537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
371.
‘‘ Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni , karosi kammāni sudāruṇāni ;
Hanāsi itthī purise ca mūḷho , maṃsassa hetu adu [ ādu ( sī . syā .)] dhanassa kāraṇā ’’.
372.
‘‘ Naṃ
M2.132 attahetū na dhanassa kāraṇā , na puttadārassa sahāyañātinaṃ ;Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo , so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ ’’.
373.
‘‘ Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto , karosi kammāni sudāruṇāni ;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā , lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ ’’.
374.
‘‘ Tathā karissāmi ahaṃ bhadante , yathā tuvaṃ [ yameva tvaṃ ( sī .)] bhāsasi kāḷahatthi ;
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā , vakkhāmi
T2.131 te rājino sammukhe taṃ ’’. 375.
Tato
V2.93 ratyā vivasāne [ vivasane ( sī . syā . pī .)], sūriyuggamanaṃ pati ;Kāḷo rasakamādāya , rājānaṃ upasaṅkami ;
Upasaṅkamma [ upasaṅkamitvā ( sī . syā . pī .)] rājānaṃ , idaṃ vacanamabravi .
376.
‘‘ Saccaṃ kira mahārāja , rasako pesito tayā ;
Hanati itthipurise , tuvaṃ maṃsāni khādasi ’’.
377.
‘‘ Evameva tathā kāḷa , rasako pesito mayā ;
Mama atthaṃ karontassa , kimetaṃ paribhāsasi ’’.
378.
‘‘ Ānando sabbamacchānaṃ , khāditvā rasagiddhimā ;
Parikkhīṇāya parisāya , attānaṃ khādiyā mato .
379.
‘‘ Evaṃ pamatto rasagārave ratto [ rato ( sī . syā . pī .)], bālo yadī āyati nāvabujjhati ;
Vidhamma putte caji [ cajitvā ( ka .)] ñātake ca , parivattiya attānaññeva [ attānameva ( sī . pī .)] khādati .
380.
‘‘ Idaṃ
M2.133 te sutvāna vigetu [ vihetu ( sī . pī .)] chando , mā bhakkhayī [ mā bhakkhasī ( sī . pī .)] rāja manussamaṃsaṃ ;Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova , dvipadādhipa [ dipadādipa ( sī . pī .) evamuparipi ] suññamakāsi raṭṭhaṃ ’’.
381.
‘‘ Sujāto nāma nāmena , oraso tassa atrajo [ tassa orasa atrajo ( sī .), tassa atraja oraso ( pī .)];
Jambupesimaladdhāna , mato so tassa saṅkhaye .
382.
‘‘ Evameva
T2.132 ahaṃ kāḷa , bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ ;Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ , maññe hissāmi [ hessāmi ( sī . syā .), hassāmi ( pī .)] jīvitaṃ ’’.
383.
‘‘ Māṇava abhirūposi , kule jātosi sotthiye ;
Na tvaṃ arahasi tāta , abhakkhaṃ bhakkhayetave ’’.
384.
‘‘ Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ , kasmā [ yasmā ( sī . pī .)] maṃ tvaṃ nivāraye ;
Sohaṃ tattha gamissāmi , yattha lacchāmi edisaṃ .
385.
‘‘ Sovāhaṃ nippatissāmi , na te vacchāmi santike ;
Yassa me dassanena tvaṃ , nābhinandasi brāhmaṇa ’’.
386.
‘‘ Addhā aññepi dāyāde , putte lacchāma māṇava ;
Tvañca jamma vinassassu , yattha pattaṃ na taṃ suṇe ’’.
387.
‘‘ Evameva tuvaṃ rāja , dvipadinda suṇohi me ;
Pabbājessanti taṃ raṭṭhā , soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā ’’.
388.
‘‘ Sujāto nāma nāmena , bhāvitattāna sāvako ;
Accharaṃ kāmayantova , na so bhuñji na so pivi .
389.
‘‘ Kusaggenudakamādāya
V2.94 [ kusagge udakamādāya ( sī . pī .)], samudde udakaṃ mine ;Evaṃ mānusakā kāmā , dibbakāmāna santike .
390.
‘‘ Evameva ahaṃ kāḷa , bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ ;
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ , maññe hissāmi jīvitaṃ ’’.
391.
‘‘ Yathāpi
M2.134 te dhataraṭṭhā , haṃsā vehāyasaṅgamā ;Abhuttaparibhogena [ avuttiparibhogena ( sī . pī .), ayuttaparibhogena ( syā .)], sabbe abbhatthataṃ gatā .
392.
‘‘ Evameva
T2.133 tuvaṃ rāja , dvipadinda suṇohi me ;Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi , tasmā pabbājayanti taṃ ’’.
393.
‘‘ Tiṭṭhāhīti mayā vutto , so tvaṃ gacchasi pammukho [ pāmukho ( ka .)];
Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti , lapasi brahmacārini ;
Idaṃ te samaṇāyuttaṃ , asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ ’’[ kaṅkhapattaṃ ( syā . ka .)].
394.
‘‘ Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja , na nāmagottaṃ parivattayāmi ;
Corañca loke aṭhitaṃ vadanti , āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ .
395.
‘‘ Sace tvaṃ saddahasi [ sacepi sahasi ( sī . pī .)] rāja , sutaṃ gaṇhāhi khattiya [ khattiyaṃ ( syā .)];
Tena yaññaṃ yajitvāna , evaṃ saggaṃ gamissasi ’’.
396.
‘‘ Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi [ jātabhūmi ( sī .)], atha kena atthena idhānupatto ;
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ , kimicchasī demi tayajja patthitaṃ ’’.
397.
‘‘ Gāthā catasso dharaṇīmahissara , sugambhiratthā varasāgarūpamā ;
Taveva atthāya idhāgatosmi , suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā ’’.
398.
‘‘ Na ve rudanti matimanto sapaññā , bahussutā
T2.134 ye bahuṭṭhānacintino ;Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ , yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti .
399.
‘‘ Attānaṃ
M2.135 ñātī udāhu [ uda ( sī . pī .)] puttadāraṃ , dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ ;Kimeva tvaṃ [ kimo nu tvaṃ ( sī . pī .)] sutasomānutappe , korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ ’.
400.
‘‘ Nevāhamattānamanutthunāmi , na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ ;
Satañca dhammo carito purāṇo , taṃ saṅkaraṃ [ saṅgaraṃ ( sī . syā . pī .) evamuparipi ] brāhmaṇassānutappe .
401.
‘‘ Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena , raṭṭhe sake issariye ṭhitena ;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya , saccānurakkhī punarāvajissaṃ ’’.
402.
‘‘ Nevāhametaṃ abhisaddahāmi , sukhī naro maccumukhā pamutto ;
Amittahatthaṃ punarāvajeyya , korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi .
403.
‘‘ Mutto
V2.95 tuvaṃ porisādassa hatthā , gantvāT2.135 sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī ;Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja , kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ ’’.
404.
‘‘ Mataṃ vareyya parisuddhasīlo , na jīvitaṃ [ na hi jīvitaṃ ( sī .)] garahito pāpadhammo ;
Na hi taṃ naraṃ tāyati [ tāyate ( sī . syā . pī . ka .)] duggatīhi , yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya .
405.
‘‘ Sacepi vāto girimāvaheyya , cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ ;
Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ , na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ .
406.
[ ayaṃ gāthā sī . pī . potthakesu na dissati ]‘‘ Nabhaṃ
M2.136 phaleyya udadhīpi susse , saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā ;Siluccayo meru samūlamuppate , na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ ’’[ ayaṃ gāthā sī . pī . potthakesu na dissati ].
407.
‘‘ Asiñca sattiñca parāmasāmi , sapathampi te samma ahaṃ karomi ;
Tayā pamutto anaṇo bhavitvā , saccānurakkhī punarāvajissaṃ ’’.
408.
‘‘ Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena , raṭṭhe sake issariye ṭhitena ;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya , saccānurakkhī punarāvajassu ’’.
409.
‘‘ Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena , raṭṭhe
T2.136 sake issariye ṭhitena ;Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya , saccānurakkhī punarāvajissaṃ ’’.
410.
‘‘ Mutto ca so porisādassa hatthā , gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca ;
Suṇoma [ suṇomi ( sī . syā .)] gāthāyo satārahāyo , yā me sutā assu hitāya brahme ’’.
411.
‘‘ Sakideva sutasoma , sabbhi hoti [ hotu ( pī .)] samāgamo ;
Sā naṃ saṅgati pāleti , nāsabbhi bahusaṅgamo .
412.
‘‘ Sabbhireva samāsetha , sabbhi kubbetha santhavaṃ ;
Sataṃ saddhammamaññāya , seyyo hoti na pāpiyo .
413.
‘‘ Jīranti ve rājarathā sucittā , atho sarīrampi jaraṃ upeti ;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti , santo have sabbhi pavedayanti .
414.
‘‘ Nabhañcaṃ
M2.137 dūre pathavī ca dūre , pāraṃT2.137 samuddassa tadāhu dūre ;Tato have dūrataraṃ vadanti , satañca dhammo [ dhammaṃ ( sī . pī .)] asatañca rāja ’’.
415.
‘‘ Sahassiyā [ sahassiyo ( sī . pī .)] imā gāthā , nahimā [ na imā ,( sī . pī .) nayimā ( syā .)] gāthā satārahā ;
Cattāri tvaṃ sahassāni , khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa ’’.
416.
‘‘ Āsītiyā nāvutiyā [ asītiyā navutiyā ( pī .)] ca gāthā , satārahā cāpi bhaveyya [ bhaveyyu ( sī . syā . pī .)] gāthā ;
Paccattameva sutasoma jānahi , sahassiyā nāma kā atthi [ sahassiyo nāma idhatthi ( sī .)] gāthā ’’.
417.
‘‘ Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano , santoti maṃ [ santo mamaṃ ( syā .), santo ca maṃ ( sī . pī . ka .)] sappurisā bhajeyyuṃ ;
Ahaṃ savantīhi mahodadhīva , na hi tāta tappāmi subhāsitena .
418.
‘‘ Aggi
V2.96 yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto , na tappatī sāgarova [ sāgaro vā ( sī . pī .)] nadīhi ;Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha , sutvā na tappanti subhāsitena .
419.
‘‘ Sakassa dāsassa yadā suṇomi , gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ [ gāthā ahaṃ atthavatī ( sī . pī .)] janinda ;
Tameva sakkacca nisāmayāmi , na
T2.138 hi tāta dhammesu mamatthi titti ’’. 420.
‘‘ Idaṃ
M2.138 te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ , sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ ;Kiṃ kāmahetu paribhāsasimaṃ [ bhāsase maṃ ( sī . syā . pī .)], gacchāmahaṃ porisādassa ñatte ’’[ porisādassa kante ( sī . pī .), porisādassupante ( ka .)].
421.
‘‘ Attānurakkhāya bhavanti hete , hatthārohā rathikā pattikā ca ;
Assāruhā [ assārohā ( syā . pī .)] ye ca dhanuggahāse , senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ ’’.
422.
‘‘ Sudukkaraṃ porisādo akāsi , jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ ;
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto , dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda ’’.
423.
‘‘ Vanditvā so pitaraṃ mātarañca , anusāsetvā negamañca balañca ;
Saccavādī saccānurakkhamāno , agamāsi so yattha porisādo ’’.
424.
‘‘ Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena , raṭṭhe sake issariye ṭhitena ;
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya , saccānurakkhī
T2.139 punarāgatosmi ;Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda ’’.
425.
‘‘ Na hāyate khāditaṃ [ khādituṃ ( sī . syā . pī .)] mayhaṃ pacchā , citakā ayaṃ tāva sadhūmikāva [ sadhūmakā ca ( syā .)];
Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ , suṇoma [ suṇomi ( sī .), suṇāma ( pī .)] gāthāyo satārahāyo ’’.
426.
‘‘ Adhammiko
M2.139 tvaṃ porisādakāsi [ porisādamakāsi ( ka .)], raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu ;Dhammañcimā abhivadanti gāthā , dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti .
427.
‘‘ Adhammikassa luddassa , niccaṃ lohitapāṇino ;
Natthi saccaṃ kuto dhammo , kiṃ sutena karissasi ’’.
428.
‘‘ Yo maṃsahetu migavaṃ careyya , yo vā hane purisamattahetu ;
Ubhopi te pecca samā bhavanti , kasmā no [ kasmā nu ( ka .)] adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ ’’.
429.
‘‘ Pañca pañcanakhā bhakkhā , khattiyena pajānatā ;
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi , tasmā adhammiko tuvaṃ ’’.
430.
‘‘ Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā , gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī ;
Amittahatthaṃ
T2.140 punarāgatosi , na khattadhamme kusalosi rāja ’’. 431.
‘‘ Ye
V2.97 khattadhamme kusalā bhavanti , pāyena te nerayikā bhavanti ;Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya , saccānurakkhī punarāgatosmi ;
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda ’’.
432.
‘‘ Pāsādavāsā pathavīgavassā , kāmitthiyo kāsikacandanañca ;
Sabbaṃ tahiṃ labhasi [ labbhati ( pī .)] sāmitāya , saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ ’’.
433.
‘‘ Ye
M2.140 kecime atthi rasā pathabyā , saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ ;Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca , taranti jātimaraṇassa pāraṃ ’’.
434.
‘‘ Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā , gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī ;
Amittahatthaṃ punarāgatosi , na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda ;
Alīnacitto asi [ ca ’ si ( sī . syā . pī .)] saccavādī ’’.
435.
‘‘ Katā
T2.141 me kalyāṇā anekarūpā , yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā ;Visodhito paralokassa maggo , dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye .
436.
‘‘ Katā me kalyāṇā anekarūpā , yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā ;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ , yajassu yaññaṃ ada [ khāda ( sī . syā . pī .)] maṃ porisāda .
437.
‘‘ Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ ;
Visodhito paralokassa maggo , dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye .
438.
‘‘ Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ ;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ , yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda .
439.
‘‘ Ñātīsu
T2.142 mittesu katā me kārā [ katūpakāro ( syā . ka .)], dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ ;Visodhito paralokassa maggo , dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye .
440.
‘‘ Ñātīsuṃ
M2.141 mittesu katā me kārā , dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ ;Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ , yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda .
441.
‘‘ Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ , santappitā samaṇabrāhmaṇā ca ;
Visodhito paralokassa maggo , dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye .
442.
‘‘ Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ , santappitā samaṇabrāhmaṇā ca ;
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ , yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda ’’.
443.
‘‘ Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya , āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ ;
Muddhāpi tassa viphaleyya [ vipateyya ( sī . pī .)] sattadhā , yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya ’’.
444.
‘‘ Sutvā dhammaṃ vijānanti , narā kalyāṇapāpakaṃ ;
Api gāthā suṇitvāna , dhamme me ramate [ ramatī ( sī . pī .)] mano ’’.
445.
‘‘ Sakideva
V2.98 mahārāja [ sutasoma ( sī . pī .)], sabbhi hoti samāgamo ;Sā naṃ saṅgati pāleti , nāsabbhi bahusaṅgamo .
446.
‘‘ Sabbhireva
T2.143 samāsetha , sabbhi kubbetha santhavaṃ ;Sataṃ saddhammamaññāya , seyyo hoti na pāpiyo .
447.
‘‘ Jīranti ve rājarathā sucittā , atho sarīrampi jaraṃ upeti ;
Satañca dhammo na jaraṃ upeti , santo have sabbhi pavedayanti .
448.
‘‘ Nabhañcaṃ
M2.142 dūre pathavī ca dūre , pāraṃ samuddassa tadāhu dūre ;Tato have dūrataraṃ vadanti , satañca dhammo [ dhammaṃ ( sī . pī .)] asatañca rāja ’’.
449.
‘‘ Gāthā imā atthavatī subyañjanā , subhāsitā tuyha janinda sutvā ;
Ānandi vitto sumano patīto , cattāri te samma vare dadāmi ’’.
450.
‘‘ Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ [ bujjhase tvaṃ ( sī . pī .), bujjhase tuvaṃ ( syā .)], hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ ;
Giddho rase duccarite niviṭṭho , kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma .
451.
‘‘ Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ , tvañcāpi datvāna avākareyya ;
Sandiṭṭhikaṃ
T2.144 kalahamimaṃ vivādaṃ , ko paṇḍito jānamupabbajeyya ’’. 452.
‘‘ Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ , yaṃ vāpi datvāna avākareyya ;
Varassu samma avikampamāno , pāṇaṃ cajitvānapi dassameva ’’.
453.
‘‘ Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ [ sakkhi ( sī . syā . pī .)], paññassa paññāṇavatā sameti ;
Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ [ ārogyaṃ ( ka .)], etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi ’’.
454.
‘‘ Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ , paññassa paññāṇavatā sameti ;
Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ , etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi ’’.
455.
‘‘ Ye
M2.143 khattiyāse idha bhūmipālā , muddhābhisittā katanāmadheyyā ;Na tādise bhūmipatī adesi , etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi ’’.
456.
‘‘ Ye khattiyāse idha bhūmipālā , muddhābhisittā katanāmadheyyā ;
Na
T2.145 tādise bhūmipatī ademi , etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi ’’. 457.
‘‘ Parosataṃ khattiyā te gahitā , talāvutā assumukhā rudantā ;
Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi , etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi ’’.
458.
‘‘ Parosataṃ khattiyā me gahitā , talāvutā assumukhā rudantā ;
Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi [ sakena raṭṭhena paṭipādayāmi te ( sī .)], etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi ’’.
459.
‘‘ Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā [ byathitaṃ ( sī .), byādhitaṃ ( pī .)] bhayā hi , puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā ;
Manussamaṃsaṃ viramehi [ viramāhi ( syā .)] rāja , etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi ’’.
460.
‘‘ Addhā
V2.99 hi so bhakkho mama [ mamaṃ ( sī . syā . pī .)] manāpo , etassa hetumhi [ hetumpi ( pī .)] vanaṃ paviṭṭho ;Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ , aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu ’’.
461.
‘‘ Naṃ
M2.144 ve piyaṃ meti janinda tādiso , attaṃ niraṃkacca [ niraṃkatvā ( sī . syā . pī .)] piyāni sevati ;Attāva
T2.146 seyyo paramā ca [ paramāva ( bahūsu ) jā .1.6.81 saṃsandetabbaṃ ] seyyo , labbhā piyā ocitatthena [ ocitattena ( ka .)] pacchā ’’. 462.
‘‘ Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ , sutasoma vijānahi ;
Namhi sakkā [ namhi sakko ( sī . pī .)] nivāretuṃ , aññaṃ [ aññaṃ tuvaṃ ( sī . syā . pī .)] varaṃ samma varassu ’’.
463.
‘‘ Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī [ piyānukaṅkhī ( sī . pī .)], attaṃ niraṃkacca piyāni sevati ;
Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ [ pītvana visassa thālaṃ ( sī . pī .), pitvā visamissathālaṃ ( syā . ka .)], teneva so hoti dukkhī parattha .
464.
‘‘ Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā , kicchenapi sevati ariyadhamme [ ariyadhammaṃ ( sī . pī .)];
Dukkhitova pitvāna yathosadhāni , teneva so hoti sukhī parattha ’’.
465.
‘‘ Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca , manāpiye kāmaguṇe ca [ kāmaguṇepi ( syā . ka .)] pañca ;
Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho , taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi ’’.
466.
‘‘ Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ , saccappaṭiññāva bhavanti santo ;
Varassu samma iti maṃ avoca , iccabravī tvaṃ na hi te sameti ’’.
467.
‘‘ Apuññalābhaṃ
T2.147 ayasaṃ akittiṃ , pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ ;Manussamaṃsassa kate [ bhavo ( syā . ka .)] upāgā , taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ .
468.
‘‘ Naṃ
M2.145 taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ , yaṃ vāpi datvāna avākareyya ;Varassu samma avikampamāno , pāṇaṃ cajitvānapi dassameva ’’.
469.
‘‘ Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ , saccappaṭiññāva bhavanti santo ;
Datvā varaṃ khippamavākarohi , etena sampajja surājaseṭṭha .
470.
‘‘ Caje dhanaṃ [ dhanaṃ caje ( sī .)] aṅgavarassa hetu [ yo pana aṅgahetu ( sī . pī .)], aṅgaṃ caje jīvitaṃ rakkhamāno ;
Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ , caje naro dhammamanussaranto ’’.
471.
‘‘ Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā , ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo ;
Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca , na
T2.148 tena mittiṃ jirayetha [ jarayetha ( sī . pī .)] pañño . 472.
‘‘ Addhā hi so bhakkho mama manāpo , etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho ;
Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ , etampi te samma varaṃ dadāmi .
473.
‘‘ Satthā ca me hosi sakhā ca mesi , vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ ;
Tuvampi [ tvaṃpi ( syā . ka .)] me samma karohi vākyaṃ , ubhopi gantvāna pamocayāma ’’.
474.
‘‘ Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi , vacanampi me samma tuvaṃ akāsi ;
Ahampi te samma karomi vākyaṃ , ubhopi gantvāna pamocayāma ’’.
475.
‘‘ Kammāsapādenaṃ
V2.100M2.146 viheṭhitattha [ viheṭhitamhā ( syā . ka .)], talāvutā assumukhā rudantā ;Na jātu dubbhetha imassa rañño , saccappaṭiññaṃ
T2.149 me paṭissuṇātha ’’. 476.
‘‘ Kammāsapādena viheṭhitamhā , talāvutā assumukhā rudantā ;
Na jātu dubbhema imassa rañño , saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma ’’.
477.
‘‘ Yathā pitā vā atha vāpi mātā , anukampakā atthakāmā pajānaṃ ;
Evameva vo [ evameva ( sī .), evampi vo ( syā .)] hotu ayañca rājā , tumhe ca vo hotha yatheva puttā ’’.
478.
‘‘ Yathā pitā vā atha vāpi mātā , anukampakā atthakāmā pajānaṃ ;
Evameva no hotu [ evampi no ( syā .)] ayañca rājā , mayampi hessāma yatheva [ tatheva ( pī .)] puttā ’’.
479.
‘‘ Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ , sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ ;
Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna , hitvā katheko ramasī araññe .
480.
‘‘ Tā khattiyā vallivilākamajjhā , alaṅkatā samparivārayitvā ;
Indaṃva devesu pamodayiṃsu , hitvā
T2.150 katheko ramasī araññe . 481.
‘‘ Tambūpadhāne bahugoṇakamhi , subhamhi [ sucimhi ( sī . pī .)] sabbassayanamhi saṅge [ saññate ( sī . pī .), laṅgate ( syā .)];
Seyyassa [ sayanassa ( sī . syā . pī . ka .)] majjhamhi sukhaṃ sayitvā , hitvā katheko ramasī araññe .
482.
‘‘ Pāṇissaraṃ
M2.147 kumbhathūṇaṃ nisīthe , athopi ve nippurisampi tūriyaṃ ;Bahuṃ sugītañca suvāditañca , hitvā katheko ramasī araññe .
483.
‘‘ Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ , migājinūpetapuraṃ [ migācirūpetapuraṃ ( sī . pī .)] surammaṃ ;
Hayehi nāgehi rathehupetaṃ , hitvā katheko ramasī araññe ’’.
484.
‘‘ Kāḷapakkhe yathā cando , hāyateva suve suve ;
Kāḷapakkhūpamo rāja , asataṃ hoti samāgamo .
485.
‘‘ Yathāhaṃ [ yathā ( sī .)] rasakamāgamma , sūdaṃ kāpurisādhamaṃ [ sūdakaṃ purisādhamaṃ ( sī . pī .)];
Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ , yena gacchāmi duggatiṃ .
486.
‘‘ Sukkapakkhe yathā cando , vaḍḍhateva suve suve ;
Sukkapakkhūpamo rāja , sataṃ hoti samāgamo .
487.
‘‘ Yathāhaṃ tuvamāgamma , sutasoma vijānahi ;
Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ , yena gacchāmi suggatiṃ .
488.
‘‘ Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ [ vaṭṭaṃ ( sī . pī .)], anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ ;
Evampi
T2.151 hoti asataṃ samāgamo , anaddhaneyyo udakaṃ thaleva . 489.
‘‘ Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ , ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha [ naraviriyaseṭṭha ( sī . pī .)];
Evampi ve [ evampi me ( syā .), evampi ce ( pī . ka .)] hoti sataṃ samāgamo , ciraṭṭhitīko [ ciraṭṭhitikaṃ ( ka .)] udakaṃ sareva .
490.
‘‘ Abyāyiko
V2.101M2.148 hoti sataṃ samāgamo , yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti ;Khippañhi veti asataṃ samāgamo , tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā ’’.
491.
‘‘ Na so rājā yo [ rājā na so yo ( ka .)] ajeyyaṃ jināti , na so sakhā yo sakhāraṃ jināti ;
Na sā bhariyā yā patino na vibheti , na te puttā [ puttā na te ( ka .)] ye na bharanti jiṇṇaṃ .
492.
‘‘ Na sā sabhā yattha na santi santo , na te santo [ santo na te ( ka .)] ye na bhaṇanti dhammaṃ ;
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ , dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo .
493.
‘‘ Nābhāsamānaṃ jānanti , missaṃ bālehi paṇḍitaṃ ;
Bhāsamānañca jānanti , desentaṃ amataṃ padaṃ .
494.
‘‘ Bhāsaye
T2.152 jotaye dhammaṃ , paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ ;Subhāsitaddhajā isayo , dhammo hi isinaṃ dhajo ’’ ti .
Mahāsutasomajātakaṃ pañcamaṃ .
Asītinipātaṃ niṭṭhitaṃ .
Tassuddānaṃ –
Sumukho pana haṃsavaro ca mahā , sudhabhojaniko ca paro pavaro ;
Sakuṇāladijādhipativhayano , sutasomavaruttamasavhayanoti .