhammā abhiññā sacchikātabbā ’’ ti .
Idamavoca
T3.527 bhagavā .Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Mahāsaḷāyatanikasuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ .