Issues
Select Version
Uparipaṇṇāsapāḷi
Uparipaṇṇāsapāḷi

8. Ānāpānassatisuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Ānāpānassatisuttaṃ

144. EvaṃT3.190V3.124 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ – āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena [ mahāmoggalānena ( ka .)] āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca mahākaccāyanena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena āyasmatā ca mahākappinena āyasmatā ca mahācundena āyasmatā ca anuruddhenaP3.79 āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena , aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ .
Tena kho pana samayena therā bhikkhū nave bhikkhū ovadanti anusāsanti .
Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū tiṃsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti .
Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti [ pajānanti ( syā . kaṃ .), sañjānanti ( ka .)].
145. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti .
Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvāT3.191 bhikkhū āmantesi –
‘‘ āraddhosmi , bhikkhave , imāya paṭipadāya ;
āraddhacittosmi , bhikkhave , imāya paṭipadāya .
Tasmātiha , bhikkhave , bhiyyosomattāya vīriyaṃ ārabhatha appattassa pattiyā , anadhigatassa adhigamāyaM3.123 , asacchikatassa sacchikiriyāya .
Idhevāhaṃ sāvatthiyaṃ komudiṃ cātumāsiniṃ āgamessāmī ’’ ti .
Assosuṃ kho jānapadā bhikkhū –
‘‘ bhagavā kira tattheva sāvatthiyaṃ komudiṃ cātumāsiniṃ āgamessatī ’’ ti .
Te jānapadā bhikkhū sāvatthiṃ [ sāvatthiyaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] osaranti bhagavantaṃ dassanāya .
Te ca kho therā bhikkhū bhiyyosomattāya nave bhikkhū ovadanti anusāsanti .
Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsantiV3.125 , appekacce therā bhikkhū tiṃsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti .
Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṃP3.80 pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti .
146. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti .
Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ apalāpāyaṃ , bhikkhave , parisā ;
nippalāpāyaṃ , bhikkhave , parisā ;
suddhā sāre [ suddhasāre patiṭṭhitā ( syā . kaṃ . pī .)] patiṭṭhitā .
Tathārūpo ayaṃ , bhikkhave , bhikkhusaṅgho ;
tathārūpā ayaṃ , bhikkhave , parisā yathārūpāT3.192 parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa .
Tathārūpo ayaṃ , bhikkhave , bhikkhusaṅgho ;
tathārūpā ayaṃ , bhikkhave , parisā yathārūpāya parisāya appaṃ dinnaṃ bahu hoti , bahu dinnaṃ bahutaraṃ .
Tathārūpo ayaṃ , bhikkhave , bhikkhusaṅgho ;
tathārūpā ayaṃ , bhikkhave , parisā yathārūpā parisā dullabhā dassanāya lokassa .
Tathārūpo ayaṃ , bhikkhave , bhikkhusaṅgho ;
tathārūpā ayaṃ , bhikkhave , parisā yathārūpaṃ parisaṃ alaṃ yojanagaṇanāni dassanāya gantuṃ puṭosenāpi ’’[ puṭosenāpi , tathārūpo ayaṃ bhikkhave bhikkhusaṃgho , tathārūpā ayaṃ parisā ( sī . pī . ka .)].
147.‘‘ Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅgheM3.124 .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva [ sakiṃ deva ( ka .)] imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃP3.81 karissanti – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅgheT3.193 .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe .
‘‘ Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyogamanuyuttā viharantiV3.126 – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe catunnaṃ sammappadhānānaṃ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti … pe … catunnaṃ iddhipādānaṃ … pañcannaṃ indriyānaṃ … pañcannaṃ balānaṃ … sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ … ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe mettābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti … karuṇābhāvanānuyogamanuyuttāP3.82 viharanti … muditābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti … upekkhābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti … asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti … aniccasaññābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti – evarūpāpi , bhikkhave , santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe .
Santi , bhikkhave , bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe ānāpānassatibhāvanānuyogamanuyuttā viharanti .
Ānāpānassati , bhikkhave , bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā .
Ānāpānassati , bhikkhave , bhāvitā bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti .
Cattāro satipaṭṭhānāT3.194 bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti .
Satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti .
148.‘‘ Kathaṃ bhāvitā ca , bhikkhave , ānāpānassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃM3.125 kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
So satova assasati satova [ sato ( sī . syā . kaṃ . pī .)] passasati .
‘‘ Dīghaṃ vā assasanto ‘ dīghaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , dīghaṃ vā passasanto ‘ dīghaṃ passasāmī ’ ti pajānāti ;
rassaṃ vā assasanto ‘ rassaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , rassaṃ vā passasanto ‘ rassaṃ passasāmī ’ ti pajānāti ;
‘ sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ Pītipaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ pītipaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ tiP3.83 sikkhati ,‘ sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ tiV3.127 sikkhati ;
‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ Cittapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ cittapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhatiT3.195 ;
‘ samādahaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ samādahaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati .
‘‘‘ Aniccānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ aniccānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ virāgānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ virāgānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ nirodhānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ nirodhānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ paṭinissaggānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ paṭinissaggānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati .
Evaṃ bhāvitā kho , bhikkhave , ānāpānassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā .
149.‘‘ KathaṃM3.126 bhāvitā ca , bhikkhave , ānāpānassati kathaṃ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti ?
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘ dīghaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , dīghaṃ vā passasanto ‘ dīghaṃ passasāmī ’ ti pajānāti ;
rassaṃ vā assasanto ‘ rassaṃ assasāmī ’ ti pajānāti , rassaṃ vā passasanto ‘ rassaṃ passasāmī ’ ti pajānāti ;
‘ sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
kāye kāyānupassī , bhikkhave , tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Kāyesu kāyaññatarāhaṃ , bhikkhave , evaṃ vadāmi yadidaṃ – assāsapassāsā .
Tasmātiha , bhikkhave , kāyeT3.196 kāyānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
‘‘ Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuP3.84 ‘ pītipaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ pītipaṭisaṃvedīV3.128 passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
vedanāsu vedanānupassī , bhikkhave , tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Vedanāsu vedanāññatarāhaṃ , bhikkhave , evaṃ vadāmi yadidaṃ – assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ .
Tasmātiha , bhikkhave , vedanāsu vedanānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
‘‘ Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu ‘ cittapaṭisaṃvedī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ cittapaṭisaṃvedī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ samādahaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ samādahaṃ cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ vimocayaṃM3.127 cittaṃ passasissāmī ’ ti sikkhati ;
citte cittānupassī , bhikkhave , tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
Nāhaṃ , bhikkhave , muṭṭhassatissa asampajānassaT3.197 ānāpānassatiṃ vadāmi .
Tasmātiha , bhikkhave , citte cittānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
‘‘ Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu ‘ aniccānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ aniccānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ virāgānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ virāgānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ nirodhānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ nirodhānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
‘ paṭinissaggānupassī assasissāmī ’ ti sikkhati ,‘ paṭinissaggānupassī passasissāmī ’ ti sikkhati ;
dhammesu dhammānupassī , bhikkhave , tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
So yaṃ taṃ abhijjhādomanassānaṃP3.85 pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .
Tasmātiha , bhikkhave , dhammesu dhammānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ .
‘‘ EvaṃV3.129 bhāvitā kho , bhikkhave , ānāpānassati evaṃ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti .
150.‘‘ Kathaṃ bhāvitā ca , bhikkhave , cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti ?
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ , upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye sati hoti asammuṭṭhā [ appammuṭṭhā ( syā . kaṃ .)].
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno upaṭṭhitā sati hotiT3.198 asammuṭṭhā , satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti .
Satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ So tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati [ pavicarati ( sī . syā . kaṃ . pī .)] parivīmaṃsaṃ āpajjati .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu tathāsato viharantoM3.128 taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati , dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pītiP3.86 nirāmisā , pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Pītimanassa kāyopi passambhati , cittampi passambhati .
YasmiṃT3.199 samaye , bhikkhave , bhikkhunoV3.130 pītimanassa kāyopi passambhati , cittampi passambhati , passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati , samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti , upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
151.‘‘ YasmiṃM3.129 samaye , bhikkhave , bhikkhu vedanāsu … pe … citte … dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ , upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye sati hoti asammuṭṭhā .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā , satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ SoT3.200 tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati , dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , dhammavicayasambojjhaṅgaṃP3.87 tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ TassaV3.131 taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā , pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ Pītimanassa kāyopi passambhati , cittampi passambhati .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati , cittampi passambhati , passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samayeT3.201 bhikkhu bhāveti , passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ PassaddhakāyassaM3.130 sukhino cittaṃ samādhiyati .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati , samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
‘‘ So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti .
Yasmiṃ samaye , bhikkhave , bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti , upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti , upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti , upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati .
Evaṃ bhāvitā kho , bhikkhave , cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta sambojjhaṅge paripūrenti .
152.‘‘ KathaṃP3.88 bhāvitā ca , bhikkhave , satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentiV3.132 ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .
Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pe … vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti … passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti … upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ .
Evaṃ bhāvitā kho , bhikkhave , satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī ’’ ti .
IdamavocaT3.202 bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Ānāpānassatisuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ .