6. Āneñjasappāyasuttaṃ
66. Evaṃ
T3.74V3.46 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kurūsu viharati kammāsadhammaṃ nāma kurūnaṃ nigamo .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ aniccā , bhikkhave , kāmā tucchā musā mosadhammā .
Māyākatame taṃ , bhikkhave , bālalāpanaṃ .
Ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā
P2.262 kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ , mārassesa [ mārasseva ( ka .)] visayo , mārassesa nivāpo , mārassesa gocaro .Etthete pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti .
Teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti .
Tatra , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā – ubhayametaṃ māradheyyaṃ , mārassesa visayo , mārassesa nivāpo , mārassesa gocaro .
Etthete
M3.49 pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi saṃvattanti , teva ariyasāvakassa idhamanusikkhato antarāyāya sambhavanti .Yaṃnūnāhaṃ vipulena mahaggatena cetasā vihareyyaṃ abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā .
Vipulena hi me mahaggatena cetasā viharato abhibhuyya lokaṃ adhiṭṭhāya manasā
T3.75 ye pāpakā akusalā mānasā abhijjhāpi byāpādāpi sārambhāpi te na bhavissanti .Tesaṃ pahānā aparittañca me cittaṃ bhavissati appamāṇaṃ subhāvitan ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭhamā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati ’’.
67.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā
T3.76 , yā ca samparāyikā kāmasaññā ;yaṃ kiñci rūpaṃ ( sabbaṃ rūpaṃ )[() natthi sī . pī . potthakesu ] cattāri ca mahābhūtāni , catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpan ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa
V3.47 bhedā paraṃ maraṇā .Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , dutiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati .
‘‘ Puna
P2.263 caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā ;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā , ye ca samparāyikā rūpā ;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā , yā ca samparāyikā rūpasaññā – ubhayametaṃ aniccaṃ .
Yadaniccaṃ taṃ nālaṃ abhinandituṃ , nālaṃ abhivadituṃ , nālaṃ ajjhositun ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa āneñjūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati .
68.‘‘ Puna
M3.50 caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā ;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā , ye ca samparāyikā rūpā ;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā , yā ca samparāyikā rūpasaññā ;
yā ca āneñjasaññā – sabbā saññā .
Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ ākiñcaññāyatanan ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , paṭhamā ākiñcaññāyatanasappāyā
T3.77 paṭipadā akkhāyati . 69.‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati –
‘ suññamidaṃ attena vā attaniyena vā ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , dutiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati .
70.‘‘ Puna
V3.48 caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –‘ nāhaṃ kvacani [ kvacini ( syā . kaṃ . sī . aṭṭha .)] kassaci kiñcanatasmiṃ [ kiñcanatasmi (?)], na ca mama
P2.264 kvacani kismiñci kiñcanaṃ natthī ’ ti .Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa ākiñcaññāyatanūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , tatiyā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyati .
‘‘ Puna caparaṃ , bhikkhave , ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā ;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā , ye ca samparāyikā rūpā ;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā , yā
T3.78 ca samparāyikā rūpasaññāM3.51 ;yā ca āneñjasaññā , yā ca ākiñcaññāyatanasaññā – sabbā saññā .
Yatthetā aparisesā nirujjhanti etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ – yadidaṃ nevasaññānāsaññāyatanan ’ ti .
Tassa evaṃpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṃ pasīdati .
Sampasāde sati etarahi vā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajjati paññāya vā adhimuccati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā .
Ṭhānametaṃ vijjati yaṃ taṃsaṃvattanikaṃ viññāṇaṃ assa nevasaññānāsaññāyatanūpagaṃ .
Ayaṃ , bhikkhave , nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā akkhāyatī ’’ ti .
71. Evaṃ vutte , āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idha , bhante , bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti –
‘ no cassa , no ca me siyā ;
na bhavissati , na me bhavissati ;
yadatthi yaṃ , bhūtaṃ – taṃ pajahāmī ’ ti .
Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati .
Parinibbāyeyya nu kho so , bhante , bhikkhu na vā parinibbāyeyyā ’’ ti ?
‘‘ Apetthekacco , ānanda , bhikkhu parinibbāyeyya , apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā ’’ ti .
‘‘ Ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo yenapetthekacco bhikkhu parinibbāyeyya , apetthekacco bhikkhu na parinibbāyeyyā ’’ ti ?
‘‘ Idhānanda , bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti –
‘ no cassa , no ca me siyā ;
na bhavissati , na me bhavissati ;
yadatthi , yaṃ
P2.265 bhūtaṃ – taṃ pajahāmī ’ ti .Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati .
So taṃ upekkhaṃ abhinandati , abhivadati , ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa
T3.79 taṃ upekkhaṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ tadupādānaṃ .Saupādāno , ānanda , bhikkhu
V3.49 na parinibbāyatī ’’ ti .‘‘ Kahaṃ pana so , bhante , bhikkhu upādiyamāno upādiyatī ’’ ti ?
‘‘ Nevasaññānāsaññāyatanaṃ , ānandā ’’ ti .
‘‘ Upādānaseṭṭhaṃ kira so , bhante , bhikkhu upādiyamāno upādiyatī ’’ ti ?
‘‘ Upādānaseṭṭhañhi so , ānanda , bhikkhu upādiyamāno upādiyati .
Upādānaseṭṭhañhetaṃ , ānanda , yadidaṃ – nevasaññānāsaññāyatanaṃ ’’.
72.‘‘ Idhānanda , bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti –
‘ no cassa , no ca me siyā ;
na bhavissati , na me bhavissati ;
yadatthi , yaṃ bhūtaṃ – taṃ pajahāmī ’ ti .
Evaṃ upekkhaṃ paṭilabhati .
So taṃ upekkhaṃ nābhinandati , nābhivadati , na ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ upekkhaṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya
M3.52 tiṭṭhato na tannissitaṃ hoti viññāṇaṃ na tadupādānaṃ .Anupādāno , ānanda , bhikkhu parinibbāyatī ’’ ti .
73.‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !
Nissāya nissāya kira no , bhante , bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā .
Katamo pana , bhante , ariyo vimokkho ’’ ti ?
‘‘ Idhānanda , bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
‘ ye ca diṭṭhadhammikā kāmā , ye ca samparāyikā kāmā ;
yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā , yā ca samparāyikā kāmasaññā ;
ye ca diṭṭhadhammikā rūpā , ye ca samparāyikā rūpā ;
yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā , yā ca samparāyikā rūpasaññā ;
yā ca āneñjasaññā , yā ca ākiñcaññāyatanasaññā
T3.80 , yā ca nevasaññānāsaññāyatanasaññā – esa sakkāyo yāvatā sakkāyo .Etaṃ amataṃ yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho .
Iti , kho , ānanda , desitā mayā āneñjasappāyā paṭipadā , desitā ākiñcaññāyatanasappāyā paṭipadā , desitā nevasaññānāsaññāyatanasappāyā paṭipadā , desitā nissāya nissāya oghassa nittharaṇā , desito ariyo vimokkho .
Yaṃ kho , ānanda , satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya , kataṃ
P2.266 vo taṃ mayā .Etāni , ānanda , rukkhamūlāni , etāni suññāgārāni .
Jhāyathānanda , mā pamādattha , mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha .
Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī ’’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinandīti .
Āneñjasappāyasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ .