Jātakapāḷi
( Dutiyo bhāgo )
17. Cattālīsanipāto
521. Tesakuṇajātakaṃ (1)
1.
‘‘ Vessantaraṃ
T1.530V2.1M2.1 taṃ pucchāmi , sakuṇa bhaddamatthu te ;Rajjaṃ kāretukāmena , kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ ’’.
2.
‘‘ Cirassaṃ vata maṃ tāto , kaṃso bārāṇasiggaho ;
Pamatto appamattaṃ maṃ , pitā puttaṃ acodayi .
3.
‘‘ Paṭhameneva vitathaṃ , kodhaṃ hāsaṃ nivāraye ;
Tato kiccāni kāreyya , taṃ vataṃ āhu khattiya .
4.
‘‘ Yaṃ
V2.2 tvaṃ tāta tapokammaṃ [ tape kammaṃ ( sī . syā . pī .)], pubbe katamasaṃsayaṃ ;Ratto duṭṭho ca yaṃ kayirā , na taṃ kayirā tato puna [ punaṃ ( pī .)].
5.
‘‘ Khattiyassa pamattassa , raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana ;
Sabbe bhogā vinassanti , rañño taṃ vuccate aghaṃ .
6.
‘‘ Sirī tāta alakkhī ca [ sirī ca tāta lakkhī ca ( syā . pī .)], pucchitā etadabravuṃ ;
Uṭṭhāna [ uṭṭhāne ( syā .)] vīriye pose , ramāhaṃ anusūyake .
7.
‘‘ Usūyake
M2.2 duhadaye , purise kammadussake ;Kālakaṇṇī mahārāja , ramati [ ramāti ( ka .)] cakkabhañjanī .
8.
‘‘ So tvaṃ sabbesu suhadayo [ so tvaṃ sabbesaṃ suhadayo ( syā . pī .), so tvaṃ sabbe suhadayo ( ka .)], sabbesaṃ rakkhito bhava ;
Alakkhiṃ nuda mahārāja , lakkhyā bhava nivesanaṃ .
9.
‘‘ Sa
T1.531 lakkhīdhitisampanno , puriso hi mahaggato ;Amittānaṃ kāsipati , mūlaṃ aggañca chindati .
10.
‘‘ Sakkopi hi bhūtapati , uṭṭhāne nappamajjati ;
Sa kalyāṇe dhitiṃ katvā , uṭṭhāne kurute mano .
11.
‘‘ Gandhabbā pitaro devā , sājīvā [ sañjīvā ( pī .)] honti tādino ;
Uṭṭhāhato [ uṭṭhahato ( syā . pī .)] appamajjato [ mappamajjato ( ka .)], anutiṭṭhanti devatā .
12.
‘‘ So appamatto akkuddho [ akkuṭṭho ( pī .)], tāta kiccāni kāraya ;
Vāyamassu ca kiccesu , nālaso vindate sukhaṃ .
13.
‘‘ Tattheva te vattapadā , esāva [ esā ca ( pī .)] anusāsanī ;
Alaṃ mitte sukhāpetuṃ , amittānaṃ dukhāya [ dukkhāya ( pī .)] ca ’’.
14.
‘‘ Sakkhisi tvaṃ [ sakkhī tuvaṃ ( sī . syā . pī .)] kuṇḍalini , maññasi khattabandhuni [ khattiyabandhunī ( pī .)];
Rajjaṃ kāretukāmena , kiṃ su kiccaṃ kataṃ varaṃ ’’.
15.
‘‘ Dveva tāta padakāni , yattha [ yesu ( pī .)] sabbaṃ patiṭṭhitaṃ ;
Aladdhassa ca yo lābho , laddhassa cānurakkhaṇā .
16.
‘‘ Amacce tāta jānāhi , dhīre atthassa kovide ;
Anakkhā kitave tāta , asoṇḍe avināsake .
17.
‘‘ Yo ca taṃ tāta rakkheyya , dhanaṃ yañceva te siyā ;
Sūtova rathaṃ saṅgaṇhe , so te kiccāni kāraye .
18.
‘‘ Susaṅgahitantajano , sayaṃ vittaṃ avekkhiya ;
Nidhiñca iṇadānañca , na kare parapattiyā .
19.
‘‘ Sayaṃ
V2.3M2.3 āyaṃT1.532 vayaṃ [ āyavayaṃ ( pī .)] jaññā , sayaṃ jaññā katākataṃ ;Niggaṇhe niggahārahaṃ , paggaṇhe paggahārahaṃ .
20.
‘‘ Sayaṃ jānapadaṃ atthaṃ , anusāsa rathesabha ;
Mā te adhammikā yuttā , dhanaṃ raṭṭhañca nāsayuṃ .
21.
‘‘ Mā ca vegena kiccāni , karosi [ kāresi ( sī . syā . pī .)] kārayesi vā ;
Vegasā hi kataṃ kammaṃ , mando pacchānutappati .
22.
‘‘ Mā te adhisare muñca , subāḷhamadhikodhitaṃ [ kopitaṃ ( sī . syā .)];
Kodhasā hi bahū phītā , kulā akulataṃ gatā .
23.
‘‘ Mā tāta issaromhīti , anatthāya patārayi ;
Itthīnaṃ purisānañca , mā te āsi dukhudrayo .
24.
‘‘ Apetalomahaṃsassa , rañño kāmānusārino ;
Sabbe bhogā vinassanti , rañño taṃ vuccate aghaṃ .
25.
‘‘ Tattheva te vattapadā , esāva anusāsanī ;
Dakkhassudāni puññakaro , asoṇḍo avināsako ;
Sīlavāssu [ sīlavāssa ( ṭīkā )] mahārāja , dussīlo vinipātiko ’’[ vinipātako ( pī .)].
26.
‘‘ Apucchimha kosiyagottaṃ [ apucchimhā kosiyagottaṃ ( syā .), apucchamhāpi kosikaṃ ( pī .)], kuṇḍaliniṃ tatheva ca ;
Tvaṃ dāni vadehi jambuka [ jambuka tvaṃ dāni vadehi ( syā . pī .)], balānaṃ balamuttamaṃ ’’.
27.
‘‘ Balaṃ pañcavidhaṃ loke , purisasmiṃ mahaggate ;
Tattha bāhubalaṃ nāma , carimaṃ vuccate balaṃ .
28.
‘‘ Bhogabalañca dīghāvu , dutiyaṃ vuccate balaṃ ;
Amaccabalañca
T1.533 dīghāvu , tatiyaṃ vuccate balaṃ . 29.
‘‘ Abhijaccabalaṃ ceva , taṃ catutthaṃ asaṃsayaṃ ;
Yāni cetāni sabbāni , adhigaṇhāti paṇḍito .
30.
‘‘ Taṃ balānaṃ balaṃ seṭṭhaṃ , aggaṃ paññābaṃ balaṃ [ varaṃ ( sī .)];
Paññābalenupatthaddho , atthaṃ vindati paṇḍito .
31.
‘‘ Api
M2.4 ce labhati mando , phītaṃ dharaṇimuttamaṃ ;Akāmassa pasayhaṃ vā , añño taṃ paṭipajjati .
32.
‘‘ Abhijātopi ce hoti , rajjaṃ laddhāna khattiyo ;
Duppañño hi kāsipati , sabbenapi na jīvati .
33.
‘‘ Paññāva
V2.4 sutaṃ vinicchinī [ paññā sutavinicchinī ( syā . pī .)], paññā kitti silokavaḍḍhanī [ vaddhanī ( pī .)];Paññāsahito naro idha , api dukkhe sukhāni vindati .
34.
‘‘ Paññañca kho asussūsaṃ , na koci adhigacchati ;
Bahussutaṃ anāgamma , dhammaṭṭhaṃ avinibbhujaṃ .
35.
‘‘ Yo ca dhammavibhaṅgaññū [ yo dhammañca vibhāgaññū ( pī .)], kāluṭṭhāyī matandito ;
Anuṭṭhahati kālena , kammaphalaṃ tassa ijjhati [ kammaphalaṃ tassijjhati , phalaṃ tassa samijjhati ( ka .)].
36.
‘‘ Anāyatana [ nā ’ nāyatana ( pī .)] sīlassa , anāyatana [ nā ’ nāyatana ( pī .)] sevino ;
Na nibbindiyakārissa , sammadattho vipaccati .
37.
‘‘ Ajjhattañca payuttassa , tathāyatanasevino ;
Anibbindiyakārissa , sammadattho vipaccati .
38.
‘‘ Yogappayogasaṅkhātaṃ , sambhatassānurakkhaṇaṃ ;
Tāni
T1.534 tvaṃ tāta sevassu , mā akammāya randhayi ;Akammunā hi dummedho , naḷāgāraṃva sīdati ’’.
39.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , mātāpitūsu khattiya ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
40.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , puttadāresu khattiya ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
41.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , mittāmaccesu khattiya ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
42.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , vāhanesu balesu ca ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
43.
‘‘ Dhammaṃ
M2.5 cara mahārāja , gāmesu nigamesu ca … pe …. 44.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , raṭṭhesu [ raṭṭhe ( pī .)] janapadesu ca … pe ….
45.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , samaṇa [ samaṇe ( syā . ka .)] brāhmaṇesu ca … pe ….
46.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , migapakkhīsu khattiya ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
47.
‘‘ Dhammaṃ
T1.535 cara mahārāja , dhammo ciṇṇo sukhāvaho [ dhammo suciṇṇo sukhamāvahati ( ka .)];Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
48.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , saindā [ indo ( pī .), sindā ( ka .)] devā sabrahmakā ;
Suciṇṇena divaṃ pattā , mā dhammaṃ rāja pāmado [ pamādo ( pī . ka .)].
49.
‘‘ Tattheva
V2.5 te [ vete ( pī .)] vattapadā , esāva [ esā ca ( pī .)] anusāsanī ;Sappaññasevī kalyāṇī , samattaṃ sāma [ sāmaṃ ( ka .)] taṃ vidū ’’ ti .
Tesakuṇajātakaṃ paṭhamaṃ .