Issues
Jātakapāḷi

543. Bhūridattajātakaṃ (6)

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

543. Bhūridattajātakaṃ (6)

784.
‘‘ Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi , dhataraṭṭhanivesane ;
Sabbāni te upayantu , dhītaraṃ dehi rājino ’’.
785.
‘‘ Na no vivāho nāgehi , katapubbo kudācanaṃ ;
Taṃ vivāhaṃ asaṃyuttaṃ , kathaṃ amhe karomase ’’.
786.
‘‘ Jīvitaṃ nūna te cattaṃ , raṭṭhaṃ vā manujādhipa ;
Na hi nāge kupitamhi , ciraṃ jīvanti tādisā .
787.
‘‘ Yo tvaṃ deva manussosi , iddhimantaṃ aniddhimā ;
Varuṇassa niyaṃ puttaṃ , yāmunaṃ atimaññasi ’’.
788.
‘‘ Nātimaññāmi rājānaṃ , dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ ;
Dhataraṭṭho hi nāgānaṃ , bahūnamapi issaro .
789.
‘‘ Ahi mahānubhāvopi , na me dhītaramāraho ;
Khattiyo ca videhānaṃ , abhijātā samuddajā ’’.
790.
‘‘ Kambalassatarā uṭṭhentu , sabbe nāge nivedaya ;
Bārāṇasiṃ pavajjantu , mā ca kañci [ kiñci ( sī . pī . ka .)] viheṭhayuṃ ’’.
791.
‘‘ NivesanesuT2.246V2.160 sobbhesu , rathiyā caccaresu ca ;
Rukkhaggesu ca lambantu , vitatā toraṇesu ca .
792.
‘‘ Ahampi sabbasetena , mahatā sumahaṃ puraṃ ;
Parikkhipissaṃ bhogehi , kāsīnaṃ janayaṃ bhayaṃ ’’.
793.
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā , uragānekavaṇṇino ;
Bārāṇasiṃ pavajjiṃsu , na ca kañci viheṭhayuṃ .
794.
Nivesanesu sobbhesu , rathiyā caccaresu ca ;
Rukkhaggesu ca lambiṃsu , vitatā toraṇesu ca .
795.
TesuM2.222 disvāna lambante , puthū kandiṃsu nāriyo ;
Nāge soṇḍikate disvā , passasante muhuṃ muhuṃ .
796.
Bārāṇasī pabyadhitā , āturā samapajjatha ;
Bāhā paggayha pakkanduṃ ,‘‘ dhītaraṃ dehi rājino ’’.
797.
‘‘ Pupphābhihārassa vanassa majjhe , ko lohitakkho vitatantaraṃso ;
Kā kambukāyūradharā suvatthā , tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā .
798.
‘‘ Ko tvaṃ brahābāhu vanassa majjhe , virocasi ghatasittova aggi ;
Mahesakkho aññatarosi yakkho , udāhu nāgosi mahānubhāvo ’’.
799.
‘‘ NāgohamasmiT2.247 iddhimā , tejassī [ tejasī ( sī . syā . pī . ka .)] duratikkamo ;
Ḍaṃseyyaṃ tejasā kuddho , phītaṃ janapadaṃ api .
800.
‘‘ Samuddajā hi me mātā , dhataraṭṭho ca me pitā ;
Sudassanakaniṭṭhosmi , bhūridattoti maṃ vidū ’’.
801.
‘‘ Yaṃ gambhīraṃ sadāvaṭṭaṃ , rahadaṃ bhismaṃ pekkhasi ;
Esa dibyo mamāvāso , anekasataporiso .
802.
‘‘ Mayūrakoñcābhirudaṃ , nīlodaṃ vanamajjhato ;
Yamunaṃ pavisa mā bhīto , khemaṃ vattavataṃ [ vattavatiṃ ( syā . ka .)] sivaṃ ’’.
803.
‘‘ Tattha patto sānucaro , saha puttena brāhmaṇa ;
Pūjito mayhaṃ kāmehi , sukhaṃ brāhmaṇa vacchasi ’’.
804.
‘‘ Samā samantaparito , pahūtatagarā [ bahukā taggarā ( sī . syā . pī .)] mahī ;
Indagopakasañchannā , sobhati harituttamā .
805.
‘‘ Rammāni vanacetyāni , rammā haṃsūpakūjitā ;
Opupphāpadmā tiṭṭhanti , pokkharañño [ pokkharaññā ( syā . pī .)] sunimmitā .
806.
‘‘ AṭṭhaṃsāV2.161M2.223 sukatā thambhā , sabbe veḷuriyāmayā ;
Sahassathambhā pāsādā , pūrā kaññāhi jotare .
807.
‘‘ Vimānaṃ upapannosi , dibyaṃ puññehi attano ;
Asambādhaṃ sivaṃ rammaṃ , accantasukhasaṃhitaṃ .
808.
‘‘ Maññe sahassanettassa , vimānaṃ nābhikaṅkhasi ;
Iddhī hi tyāyaṃ vipulā , sakkasseva jutīmato ’’.
809.
‘‘ ManasāpiT2.248 na pattabbo , ānubhāvo jutīmato ;
Paricārayamānānaṃ , saindānaṃ [ indānaṃ ( syā . ka .)] vasavattinaṃ ’’.
810.
‘‘ Taṃ vimānaṃ abhijjhāya , amarānaṃ sukhesinaṃ ;
Uposathaṃ upavasanto , semi vammikamuddhani ’’.
811.
‘‘ Ahañca migamesāno , saputto pāvisiṃ vanaṃ ;
Taṃ maṃ mataṃ vā jīvaṃ vā , nābhivedenti ñātakā .
812.
‘‘ Āmantaye bhūridattaṃ , kāsiputtaṃ yasassinaṃ ;
Tayā no samanuññātā , api passemu ñātake ’’.
813.
‘‘ Eso hi vata me chando , yaṃ vasesi mamantike ;
Na hi etādisā kāmā , sulabhā honti mānuse .
814.
‘‘ Sace tvaṃ nicchase vatthuṃ , mama kāmehi pūjito ;
Mayā tvaṃ samanuññāto , sotthiṃ passāhi ñātake ’’.
815.
‘‘ Dhārayimaṃ maṇiṃ dibyaṃ , pasuṃ putte ca vindati ;
Arogo sukhito hoti [ hohi ( syā .)], gacchevādāya brāhmaṇa ’’.
816.
‘‘ Kusalaṃ paṭinandāmi , bhūridatta vaco tava ;
Pabbajissāmi jiṇṇosmi , na kāme abhipatthaye ’’.
817.
‘‘ Brahmacariyassa ce bhaṅgo , hoti bhogehi kāriyaṃ ;
Avikampamāno eyyāsi , bahuṃ dassāmi te dhanaṃ ’’.
818.
‘‘ Kusalaṃ paṭinandāmi , bhūridatta vaco tava ;
Punapi āgamissāmi , sace attho bhavissati ’’.
819.
‘‘ IdaṃT2.249M2.224 vatvā bhūridatto , pesesi caturo jane ;
Etha gacchatha uṭṭhetha , khippaṃ pāpetha brāhmaṇaṃ .
820.
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā , uṭṭhāya caturo janā ;
Pesitā bhūridattena , khippaṃ pāpesu brāhmaṇaṃ .
821.
‘‘ MaṇiṃV2.162 paggayha maṅgalyaṃ , sādhuvittaṃ [ sādhucittaṃ ( pī .)] manoramaṃ ;
Selaṃ byañjanasampannaṃ , ko imaṃ maṇimajjhagā ’’.
822.
‘‘ Lohitakkhasahassāhi , samantā parivāritaṃ ;
Ajja kālaṃ pathaṃ [ padaṃ ( sī . pī .)] gacchaṃ , ajjhagāhaṃ maṇiṃ imaṃ ’’.
823.
‘‘ Supaciṇṇo ayaṃ selo , accito mahito [ mānito ( ka .)] sadā ;
Sudhārito sunikkhitto , sabbatthamabhisādhaye .
824.
‘‘ Upacāravipannassa , nikkhepe dhāraṇāya vā ;
Ayaṃ selo vināsāya , pariciṇṇo ayoniso .
825.
‘‘ Na imaṃ akusalo [ kusalaṃ ( ka .)] dibyaṃ , maṇiṃ dhāretumāraho ;
Paṭipajja sataṃ nikkhaṃ , dehimaṃ ratanaṃ mama ’’.
826.
‘‘ Na ca myāyaṃ maṇī keyyo , gohi [ kehi ( ka .)] vā ratanehi vā ;
Selo byañjanasampanno , neva keyyo maṇī mama ’’.
827.
‘‘ No ce tayā maṇī keyyo , gohi [ kehi ( ka .)] vā ratanehi vā ;
Atha kena maṇī keyyo , taṃ me akkhāhi pucchito ’’.
828.
‘‘ Yo me saṃse mahānāgaṃ , tejassiṃ duratikkamaṃ ;
TassaT2.250 dajjaṃ imaṃ selaṃ , jalantamiva tejasā ’’.
829.
‘‘ Ko nu brāhmaṇavaṇṇena , supaṇṇo patataṃ varo ;
Nāgaṃ jigīsamanvesi , anvesaṃ bhakkhamattano .
830.
‘‘ Nāhaṃ dijādhipo homi , na diṭṭho garuḷo mayā ;
Āsīvisena vittoti [ vittosmi ( syā . ka .)], vajjo brāhmaṇa maṃ vidū ’’.
831.
‘‘ Kiṃ nu tuyhaṃ balaṃ atthi , kiṃ sippaṃ vijjate tava ;
Kismiṃ vā tvaṃ paratthaddho , uragaṃ nāpacāyasi ’’.
832.
‘‘ ĀraññikassaM2.225 isino , cirarattaṃ tapassino ;
Supaṇṇo kosiyassakkhā , visavijjaṃ anuttaraṃ .
833.
‘‘ Taṃ bhāvitattaññataraṃ , sammantaṃ pabbatantare ;
Sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhāsiṃ , rattindivamatandito .
834.
‘‘ So tadā pariciṇṇo me , vattavā brahmacariyavā ;
Dibbaṃ pātukarī mantaṃ , kāmasā bhagavā mama .
835.
‘‘ Tyāhaṃ mante paratthaddho , nāhaṃ bhāyāmi bhoginaṃ ;
Ācariyo visaghātānaṃ , alampānoti [ ālambānoti ( sī . pī .), ālambāyanoti ( syā .)] maṃ vidū ’’.
836.
‘‘ GaṇhāmaseV2.163 maṇiṃ tāta , somadatta vijānahi ;
Mā daṇḍena siriṃ pattaṃ , kāmasā pajahimhase ’’.
837.
‘‘ Sakaṃ nivesanaṃ pattaṃ , yo taṃ brāhmaṇa pūjayi ;
Evaṃ kalyāṇakārissa , kiṃ mohā dubbhimicchasi ’’.
838.
‘‘ SaceT2.251 tvaṃ [ sace hi ( sī . pī . ka .)] dhanakāmosi , bhūridatto padassati [ bhūridattaṃ padissasi ( ka .)];
Tameva gantvā yācassu , bahuṃ dassati te dhanaṃ ’’.
839.
‘‘ Hatthagataṃ pattagataṃ , nikiṇṇaṃ khādituṃ varaṃ ;
Mā no sandiṭṭhiko attho , somadatta upaccagā ’’.
840.
‘‘ Paccati niraye ghore , mahissamapi vivarati [ mahissamava dīyati ( sī . pī .), mahimassa vindrīyati ( syā .)];
Mittadubbhī hitaccāgī , jīvarevāpi sussati [ jīvare cāpi sussare ( sī . pī .)].
841.
‘‘ Sace tvaṃ [ sace hi ( sī . pī . ka .)] dhanakāmosi , bhūridatto padassati ;
Maññe attakataṃ veraṃ , naciraṃ vedayissasi ’’.
842.
‘‘ Mahāyaññaṃ yajitvāna , evaṃ sujjhanti brāhmaṇā ;
Mahāyaññaṃ yajissāma , evaṃ mokkhāma pāpakā ’’.
843.
‘‘ Handa dāni apāyāmi , nāhaṃ ajja tayā saha ;
Padampekaṃ [ padamekaṃ ( syā . ka .)] na gaccheyyaṃ , evaṃ kibbisakārinā ’’.
844.
‘‘ IdaṃM2.226 vatvāna pitaraṃ , somadatto bahussuto ;
Ujjhāpetvāna bhūtāni , tamhā ṭhānā apakkami .
845.
‘‘ Gaṇhāhetaṃ mahānāgaṃ , āharetaṃ maṇiṃ mama ;
Indagopakavaṇṇābho , yassa lohitako siro .
846.
‘‘ Kappāsapicurāsīva , eso kāyo padissati [ kāya ’ ssa dissati ( sī . pī .)];
Vammikaggagato seti , taṃ tvaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa ’’.
847.
‘‘ Athosadhehi dibbehi , jappaṃ mantapadāni ca ;
Evaṃ taṃ asakkhi satthuṃ [ saṭṭhuṃ ( sī . pī .), yuṭṭhuṃ ( syā .), suttuṃ ( ka .)], katvā parittamattano ’’.
848.
‘‘ MamaṃT2.252 disvāna āyantaṃ , sabbakāmasamiddhinaṃ ;
Indriyāni ahaṭṭhāni , sāvaṃ [ sāmaṃ ( sī . pī .)] jātaṃ mukhaṃ tava .
849.
‘‘ Padmaṃ yathā hatthagataṃ , pāṇinā parimadditaṃ ;
Sāvaṃ jātaṃ [ yantaṃ ( ka .)] mukhaṃ tuyhaṃ , mamaṃ disvāna edisaṃ .
850.
‘‘ Kacci nu te nābhisasi [ te nābhisayi ( sī .), te nābhissasi ( syā .)], kacci te atthi vedanā ;
Yena sāvaṃ mukhaṃ tuyhaṃ , mamaṃ disvāna āgataṃ ’’.
851.
‘‘ SupinaṃV2.164 tāta addakkhiṃ , ito māsaṃ adhogataṃ ;
Dakkhiṇaṃ viya me bāhuṃ , chetvā ruhiramakkhitaṃ ;
Puriso ādāya pakkāmi , mama rodantiyā sati .
852.
‘‘ Yatohaṃ [ yato taṃ ( sī .)] supinamaddakkhiṃ , sudassana vijānahi ;
Tato divā vā rattiṃ vā , sukhaṃ me nopalabbhati ’’.
853.
‘‘ Yaṃ pubbe parivāriṃsu [ paricāriṃsu ( sī . pī .)], kaññā ruciraviggahā ;
Hemajālapaṭicchannā , bhūridatto na dissati .
854.
‘‘ Yaṃ pubbe parivāriṃsu [ paricāriṃsu ( sī . pī .)], nettiṃsavaradhārino ;
Kaṇikārāva samphullā , bhūridatto na dissati .
855.
‘‘ HandaM2.227 dāni gamissāma , bhūridattanivesanaṃ ;
Dhammaṭṭhaṃ sīlasampannaṃ , passāma tava bhātaraṃ ’’.
856.
‘‘ Tañca disvāna āyantiṃ , bhūridattassa mātaraṃ ;
Bāhā paggayha pakkanduṃ , bhūridattassa nāriyo .
857.
‘‘ Puttaṃ teyye na jānāma , ito māsaṃ adhogataṃ ;
MataṃT2.253 vā yadi vā jīvaṃ , bhūridattaṃ yasassinaṃ ’’.
858.
‘‘ Sakuṇī hataputtāva , suññaṃ disvā kulāvakaṃ ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ , bhūridattaṃ apassatī [ imissā gāthāyānantare sī . pī . potthakesu –‘‘ sakuṇī hataputtāva , suññaṃ disvā kulāvakaṃ ; tena tena padhāvissa , piyaputtaṃ apassatī ’’ ti iti ayampi gāthā āgatā ].
859.
‘‘ Kurarī hatachāpāva , suññaṃ disvā kulāvakaṃ ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ , bhūridattaṃ apassatī .
860.
‘‘ Sā nūna cakkavākīva , pallalasmiṃ anodake ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ , bhūridattaṃ apassatī .
861.
‘‘ Kammārānaṃ yathā ukkā , anto jhāyati no bahi ;
Evaṃ jhāyāmi sokena , bhūridattaṃ apassatī ’’.
862.
‘‘ Sālāva sampamathitā [ sampamadditā ( syā . ka .)], mālutena pamadditā ;
Senti puttā ca dārā ca , bhūridattanivesane ’’.
863.
‘‘ Idaṃ sutvāna nigghosaṃ , bhūridattanivesane ;
Ariṭṭho ca subhogo [ subhago ( sī . pī .)] ca , padhāviṃsu anantarā [ upadhāviṃsu anantarā ( sī . pī .)].
864.
‘‘ AmmaV2.165 assāsa mā soci , evaṃdhammā hi pāṇino ;
Cavanti upapajjanti , esassa pariṇāmitā ’’.
865.
‘‘ Ahampi tāta jānāmi , evaṃdhammā hi pāṇino ;
Sokena ca paretasmi , bhūridattaṃ apassatī .
866.
‘‘ Ajja ce me imaṃ rattiṃ , sudassana vijānahi ;
Bhūridattaṃ apassantī , maññe hissāmi jīvitaṃ ’’.
867.
‘‘ AmmaM2.228 assāsa mā soci , ānayissāma bhātaraṃ ;
DisodisaṃT2.254 gamissāma , bhātupariyesanaṃ caraṃ .
868.
‘‘ Pabbate giriduggesu , gāmesu nigamesu ca ;
Orena sattarattassa [ orena dasarattassa ( sī . pī .)], bhātaraṃ passa āgataṃ ’’.
869.
‘‘ Hatthā pamutto urago , pāde te nipatī bhusaṃ ;
Kacci nu taṃ ḍaṃsī tāta [ kacci taṃ nu ḍasī tāta ( sī .), kacci nu ḍaṃsito tāta ( syā .), kaccitānuḍasī tāta ( pī .)], mā bhāyi sukhito bhava ’’.
870.
‘‘ Neva mayhaṃ ayaṃ nāgo , alaṃ dukkhāya kāyaci ;
Yāvatatthi ahiggāho , mayā bhiyyo na vijjati ’’.
871.
‘‘ Ko nu brāhmaṇavaṇṇena , ditto [ datto ( sī . syā . pī .)] parisamāgato ;
Avhāyantu suyuddhena , suṇantu parisā mama ’’.
872.
‘‘ Tvaṃ maṃ nāgena ālampa , ahaṃ maṇḍūkachāpiyā ;
Hotu no abbhutaṃ tattha , āsahassehi pañcahi ’’.
873.
‘‘ Ahañhi vasumā aḍḍho , tvaṃ daliddosi māṇava ;
Ko nu te pāṭibhogatthi , upajūtañca kiṃ siyā .
874.
‘‘ Upajūtañca me assa , pāṭibhogo ca tādiso ;
Hotu no abbhutaṃ tattha , āsahassehi pañcahi ’’.
875.
‘‘ Suṇohi me mahārāja , vacanaṃ bhaddamatthu te ;
Pañcannaṃ me sahassānaṃ , pāṭibhogo hi kittima ’’.
876.
‘‘ Pettikaṃ vā iṇaṃ hoti , yaṃ vā hoti sayaṃkataṃ ;
Kiṃ tvaṃ evaṃ bahuṃ mayhaṃ , dhanaṃ yācasi brāhmaṇa ’’.
877.
‘‘ Alampāno hi nāgena , mamaṃ abhijigīsati [ abhijigiṃsati ( sī . syā . pī .)];
AhaṃT2.255 maṇḍūkachāpiyā , ḍaṃsayissāmi brāhmaṇaṃ .
878.
‘‘ Taṃ tvaṃ daṭṭhuṃ mahārāja , ajja raṭṭhābhivaḍḍhana ;
Khattasaṅghaparibyūḷho , niyyāhi ahidassanaṃ ’’[ abhidassanaṃ ( sī . pī .)].
879.
‘‘ NevaV2.166M2.229 taṃ atimaññāmi , sippavādena māṇava ;
Atimattosi sippena , uragaṃ nāpacāyasi ’’.
880.
‘‘ Ahampi nātimaññāmi , sippavādena brāhmaṇa ;
Avisena ca nāgena , bhusaṃ vañcayase janaṃ .
881.
‘‘ Evaṃ cetaṃ jano jaññā , yathā jānāmi taṃ ahaṃ ;
Na tvaṃ labhasi ālampa , bhusamuṭṭhiṃ [ thusamuṭṭhiṃ ( syā .), sattumuṭṭhiṃ ( sī . pī .)] kuto dhanaṃ ’’.
882.
‘‘ Kharājino jaṭī dummī [ rummī ( sī . syā . pī .)], ditto parisamāgato ;
Yo tvaṃ evaṃ gataṃ nāgaṃ , aviso atimaññasi .
883.
‘‘ Āsajja kho naṃ jaññāsi , puṇṇaṃ uggassa tejaso ;
Maññe taṃ bhasmarāsiṃva , khippameso karissati ’’.
884.
‘‘ Siyā visaṃ siluttassa , deḍḍubhassa silābhuno ;
Neva lohitasīsassa , visaṃ nāgassa vijjati ’’.
885.
‘‘ Sutametaṃ arahataṃ , saññatānaṃ tapassinaṃ ;
Idha dānāni datvāna , saggaṃ gacchanti dāyakā ;
Jīvanto dehi dānāni , yadi te atthi dātave .
886.
‘‘ Ayaṃ nāgo mahiddhiko , tejassī duratikkamo ;
Tena taṃ ḍaṃsayissāmi , so taṃ bhasmaṃ karissati ’’.
887.
‘‘ MayāpetaṃT2.256 sutaṃ samma , saññatānaṃ tapassinaṃ ;
Idha dānāni datvāna , saggaṃ gacchanti dāyakā ;
Tvameva dehi jīvanto , yadi te atthi dātave .
888.
‘‘ Ayaṃ ajamukhī [ accimukhī ( sī . syā . pī .)] nāma , puṇṇā uggassa tejaso ;
Tāya taṃ ḍaṃsayissāmi , sā taṃ bhasmaṃ karissati ’’.
889.
‘‘ Yā dhītā dhataraṭṭhassa , vemātā bhaginī mama ;
Sā taṃ ḍaṃsatvajamukhī [ sā dissatu accimukhī ( sī . pī .)], puṇṇā uggassa tejaso ’’.
890.
‘‘ Chamāyaṃ ce nisiñcissaṃ , brahmadatta vijānahi ;
Tiṇalatāni osadhyo , ussusseyyuṃ asaṃsayaṃ .
891.
‘‘ UddhaṃM2.230 ce pātayissāmi , brahmadatta vijānahi ;
Satta vassāniyaṃ devo , na vasse na himaṃ pate .
892.
‘‘ Udake ce nisiñcissaṃ , brahmadatta vijānahi ;
Yāvantodakajā [ yāvatā odakā ( sī .), yāvatā udakajā ( pī .)] pāṇā , mareyyuṃ macchakacchapā ’’.
893.
‘‘ LokyaṃV2.167 sajantaṃ udakaṃ , payāgasmiṃ patiṭṭhitaṃ ;
Komaṃ ajjhoharī bhūto , ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ ’’.
894.
‘‘ Yadesa lokādhipatī yasassī , bārāṇasiṃ pakriya [ pakiraparī ( sī . pī .), pakiraharī ( syā .)] samantato ;
Tassāha putto uragūsabhassa , subhogoti maṃ brāhmaṇa vedayanti ’’.
895.
‘‘ Sace hi putto uragūsabhassa , kāsissaT2.257 [ kaṃsassa ( sī . pī .)] rañño amarādhipassa ;
Mahesakkho aññataro pitā te , maccesu mātā pana te atulyā ;
Na tādiso arahati brāhmaṇassa , dāsampi ohārituṃ [ ohātuṃ ( sī . pī .)] mahānubhāvo ’’.
896.
‘‘ Rukkhaṃ nissāya vijjhittho , eṇeyyaṃ pātumāgataṃ ;
So viddho dūramacari [ dūra ’ masarā ( sī . pī .)], saravegena sīghavā [ sekhavā ( sī . pī .), pekkhavā ( syā . ka .)].
897.
‘‘ Taṃ tvaṃ patitamaddakkhi , araññasmiṃ brahāvane ;
Samaṃ sakājamādāya , sāyaṃ nigrodhupāgami .
898.
‘‘ Sukasāḷikasaṅghuṭṭhaṃ , piṅgalaṃ [ piṅgiyaṃ ( sī . syā . pī .)] santhatāyutaṃ ;
Kokilābhirudaṃ rammaṃ , dhuvaṃ haritasaddalaṃ .
899.
‘‘ Tattha te so pāturahu , iddhiyā yasasā jalaṃ ;
Mahānubhāvo bhātā me , kaññāhi parivārito .
900.
‘‘ So tena pariciṇṇo tvaṃ , sabbakāmehi tappito ;
Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi , taṃ te veraṃ idhāgataṃ .
901.
‘‘ KhippaṃM2.231 gīvaṃ pasārehi , na te dassāmi jīvitaṃ ;
Bhātu parisaraṃ veraṃ , chedayissāmi te siraṃ ’’.
902.
‘‘ Ajjhāyako yācayogī , āhutaggi ca brāhmaṇo ;
Etehi tīhi ṭhānehi , avajjho hoti [ bhavati ( sī . syā . pī .)] brāhmaṇo ’’.
903.
‘‘ Yaṃ pūraṃ dhataraṭṭhassa , ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ ;
JotateT2.258 sabbasovaṇṇaṃ , girimāhacca yāmunaṃ .
904.
‘‘ Tattha te purisabyagghā , sodariyā mama bhātaro ;
Yathā te tattha vakkhanti , tathā hessasi brāhmaṇa ’’.
905.
‘‘ Anittarā ittarasampayuttā , yaññā ca vedā ca subhogaloke ;
Tadaggarayhañhi vinindamāno , jahāti vittañca satañca dhammaṃ .
906.
‘‘ AjjhenamariyāV2.168 pathaviṃ janindā , vessā kasiṃ pāricariyañca suddā ;
Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ , katāhu ete vasināti āhu ’’.
907.
‘‘ Dhātā vidhātā varuṇo kuvero , somo yamo candimā vāyu sūriyo ;
Etepi yaññaṃ puthuso yajitvā , ajjhāyakānaṃ atho sabbakāme .
908.
‘‘ Vikāsitā cāpasatāni pañca , yo ajjuno balavā bhīmaseno ;
Sahassabāhu asamo pathabyā , sopi tadā mādahi jātavedaṃ ’’.
909.
‘‘ Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṃ , annenaT2.259 pānena yathānubhāvaṃ ;
Pasannacitto anumodamāno , subhoga devaññataro ahosi ’’.
910.
‘‘ MahāsanaṃM2.232 devamanomavaṇṇaṃ , yo sappinā asakkhi bhojetumaggiṃ [ jetumaggiṃ ( sī . pī .)];
Sa yaññatantaṃ varato yajitvā , dibbaṃ gatiṃ mucalindajjhagacchi ’’.
911.
‘‘ Mahānubhāvo vassasahassajīvī , yo pabbajī dassaneyyo uḷāro ;
Hitvā apariyantaraṭṭhaṃ [ rathaṃ ( sī . pī .)] sasenaṃ , rājā dudīpopi jagāma [ dudīpopajjhagāmi ( syā .)] saggaṃ ’’.
912.
‘‘ Yo sāgarantaṃ sāgaro vijitvā , yūpaṃ subhaṃ soṇṇamayaṃ [ sovaṇṇamayaṃ ( syā . ka .)] uḷāraṃ ;
Ussesi vessānaramādahāno , subhoga devaññataro ahosi .
913.
‘‘ Yassānubhāvena subhoga gaṅgā , pavattatha [ pavattati ( syā . ka .)] dadhisannisinnaṃ [ dadhisanna ( sī . pī .)] samuddaṃ ;
Salomapādo paricariyamaggiṃ , aṅgo sahassakkhapurajjhagacchi ’’.
914.
‘‘ Mahiddhiko devavaro yasassī , senāpatiT2.260 tidive vāsavassa ;
So somayāgena malaṃ vihantvā , subhoga devaññataro ahosi ’’.
915.
‘‘ Akārayi lokamimaṃ parañca , bhāgīrathiṃ himavantañca gijjhaṃ [ gijjhaṃ ( syā . ka .), viñjhaṃ (?)];
Yo iddhimā devavaro yasassī , sopi tadā ādahi jātavedaṃ .
916.
‘‘ MālāgirīM2.233 himavā yo ca gijjho [ vijjho ( ka .), vijjhā ( syā .)], sudassano nisabho kuveru [ kākaneru ( sī . pī .), kākaveru ( syā .)];
Ete ca aññe ca nagā mahantā , cityā katā yaññakarehi māhu ’’.
917.
‘‘ Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ , tapassinaṃ yācayogotidhāhu [ ticāha ( sī . pī .), ti cāhu ( ka .)];
Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ [ siñcantaṃ ( ka .)], sāgarojjhohari tenapeyyo .
918.
‘‘ Āyāgavatthūni puthū pathabyā , saṃvijjanti brāhmaṇā vāsavassa ;
Purimaṃ disaṃ pacchimaṃ dakkhiṇuttaraṃ , saṃvijjamānā janayanti vedaṃ ’’.
919.
‘‘ Kalī hi dhīrāna kaṭaṃ magānaṃ , bhavantiT2.261 vedajjhagatānariṭṭha ;
Marīcidhammaṃ asamekkhitattā , māyāguṇā nātivahanti paññaṃ .
920.
‘‘ Vedā na tāṇāya bhavanti dassa , mittadduno bhūnahuno narassa ;
Na tāyate pariciṇṇo ca aggi , dosantaraṃ maccamanariyakammaṃ .
921.
‘‘ SabbañcaV2.169 maccā sadhanaṃ sabhogaṃ [ sadhanā sabhogā ( sī . syā . pī . ka .)], ādīpitaṃ dāru tiṇena missaṃ ;
Dahaṃ na tappe [ na tappe aggi ( ka .)] asamatthatejo , ko taṃ subhikkhaṃ dvirasaññu kayirā [ dirasañña kuriyā ( sī .), dirasaññu kuriyā ( pī .)].
922.
‘‘ YathāpiM2.234 khīraṃ vipariṇāmadhammaṃ , dadhi bhavitvā navanītampi hoti ;
Evampi aggi vipariṇāmadhammo , tejo samorohatī yogayutto .
923.
‘‘ Na dissatī aggimanuppaviṭṭho , sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi ;
Nāmatthamāno [ nāmanthamāno ( sī . pī .)] araṇīnarena , nākammunā jāyati jātavedo .
924.
‘‘ Sace hi aggi antarato vaseyya , sukkhesuT2.262 kaṭṭhesu navesu cāpi ;
Sabbāni susseyyu vanāni loke , sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṃ .
925.
‘‘ Karoti ce dārutiṇena puññaṃ , bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ ;
Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā , sarīradāhāpi kareyyu puññaṃ .
926.
‘‘ Atha ce hi ete na karonti puññaṃ , ajjhenamaggiṃ idha tappayitvā ;
Na koci lokasmiṃ karoti puññaṃ , bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ .
927.
‘‘ Kathañhi lokāpacito samāno , amanuññagandhaṃ bahūnaṃ akantaṃ ;
Yadeva maccā parivajjayanti , tadappasatthaṃ dvirasaññu bhuñje .
928.
‘‘ Sikhimpi devesu vadanti heke , āpaṃ milakkhū [ milakkhā ( sī . pī .)] pana devamāhu ;
Sabbeva ete vitathaṃ bhaṇanti [ gaṇhanti ( ka .)], aggī na devaññataro na cāpo .
929.
‘‘ AnindriyabaddhamasaññakāyaṃM2.235 [ nirindriyaṃ antaṃ asaññakāyaṃ ( sī . pī .), anidriyaṃ santamasaññakāyaṃ ( syā .)], vessānaraṃT2.263 kammakaraṃ pajānaṃ ;
Paricariya maggiṃ sugatiṃ kathaṃ vaje , pāpāni kammāni pakubbamāno [ pakūbbamāno ( syā . ka .)].
930.
‘‘ Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā , aggissa brahmā paricārakoti ;
Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṃ , animmito nimmitaṃ vanditassa .
931.
‘‘ Hassaṃ anijjhānakhamaṃ atacchaṃ , sakkārahetu pakiriṃsu pubbe ;
Te lābhasakkāre apātubhonte , sandhāpitā [ santhambhitā ( sī . pī .), sandhābhitā ( syā .), santāpitā ( ka .)] jantubhi santidhammaṃ .
932.
‘‘ Ajjhenamariyā pathaviṃ janindā , vessā kasiṃ pāricariyañca suddā ;
Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ , katāhu ete vasināti āhu .
933.
‘‘ Etañca saccaṃ vacanaṃ bhaveyya , yathā idaṃ bhāsitaṃ brāhmaṇehi ;
Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṃ , nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe ;
Nāññatra vessehi kasiṃ kareyya , suddoT2.264 na mucce parapesanāya [ parapessitāya ( sī . pī .)].
934.
‘‘ Yasmā ca etaṃ vacanaṃ abhūtaṃ , musāvime odariyā bhaṇanti ;
Tadappapaññā abhisaddahanti , passanti taṃ paṇḍitā attanāva .
935.
‘‘ KhatyāV2.170M2.236 hi vessānaṃ [ khattā na vessā na ( sī . pī .)] baliṃ haranti , ādāya satthāni caranti brāhmaṇā ;
Taṃ tādisaṃ saṅkhubhitaṃ pabhinnaṃ , kasmā brahmā nujju karoti lokaṃ .
936.
‘‘ Sace hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī [ brahmapahū bhūtapatī ( syā .)] pajānaṃ ;
Kiṃ sabbalokaṃ vidahī alakkhiṃ , kiṃ sabbalokaṃ na sukhiṃ akāsi .
937.
‘‘ Sace hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ ;
Māyā musāvajjamadena [ musāvañcanapadena ( ka .)] cāpi , lokaṃ adhammena kimatthamakāri [ kimattha ’ kāsi ( sī . pī .), kimatthakārī ( syā .)].
938.
‘‘ Sace hi so issaro sabbaloke , brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ ;
AdhammikoT2.265 bhūtapatī ariṭṭha , dhamme sati yo vidahī adhammaṃ .
939.
‘‘ Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā [ bhiṅgā ( syā .)], hantvā kimī sujjhati makkhikā ca ;
Etepi dhammā anariyarūpā , kambojakānaṃ vitathā bahūnaṃ .
940.
‘‘ Sace hi so sujjhati yo hanāti , hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ ;
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṃ [ mārabheyyuṃ ( ka .)], ye cāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ .
941.
‘‘ NevaM2.237 migā na pasū nopi gāvo , āyācanti attavadhāya keci ;
Vipphandamāne idha jīvikatthā , yaññesu pāṇe pasumārabhanti [ māharanti ( sī . syā . pī .)].
942.
‘‘ Yūpussane [ yūpassa te ( sī .), yūpassa ne ( pī .)] pasubandhe ca bālā , cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;
Ayaṃ te yūpo kāmaduho parattha , bhavissati sassato samparāye .
943.
‘‘ Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ , dhaññaṃT2.266 dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ ;
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi , sace duhe tidive sabbakāme ;
Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṃ , abrāhmaṇaṃ [ na brāhmaṇā ( sī . syā .)] kañci na yājayeyyuṃ .
944.
‘‘ Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ , dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ ;
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi , kuto duhe tidive sabbakāme .
945.
‘‘ Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā [ upaladdhabālā ( sī . pī .)], cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;
Ādāya aggiṃ mama dehi vittaṃ , tato sukhī hohisi sabbakāme .
946.
‘‘ Tamaggihuttaṃ saraṇaṃ pavissa , cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti ;
Oropayitvā kesamassuṃ nakhañca , vedehi vittaṃ atigāḷhayanti [ atigāḷayanti ( sī . pī .)].
947.
‘‘ KākāM2.238 ulūkaṃva raho labhitvā , ekaṃ samānaṃ bahukā samecca ;
Annāni bhutvā kuhakā kuhitvā , muṇḍaṃT2.267 karitvā yaññapathossajanti .
948.
‘‘ Evañhi so vañcito brāhmaṇehi , eko samāno bahukā [ bahuhī ( sī .)] samecca ;
Te yogayogena vilumpamānā , diṭṭhaṃ adiṭṭhena dhanaṃ haranti .
949.
‘‘ AkāsiyāV2.171 rājūhivānusiṭṭhā , tadassa ādāya dhanaṃ haranti ;
Te tādisā corasamā asantā , vajjhā na haññanti ariṭṭha loke .
950.
‘‘ Indassa bāhārasi dakkhiṇāti , yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṃ ;
Taṃ cepi saccaṃ maghavā chinnabāhu , kenassa indo asure jināti .
951.
‘‘ Tañceva tucchaṃ maghavā samaṅgī , hantā avajjho paramo sa devo [ sudevo ( syā . ka .)];
Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā , sandiṭṭhikā vañcanā esa loke .
952.
‘‘ Mālāgiri himavā yo ca gijjho , sudassano nisabho kuveru ;
Ete ca aññe ca nagā mahantā , cityāT2.268 katā yaññakarehi māhu .
953.
‘‘ Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni , cityā katā yaññakarehi māhu ;
Na pabbatā honti tathāpakārā , aññā disā acalā tiṭṭhaselā .
954.
‘‘ NaM2.239 iṭṭhakā honti silā cirena [ cirenapi ( sī . pī .)], na tattha sañjāyati ayo na lohaṃ ;
Yaññañca etaṃ parivaṇṇayantā , cityā katā yaññakarehi māhu .
955.
‘‘ Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ , tapassinaṃ yācayogotidhāhu ;
Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ , taṃ sāgarojjhohari tenapeyyo .
956.
‘‘ Parosahassampi samantavede , mantūpapanne nadiyo vahanti ;
Na tena byāpannarasūdakā na , kasmā samuddo atulo apeyyo .
957.
‘‘ Ye keci kūpā idha jīvaloke , loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā ;
Na brāhmaṇajjhoharaṇena [ brāhmaṇajjhohari tena ( ka .)] tesu , āpoT2.269 apeyyo dvirasaññu māhu .
958.
‘‘ Pure puratthā kā kassa bhariyā , mano manussaṃ ajanesi pubbe ;
Tenāpi dhammena na koci hīno , evampi vossaggavibhaṅgamāhu [ vossaggavibhāgamāhu ( sī .)].
959.
‘‘ Caṇḍālaputtopi adhicca vede , bhāseyya mante kusalo matīmā [ mutīmā ( sī . pī .)];
Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā , mantā ime attavadhāya katā [ katta ( sī . pī .)].
960.
‘‘ Vācākatā giddhikatā [ giddhigatā ( ka .)] gahītā , dummocayā kabyapathānupannā ;
Bālāna cittaṃ visame niviṭṭhaṃ , tadappapaññā abhisaddahanti .
961.
‘‘ SīhassaM2.240 byagghassa ca dīpino ca , na vijjatī porisiyaṃbalena ;
Manussabhāvo ca gavaṃva pekkho , jātī hi tesaṃ asamā samānā [ samānaṃ ( syā . ka .)].
962.
‘‘ Sace ca rājā pathaviṃ vijitvā , sajīvavā assavapārisajjo ;
Sayameva so sattusaṅghaṃ vijeyya , tassappajāT2.270 niccasukhī [ niccasukhā ( pī .)] bhaveyya .
963.
‘‘ Khattiyamantā ca tayo ca vedā , atthena ete samakā bhavanti ;
Tesañca atthaṃ avinicchinitvā , na bujjhatī oghapathaṃva channaṃ .
964.
‘‘ KhattiyamantāV2.172 ca tayo ca vedā , atthena ete samakā bhavanti ;
Lābho alābho ayaso yaso ca , sabbeva tesaṃ catunnañca [ sabbe te sabbesaṃ catunna ( sī . pī .)] dhammā .
965.
‘‘ Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu , kammāni karonti [ kārenti ( sī . syā . pī .)] puthū pathabyā ;
Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja , kammāni karonti [ kārenti ( sī . syā . pī .)] puthū pathabyā .
966.
‘‘ Ibbhehi ye te [ ete ( sī . syā . pī .)] samakā bhavanti , niccussukā kāmaguṇesu yuttā ;
Kammāni karonti [ kārenti ( sī . syā . pī .)] puthū pathabyā , tadappapaññā dvirasaññurā te ’’.
967.
‘‘ Kassa bherī mudiṅgā ca , saṅkhāpaṇavadindimā ;
Purato paṭipannāni , hāsayantā rathesabhaṃ .
968.
‘‘ Kassa kañcanapaṭṭena , puthunā vijjuvaṇṇinā ;
YuvāT2.271 kalāpasannaddho , ko eti siriyā jalaṃ .
969.
‘‘ UkkāmukhapahaṭṭhaṃvaM2.241 , khadiraṅgārasannibhaṃ ;
Mukhañca rucirā bhāti , ko eti siriyā jalaṃ .
970.
‘‘ Kassa jambonadaṃ chattaṃ , sasalākaṃ manoramaṃ ;
Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ , ko eti siriyā jalaṃ .
971.
‘‘ Kassa aṅgaṃ [ aṅkaṃ ( sī . pī .)] pariggayha , vāḷabījanimuttamaṃ ;
Ubhato varapuññassa [ carate varapaññassa ( sī . pī .)], muddhani uparūpari .
972.
‘‘ Kassa pekhuṇahatthāni , citrāni ca mudūni ca ;
Kañcanamaṇidaṇḍāni [ tapaññamaṇidaṇḍāni ( sī . pī .), suvaṇṇamaṇidaṇḍāni ( syā . ka .)], caranti dubhato mukhaṃ .
973.
‘‘ Khadiraṅgāravaṇṇābhā , ukkāmukhapahaṃsitā ;
Kassete kuṇḍalā vaggū , sobhanti dubhato mukhaṃ .
974.
‘‘ Kassa vātena chupitā , niddhantā mudukāḷakā [ mudukāḷakaṃ ( sī .), mudu kāḷikā ( syā .)];
Sobhayanti nalāṭantaṃ , nabhā vijjurivuggatā .
975.
‘‘ Kassa etāni akkhīni , āyatāni puthūni ca ;
Ko sobhati visālakkho , kassetaṃ uṇṇajaṃ mukhaṃ .
976.
‘‘ Kassete lapanajātā [ lapanajā suddhā ( sī . pī .)], suddhā saṅkhavarūpamā ;
Bhāsamānassa sobhanti , dantā kuppilasādisā .
977.
‘‘ Kassa lākhārasasamā , hatthapādā sukhedhitā ;
Ko so bimboṭṭhasampanno , divā sūriyova bhāsati .
978.
‘‘ Himaccaye himavati [ hemavato ( sī . syā . pī .)], mahāsālova pupphito ;
KoT2.272 so odātapāvāro , jayaṃ indova sobhati .
979.
‘‘ SuvaṇṇapīḷakākiṇṇaṃV2.173 , maṇidaṇḍavicittakaṃ ;
Ko so parisamogayha , īsaṃ khaggaṃ pamuñcati [ īso khaggaṃva muñcati ( sī . pī .), bhante khaggaṃ pamuñcati ( syā .)].
980.
‘‘ SuvaṇṇavikatāM2.242 cittā , sukatā cittasibbanā [ sibbinī ( syā . ka .)];
Ko so omuñcate pādā , namo katvā mahesino ’’.
981.
‘‘ Dhataraṭṭhā hi te nāgā , iddhimanto yasassino ;
Samuddajāya uppannā , nāgā ete mahiddhikā ’’ ti .
Bhūridattajātakaṃ chaṭṭhaṃ .