2. Pañcattayasuttaṃ [ pañcāyatanasutta ( ka .)]
21. Evaṃ
M3.18V3.17T3.27 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni [ adhimuttipadāni ( syā . kaṃ . ka .)] abhivadanti .
‘ Saññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
‘ asaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
‘ nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā ’ ti – ittheke abhivadanti ;
sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti [ paññāpenti ( sī . syā . kaṃ . pī .)], diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti .
Iti santaṃ vā attānaṃ paññapenti arogaṃ [ paraṃ maraṇā . iti imāni ( ka .)] paraṃ maraṇā , sato vā pana sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti , diṭṭhadhammanibbānaṃ vā paneke abhivadanti .
Iti imāni pañca [ paraṃ maraṇā . iti imāni ( ka .)] hutvā tīṇi honti , tīṇi hutvā pañca honti – ayamuddeso pañcattayassa .
22.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ
P2.229 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃT3.28 vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃV3.18 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , etaṃ [ evaṃ ( ka .)] vā panekesaṃ [ panetesaṃ ( syā . kaṃ .)] upātivattataṃ viññāṇakasiṇameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃM3.19 .Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti [ pajānāti ( sī . syā . kaṃ . pī .) aṭṭhakathā oloketabbā ].
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , ekattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā
T3.29 saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nānattasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , parittasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , appamāṇasaññiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā [ maraṇāti ( ka .)], yā vā panetāsaṃ saññānaṃ parisuddhā paramā aggā anuttariyā akkhāyatiP2.230 – yadi rūpasaññānaṃ yadi arūpasaññānaṃ yadi ekattasaññānaṃ yadi nānattasaññānaṃ .‘ Natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanameke abhivadanti appamāṇaṃ āneñjaṃ .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
23.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .
Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete
T3.30 paṭikkosanti .Taṃ kissa hetu ?
Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ , etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ –
‘ asaññan ’ ti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto
M3.20 samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .Yo hi koci , bhikkhave , samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃ vadeyya –
‘ ahamaññatra rūpā , aññatra vedanāya , aññatra saññāya , aññatra
V3.19 saṅkhārehi , viññāṇassa [ aññatra viññāṇā ( syā . kaṃ .), aññatra viññāṇena ( ka .)] āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññapessāmī ’ ti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ
P2.231 nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto . 24.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ
T3.31 paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā .Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti .
Taṃ kissa hetu ?
Saññā rogo saññā gaṇḍo saññā sallaṃ , asaññā sammoho , etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ –
‘ nevasaññānāsaññan ’ ti .[ nevasaññānāsaññāti ( syā . kaṃ . pī . ka .) etantipadaṃ manasikātabbaṃ ] Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , arūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ
M3.21 paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , rūpiñca arūpiñca vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā , nevarūpiṃ nārūpiṃ vā te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃT3.32 paraṃ maraṇā .Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā [ samaṇabrāhmaṇā ( sī . pī .)] diṭṭhasutamutaviññātabbasaṅkhāramattena etassa āyatanassa upasampadaṃ paññapenti , byasanañhetaṃ , bhikkhave , akkhāyati [ āyatanamakkhāyati ( ka .)] etassa āyatanassa upasampadāya
P2.232 .Na hetaṃ , bhikkhave , āyatanaṃ saṅkhārasamāpattipattabbamakkhāyati ;
saṅkhārāvasesasamāpattipattabbametaṃ , bhikkhave , āyatanamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
25.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti
V3.20 , tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā saññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā asaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti , yepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti arogaṃ paraṃ maraṇā tesamete paṭikkosanti .Taṃ kissa hetu ?
Sabbepime bhonto samaṇabrāhmaṇā uddhaṃ saraṃ [ uddhaṃsarā ( sī . pī .), uddhaṃ parāmasanti ( syā . kaṃ .)] āsattiṃyeva abhivadanti –
‘ iti pecca
T3.33 bhavissāma , iti pecca bhavissāmā ’ ti .Seyyathāpi nāma vāṇijassa vāṇijjāya gacchato evaṃ hoti –
‘ ito me idaṃ bhavissati , iminā idaṃ lacchāmī ’ ti , evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā vāṇijūpamā maññe paṭibhanti –
‘ iti pecca bhavissāma , iti pecca bhavissāmā ’ ti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ye kho te bhonto samaṇabrāhmaṇā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti te sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti .
Seyyathāpi nāma sā gaddulabaddho daḷhe thambhe vā khile [ khīle ( sī . syā . kaṃ . pī .)] vā upanibaddho
P2.233 , tameva thambhaṃ vā khilaṃ vā anuparidhāvati anuparivattatiM3.22 ;evamevime bhonto samaṇabrāhmaṇā sakkāyabhayā sakkāyaparijegucchā sakkāyaññeva anuparidhāvanti anuparivattanti .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
26.‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti , sabbe te imāneva pañcāyatanāni abhivadanti etesaṃ vā aññataraṃ .
27.‘‘ Santi , bhikkhave , eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhivuttipadāni abhivadanti .
‘ Sassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ asassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ sassato ca asassato ca attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nevasassato
T3.34 nāsassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ antavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ anantavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ antavā ca anantavā ca attāV3.21 ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nevantavā nānantavā attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekattasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ nānattasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ parittasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ appamāṇasaññī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekantasukhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ ekantadukkhī attā ca loko ca , idameva saccaṃP2.234 moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ sukhadukkhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti ,‘ adukkhamasukhī attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti – ittheke abhivadanti . 28.‘‘ Tatra
M3.23 , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –‘ sassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti
T3.35 , tesaṃ vata aññatreva saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati .Paccattaṃ kho pana , bhikkhave , ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi [ yadipi ( ka .)] te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
29.‘‘ Tatra , bhikkhave , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ asassato attā ca loko ca , idameva saccaṃ moghamaññan ’ ti … pe …[ yathā sassatavāre , tathā vitthāretabbaṃ ] sassato ca asassato ca attā ca loko ca … nevasassato nāsassato attā ca loko ca … antavā attā ca loko ca … anantavā attā ca loko ca … antavā ca anantavā ca attā ca loko ca … nevantavā nānantavā attā ca loko ca … ekattasaññī attā ca loko ca … nānattasaññī attā ca loko ca … parittasaññī attā ca loko ca … appamāṇasaññī attā ca loko ca … ekantasukhī attā ca loko ca … ekantadukkhī attā ca loko ca … sukhadukkhī attā ca loko ca … adukkhamasukhī attā ca loko ca , idameva
T3.36 saccaṃ moghamaññanti , tesaṃ vata aññatrevaV3.22 saddhāya aññatra ruciyā aññatra anussavā aññatra ākāraparivitakkā aññatra diṭṭhinijjhānakkhantiyā paccattaṃyeva ñāṇaṃ bhavissati parisuddhaṃ pariyodātanti – netaṃ ṭhānaṃP2.235 vijjati .Paccattaṃ kho pana , bhikkhave , ñāṇe asati parisuddhe pariyodāte yadapi te bhonto samaṇabrāhmaṇā tattha ñāṇabhāgamattameva pariyodapenti tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
30.‘‘ Idha
M3.24 , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati .
Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati ;
evameva kho , bhikkhave , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā
T3.37 , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ pavivekaṃ pītiṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā pavivekā pīti nirujjhati .
Pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati domanassaṃ , domanassassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
31.‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati .
Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ
P2.236 .Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati
V3.23 taṃ chāyā pharati ;evameva kho , bhikkhave , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā
T3.38 , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ nirāmisaṃ sukhaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa
M3.25 taṃ nirāmisaṃ sukhaṃ nirujjhati .Nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati pavivekā pīti , pavivekāya pītiyā nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
32.‘‘ Idha pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .
Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati .
Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ chāyā jahati taṃ ātapo pharati , yaṃ ātapo jahati taṃ chāyā pharati ;
evameva kho , bhikkhave , adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā
T3.39 , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhaṃ vedanaṃ upasampajja viharati –‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ adukkhamasukhaṃ
P2.237 vedanaṃ upasampajja viharāmī ’ ti .Tassa sā adukkhamasukhā vedanā nirujjhati .
Adukkhamasukhāya vedanāya nirodhā uppajjati nirāmisaṃ sukhaṃ , nirāmisassa sukhassa nirodhā uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
33.‘‘ Idha
V3.24 pana , bhikkhave , ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā –‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati .
Tayidaṃ , bhikkhave , tathāgato abhijānāti .
Ayaṃ kho bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo
M3.26 vā pubbantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , aparantānudiṭṭhīnañca paṭinissaggā , sabbaso kāmasaṃyojanānaṃ anadhiṭṭhānā , pavivekāya pītiyā samatikkamā , nirāmisassa sukhassa samatikkamā , adukkhamasukhāya vedanāya samatikkamā –‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati ;
addhā ayamāyasmā nibbānasappāyaṃyeva
T3.40 paṭipadaṃ abhivadati .Atha ca panāyaṃ bhavaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā pubbantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati , aparantānudiṭṭhiṃ vā upādiyamāno upādiyati , kāmasaṃyojanaṃ vā upādiyamāno upādiyati , pavivekaṃ vā pītiṃ upādiyamāno upādiyati , nirāmisaṃ vā sukhaṃ upādiyamāno upādiyati , adukkhamasukhaṃ vā vedanaṃ upādiyamāno upādiyati .
Yañca kho ayamāyasmā –
‘ santohamasmi , nibbutohamasmi , anupādānohamasmī ’ ti samanupassati tadapi imassa bhoto samaṇassa brāhmaṇassa upādānamakkhāyati .
‘ Tayidaṃ saṅkhataṃ oḷārikaṃ atthi kho pana saṅkhārānaṃ nirodho atthetan ’ ti – iti viditvā tassa nissaraṇadassāvī tathāgato tadupātivatto .
‘‘ Idaṃ kho pana , bhikkhave , tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ yadidaṃ – channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā [ anupādāvimokkho . tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ , yadidaṃ channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti ( sī . syā . kaṃ . pī .)] anupādāvimokkho ’’ ti [ anupādāvimokkho . tayidaṃ bhikkhave tathāgatena anuttaraṃ santivarapadaṃ abhisambuddhaṃ , yadidaṃ channaṃ phassāyatanaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca adīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimokkhoti ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Idamavoca
P2.238 bhagavā .Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti .
Pañcattayasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ .