Issues
Jātakapāḷi

528. Mahābodhijātakaṃ (3)

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

528. Mahābodhijātakaṃ (3)

124.
‘‘ KiṃT2.23 nu daṇḍaṃ kimajinaṃ , kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ ;
Kimaṅkusañca pattañca , saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa ;
Taramānarūpohāsi [ gaṇhāsi ( sī . syā . pī .)], kiṃ nu patthayase disaṃ ’’.
125.
‘‘ DvādasetāniV2.29 vassāni , vusitāni tavantike ;
Nābhijānāmi soṇena , piṅgalenābhikūjitaṃ .
126.
‘‘ Svāyaṃ dittova nadati , sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ ;
Tava sutvā sabhariyassa , vītasaddhassa maṃ pati ’’.
127.
‘‘ Ahu esa kato doso , yathā bhāsasi brāhmaṇa ;
Esa bhiyyo pasīdāmi , vasa brāhmaṇa māgamā ’’.
128.
‘‘ Sabbaseto pure āsi , tatopi sabalo ahu ;
Sabbalohitako dāni , kālo pakkamituṃ mama .
129.
‘‘ Abbhantaraṃ pure āsi , tato majjhe tato bahi ;
Purā niddhamanā hoti , sayameva vajāmahaṃ .
130.
‘‘ Vītasaddhaṃ na seveyya , udapānaṃvanodakaṃ ;
Sacepi naṃ anukhaṇe , vāri kaddamagandhikaṃ .
131.
‘‘ Pasannameva seveyya , appasannaṃ vivajjaye ;
Pasannaṃ payirupāseyya , rahadaṃ vudakatthiko .
132.
‘‘ BhajeM2.48 bhajantaṃ purisaṃ , abhajantaṃ na bhajjaye [ bhājaye ( pī .)];
Asappurisadhammo so , yo bhajantaṃ na bhajjati [ bhājati ( pī .)].
133.
‘‘ YoT2.24 bhajantaṃ na bhajati , sevamānaṃ na sevati ;
Sa ve manussapāpiṭṭho , migo sākhassito yathā .
134.
‘‘ Accābhikkhaṇasaṃsaggā , asamosaraṇena ca ;
Etena mittā jīranti , akāle yācanāya ca .
135.
‘‘ Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche , na ca gacche cirāciraṃ ;
Kālena yācaṃ yāceyya , evaṃ mittā na jīyare [ jīrare ( syā . pī .)].
136.
‘‘ Aticiraṃ nivāsena , piyo bhavati appiyo ;
Āmanta kho taṃ gacchāma , purā te homa appiyā ’’.
137.
‘‘ Evaṃ ce yācamānānaṃ , añjaliṃ nāvabujjhasi ;
Paricārakānaṃ sataṃ [ paricārikānaṃ sattānaṃ ( sī . syā . pī .)], vacanaṃ na karosi no ;
Evaṃ taṃ abhiyācāma , puna kayirāsi pariyāyaṃ ’’.
138.
‘‘ Evaṃ ce no viharataṃ , antarāyo na hessati ;
Tuyhaṃ vāpi [ tumhañcāpi ( sī .), tuyhañcāpi ( pī .)] mahārāja , mayhaṃ vā [ amhaṃ vā ( sī .), mayhañca ( pī .)] raṭṭhavaddhana ;
Appeva nāma passema , ahorattānamaccaye ’’.
139.
‘‘ UdīraṇāV2.30 ce saṃgatyā , bhāvāya manuvattati ;
Akāmā akaraṇīyaṃ vā , karaṇīyaṃ vāpi kubbati ;
Ākāmākaraṇīyamhi , kvidha pāpena lippati [ limpati ( syā . ka .)].
140.
‘‘ So ce attho ca dhammo ca , kalyāṇo na ca pāpako ;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ , suhato vānaro mayā .
141.
‘‘ Attano ce hi vādassa , aparādhaṃ vijāniyā [ vijāniya ( sī . syā . pī .)];
NaT2.25 maṃ tvaṃ garaheyyāsi , bhoto vādo hi tādiso ’’.
142.
‘‘ IssaroM2.49 sabbalokassa , sace kappeti jīvitaṃ ;
Iddhiṃ [ iddhi ( pī . ka .)] byasanabhāvañca , kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ ;
Niddesakārī puriso , issaro tena lippati .
143.
‘‘ So ce attho ca dhammo ca , kalyāṇo na ca pāpako ;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ , suhato vānaro mayā .
144.
‘‘ Attano ce hi vādassa , aparādhaṃ vijāniyā ;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi , bhoto vādo hi tādiso ’’.
145.
‘‘ Sace pubbekatahetu , sukhadukkhaṃ nigacchati ;
Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ , tameso muccate [ muñcate ( sī . syā .)] iṇaṃ ;
Porāṇakaiṇamokkho , kvidha pāpena lippati .
146.
‘‘ So ce attho ca dhammo ca , kalyāṇo na ca pāpako ;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ , suhato vānaro mayā .
147.
‘‘ Attano ce hi vādassa , aparādhaṃ vijāniyā ;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi , bhoto vādo hi tādiso ’’.
148.
‘‘ Catunnaṃyevupādāya , rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ ;
Yato ca rūpaṃ sambhoti , tatthevānupagacchati ;
Idheva jīvati jīvo , pecca pecca vinassati .
149.
Ucchijjati ayaṃ loko , ye bālā ye ca paṇḍitā ;
Ucchijjamāne lokasmiṃ , kvidha pāpena lippati .
150.
‘‘ SoT2.26 ce attho ca dhammo ca , kalyāṇo na ca pāpako ;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ , suhato vānaro mayā .
151.
‘‘ Attano ce hi vādassa , aparādhaṃ vijāniyā ;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi , bhoto vādo hi tādiso ’’.
152.
‘‘ ĀhuV2.31 khattavidā [ khattavidhā ( sī . syā . pī .)] loke , bālā paṇḍitamānino .
Mātaraṃ pitaraṃ haññe , atho jeṭṭhampi bhātaraṃ ;
Haneyya putta [ putte ca ( pī .)] dāre ca , attho ce tādiso siyā .
153.
‘‘ YassaM2.50 rukkhassa chāyāya , nisīdeyya sayeyya vā ;
Na tassa sākhaṃ bhañjeyya , mittadubbho [ mittadūbhī ( pī .)] hi pāpako .
154.
‘‘ Atha atthe samuppanne , samūlamapi abbahe [ abbhahe ( syā . ka .)];
Attho me sambalenāpi , suhato vānaro mayā .
155.
[ ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi ]‘‘ So ce attho ca dhammo ca , kalyāṇo na ca pāpako ;
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ , suhato vānaro mayā [ ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi ].
156.
‘‘ Attano ce hi vādassa , aparādhaṃ vijāniyā ;
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi , bhoto vādo hi tādiso .
157.
‘‘ Ahetuvādo puriso , yo ca issarakuttiko ;
Pubbekatī ca ucchedī , yo ca khattavido naro .
158.
‘‘ Ete asappurisā loke , bālā paṇḍitamānino ;
Kareyya tādiso pāpaṃ , atho aññampi kāraye ;
AsappurisasaṃsaggoT2.27 , dukkhanto [ dukkaṭo ( sī .)] kaṭukudrayo .
159.
‘‘ Urabbharūpena vakassu [ bakāsu ( sī . syā .), vakāsu ( pī .)] pubbe , asaṃkito ajayūthaṃ upeti ;
Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ [ ajiyaṃ ( sī . syā . pī .)] ajañca , utrāsayitvā [ citrāsayitvā ( sī . pī .)] yena kāmaṃ paleti .
160.
‘‘ Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse , chadanaṃ katvā vañcayanti manusse ;
Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca , rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ ;
Pariyāyabhattañca apānakattā , pāpācārā arahanto vadānā .
161.
‘‘ Ete asappurisā loke , bālā paṇḍitamānino ;
Kareyya tādiso pāpaṃ , atho aññampi kāraye ;
Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo .
162.
‘‘ YamāhuM2.51 natthi vīriyanti , ahetuñca pavadanti [ hetuñca apavadanti ( sī . syā . pī .)] ye ;
Parakāraṃ attakārañca , ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ .
163.
‘‘ Ete asappurisā loke , bālā paṇḍitamānino ;
Kareyya tādiso pāpaṃ , atho aññampi kāraye ;
Asappurisasaṃsaggo , dukkhanto kaṭukudrayo .
164.
‘‘ SaceV2.32 hi vīriyaṃ nāssa , kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ ;
NaT2.28 bhare vaḍḍhakiṃ rājā , napi yantāni kāraye .
165.
‘‘ Yasmā ca vīriyaṃ atthi , kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ ;
Tasmā yantāni kāreti , rājā bharati vaḍḍhakiṃ .
166.
‘‘ Yadi vassasataṃ devo , na vasse na himaṃ pate ;
Ucchijjeyya ayaṃ loko , vinasseyya ayaṃ pajā .
167.
‘‘ Yasmā ca vassatī devo , himañcānuphusāyati ;
Tasmā sassāni paccanti , raṭṭhañca pālite [ pallate ( sī . pī .), polayate ( syā .)] ciraṃ .
168.
‘‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ , jimhaṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā tā jimhaṃ gacchanti , nette jimhaṃ [ jimha ( pī .)] gate sati .
169.
‘‘ Evameva [ evamevaṃ ( pī .)] manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;
So ce adhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti , rājā ce hoti adhammiko .
170.
‘‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ , ujuṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā gāvī ujuṃ yanti , nette ujuṃ [ ujū ( pī .)] gate sati .
171.
‘‘ Evameva manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;
So sace [ ceva ( sī .), cepi ( ka .)] dhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti , rājā ce hoti dhammiko .
172.
‘‘ Mahārukkhassa phalino , āmaṃ chindati yo phalaṃ ;
Rasañcassa na jānāti , bījañcassa vinassati .
173.
‘‘ MahārukkhūpamaṃT2.29 raṭṭhaṃ , adhammena pasāsati ;
Rasañcassa na jānāti , raṭṭhañcassa vinassati .
174.
‘‘ MahārukkhassaM2.52 phalino , pakkaṃ chindati yo phalaṃ ;
Rasañcassa vijānāti , bījañcassa na nassati .
175.
‘‘ Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ , dhammena yo pasāsati ;
Rasañcassa vijānāti , raṭṭhañcassa na nassati .
176.
‘‘ Yo ca rājā janapadaṃ , adhammena pasāsati ;
Sabbosadhīhi so rājā , viruddho hoti khattiyo .
177.
‘‘ Tatheva negame hiṃsaṃ , ye yuttā kayavikkaye ;
Ojadānabalīkāre , sa kosena virujjhati .
178.
‘‘ PahāravarakhettaññūV2.33 , saṅgāme katanissame [ kataniyame ( ka .)];
Ussite hiṃsayaṃ rājā , sa balena virujjhati .
179.
‘‘ Tatheva isayo hiṃsaṃ , saññate [ saṃyame ( syā . ka .)] brahmacāriyo [ brahmacārino ( sī .)];
Adhammacārī khattiyo , so saggena virujjhati .
180.
‘‘ Yo ca rājā adhammaṭṭho , bhariyaṃ hanti adūsikaṃ ;
Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ [ pāpaṃ ( sī .)], puttehi ca virujjhati .
181.
‘‘ Dhammaṃ care jānapade , negamesu [ nigamesu ( sī .)] balesu ca ;
Isayo ca na hiṃseyya , puttadāre samaṃ care .
182.
‘‘ Sa tādiso bhūmipati , raṭṭhapālo akodhano ;
SapatteT2.30 [ sāmante ( sī . syā . pī .)] sampakampeti , indova asurādhipo ’’ ti .
Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ .
Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ .
Tassuddānaṃ –
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo , dutiyo pana saummadantivaro ;
Tatiyo pana bodhisirīvhayano , kathitā pana tīṇi jinena subhāti .