530. Saṃkiccajātakaṃ (2)
69.
‘‘ Disvā nisinnaṃ rājānaṃ , brahmadattaṃ rathesabhaṃ ;
Athassa paṭivedesi , yassāsi anukampako .
70.
‘‘ Saṃkiccāyaṃ anuppatto , isīnaṃ sādhusammato ;
Taramānarūpo niyyāhi , khippaṃ passa mahesinaṃ .
71.
‘‘ Tato ca rājā taramāno , yuttamāruyha sandanaṃ ;
Mittāmaccaparibyūḷho [ paribbūḷho ( sī . pī .)], agamāsi rathesabho .
72.
‘‘ Nikkhippa pañca kakudhāni , kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano ;
Vāḷabījani [ vā ḷavījanī ( sī . pī .)] muṇhīsaṃ , khaggaṃ chattañcupāhanaṃ ;
73.
‘‘ Oruyha rājā yānamhā , ṭhapayitvā paṭicchadaṃ ;
Āsīnaṃ
T2.39 dāyapassasmiṃ , saṃkiccamupasaṅkami . 74.
‘‘ Upasaṅkamitvā so rājā , sammodi isinā saha ;
Taṃ kathaṃ vītisāretvā , ekamantaṃ upāvisi .
75.
‘‘ Ekamantaṃ nisinnova , atha kālaṃ amaññatha ;
Tato pāpāni kammāni , pucchituṃ paṭipajjatha .
76.
‘‘ Isiṃ pucchāma [ pucchāmi ( sī . pī .)] saṃkiccaṃ , isīnaṃ sādhusammataṃ ;
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ , isisaṅghapurakkhataṃ [ purakkhitaṃ ( ka .)].
77.
‘‘ Kaṃ gatiṃ pecca gacchanti , narā dhammāticārino ;
Aticiṇṇo mayā dhammo , taṃ me akkhāhi pucchito .
78.
‘‘ Isī avaca saṃkicco , kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ ;
Āsīnaṃ dāyapassasmiṃ , mahārāja suṇohi me .
79.
‘‘ Uppathena
M2.60 vajantassa , yo maggamanusāsati ;Tassa ce vacanaṃ kayirā , nāssa maggeyya kaṇṭako .
80.
‘‘ Adhammaṃ
V2.40 paṭipannassa , yo dhammamanusāsati ;Tassa ce vacanaṃ kayirā , na so gaccheyya duggatiṃ .
81.
‘‘ Dhammo patho mahārāja , adhammo pana uppatho ;
Adhammo nirayaṃ neti , dhammo pāpeti suggatiṃ .
82.
‘‘ Adhammacārino rāja , narā visamajīvino ;
Yaṃ gatiṃ pecca gacchanti , niraye te suṇohi me .
83.
‘‘ Sañjīvo kāḷasutto ca , saṅghāto [ saṅkhāṭo ( syā . ka .)] dve ca roruvā ;
Athāparo
T2.40 mahāvīci , tāpano [ tapano ( sī . pī .)] ca patāpano . 84.
‘‘ Iccete aṭṭha nirayā , akkhātā duratikkamā ;
Ākiṇṇā luddakammehi , paccekā soḷasussadā .
85.
‘‘ Kadariyatāpanā [ kadariyatapanā ( sī . pī .)] ghorā , accimanto [ accimantā ( pī .)] mahabbhayā ;
Lomahaṃsanarūpā ca , bhesmā paṭibhayā dukhā .
86.
‘‘ Catukkaṇṇā catudvārā , vibhattā bhāgaso mitā ;
Ayopākārapariyantā , ayasā paṭikujjitā .
87.
‘‘ Tesaṃ ayomayā bhūmi , jalitā tejasā yutā ;
Samantā yojanasataṃ , phuṭā [ pharitvā ( a . ni .3.36; pe . va .71)] tiṭṭhanti sabbadā .
88.
‘‘ Ete patanti niraye , uddhaṃpādā avaṃsirā ;
Isīnaṃ ativattāro , saññatānaṃ tapassinaṃ .
89.
‘‘ Te bhūnahuno paccanti , macchā bilakatā yathā ;
Saṃvacchare asaṅkheyye , narā kibbisakārino .
90.
‘‘ Ḍayhamānena gattena , niccaṃ santarabāhiraṃ ;
Nirayā nādhigacchanti , dvāraṃ nikkhamanesino .
91.
‘‘ Puratthimena
M2.61 dhāvanti , tato dhāvanti pacchato ;Uttarenapi dhāvanti , tato dhāvanti dakkhiṇaṃ ;
Yaṃ yañhi dvāraṃ gacchanti , taṃ tadeva pidhīyare [ pithiyyati ( sī .), pithiyyare ( syā .), pithīyare ( pī .)].
92.
‘‘ Bahūni vassasahassāni , janā nirayagāmino ;
Bāhā paggayha kandanti , patvā dukkhaṃ anappakaṃ .
93.
‘‘ Āsīvisaṃva
T2.41 kupitaṃ , tejassiṃ duratikkamaṃ ;Na sādhurūpe āsīde , saññatānaṃ tapassinaṃ .
94.
‘‘ Atikāyo
V2.41 mahissāso , ajjuno kekakādhipo ;Sahassabāhu ucchinno , isimāsajja gotamaṃ .
95.
‘‘ Arajaṃ rajasā vacchaṃ , kisaṃ avakiriya daṇḍakī ;
Tālova mūlato [ samūlo ( ka .)] chinno , sa rājā vibhavaṅgato .
96.
‘‘ Upahacca manaṃ majjho [ mejjho ( ka .)], mātaṅgasmiṃ yasassine ;
Sapārisajjo ucchinno , majjhāraññaṃ tadā ahu .
97.
‘‘ Kaṇhadīpāyanāsajja , isiṃ andhakaveṇḍayo [ veṇhuyo ( sī . pī .), piṇhayo (?)];
Aññoññaṃ [ aññamaññaṃ ( sī . pī .)] musalā [ musale ( sī . syā . pī .)] hantvā , sampattā yamasādhanaṃ [ yamasādanaṃ ( pī .)].
98.
‘‘ Athāyaṃ isinā satto , antalikkhacaro pure ;
Pāvekkhi pathaviṃ [ paṭhaviṃ ( sī . syā . pī .)] cecco , hīnatto pattapariyāyaṃ .
99.
‘‘ Tasmā hi chandāgamanaṃ , nappasaṃsanti paṇḍitā ;
Aduṭṭhacitto bhāseyya , giraṃ saccūpasaṃhitaṃ .
100.
‘‘ Manasā ce paduṭṭhena , yo naro pekkhate muniṃ ;
Vijjācaraṇasampannaṃ , gantā so nirayaṃ adho .
101.
‘‘ Ye vuḍḍhe [ vaddhe ( ka .)] paribhāsanti , pharusūpakkamā janā ;
Anapaccā adāyādā , tālavatthu [ tālavatthū ( syā .), tālāvatthu ( pī .)] bhavanti te .
102.
‘‘ Yo
M2.62 ca pabbajitaṃ hanti , katakiccaṃ mahesinaṃ ;Sa kāḷasutte niraye , cirarattāya paccati .
103.
‘‘ Yo
T2.42 ca rājā adhammaṭṭho , raṭṭhaviddhaṃsano mago [ cuto ( sī .)];Tāpayitvā janapadaṃ , tāpane pecca paccati .
104.
‘‘ So ca vassasahassāni [ vassasahassānaṃ ( sī . syā .)], sataṃ dibbāni paccati ;
Accisaṅghapareto so , dukkhaṃ vedeti vedanaṃ .
105.
‘‘ Tassa aggisikhā kāyā , niccharanti pabhassarā ;
Tejobhakkhassa gattāni , lomehi ca [ lomaggehi ca ( sī . syā . pī .)] nakhehi ca .
106.
‘‘ Ḍayhamānena gattena , niccaṃ santarabāhiraṃ ;
Dukkhābhitunno nadati , nāgo tuttaṭṭito [ tuttaddito ( sī .)] yathā .
107.
‘‘ Yo lobhā pitaraṃ hanti , dosā vā purisādhamo ;
Sa kāḷasutte niraye , cirarattāya paccati .
108.
‘‘ Sa
V2.42 tādiso paccati lohakumbhiyaṃ , pakkañca sattīhi hananti nittacaṃ ;Andhaṃ karitvā muttakarīsabhakkhaṃ , khāre nimujjanti tathāvidhaṃ naraṃ .
109.
‘‘ Tattaṃ pakkuthitamayoguḷañca [ pakkudhitamayoguḷañca ( ka .)], dīghe ca phāle cirarattatāpite ;
Vikkhambhamādāya vibandha [ vibaddha ( sī .), vibhajja ( syā . pī .)] rajjubhi , vivaṭe mukhe sampavisanti [ saṃcavanti ( sī . syā . pī .)] rakkhasā .
110.
‘‘ Sāmā ca soṇā sabalā ca gijjhā , kākoḷasaṅghā ca dijā ayomukhā ;
Saṅgamma
T2.43 khādanti vipphandamānaṃ , jivhaṃ vibhajja vighāsaṃ salohitaṃ . 111.
‘‘ Taṃ
M2.63 daḍḍhatālaṃ paribhinnagattaṃ , nippothayantā anuvicaranti rakkhasā ;Ratī hi nesaṃ dukhino panītare , etādisasmiṃ niraye vasanti ;
Ye keci loke idha pettighātino .
112.
‘‘ Putto ca mātaraṃ hantvā , ito gantvā yamakkhayaṃ ;
Bhusamāpajjate dukkhaṃ , attakammaphalūpago .
113.
‘‘ Amanussā atibalā , hantāraṃ janayantiyā ;
Ayomayehi vāḷehi [ phālehi ( pī .)], pīḷayanti punappunaṃ .
114.
‘‘ Tamassavaṃ [ taṃ passavaṃ ( sī . syā .), taṃ passutaṃ ( pī .)] sakā gattā , ruhiraṃ [ rudhiraṃ ( sī . syā .)] attasambhavaṃ ;
Tambalohavilīnaṃva , tattaṃ pāyenti mattighaṃ [ mattiyaṃ ( sī .)].
115.
‘‘ Jigucchaṃ kuṇapaṃ pūtiṃ , duggandhaṃ gūthakaddamaṃ ;
Pubbalohitasaṅkāsaṃ , rahadamogayha [ rahadoggayha ( ka .)] tiṭṭhati .
116.
‘‘ Tamenaṃ kimayo tattha , atikāyā ayomukhā ;
Chaviṃ bhetvāna [ chetvāna ( sī . pī .)] khādanti , saṃgiddhā [ pagiddhā ( sī . syā . pī .)] maṃsalohite .
117.
‘‘ So ca taṃ nirayaṃ patto , nimuggo sataporisaṃ ;
Pūtikaṃ kuṇapaṃ vāti , samantā satayojanaṃ .
118.
‘‘ Cakkhumāpi hi cakkhūhi , tena gandhena jīyati ;
Etādisaṃ
T2.44 brahmadatta , mātugho labhate dukhaṃ . 119.
‘‘ Khuradhāramanukkamma , tikkhaṃ durabhisambhavaṃ ;
Patanti gabbhapātiyo [ gabbhapātiniyo ( sī . syā . pī .)], duggaṃ vetaraṇiṃ [ vettaraṇiṃ ( syā . ka .)] nadiṃ .
120.
‘‘ Ayomayā simbaliyo , soḷasaṅgulakaṇṭakā ;
Ubhato abhilambanti , duggaṃ vetaraṇiṃ [ vettaraṇiṃ ( syā . ka .)] nadiṃ .
121.
‘‘ Te
V2.43 accimanto tiṭṭhanti , aggikkhandhāva ārakā ;Ādittā jātavedena , uddhaṃ yojanamuggatā .
122.
‘‘ Ete
M2.64 vajanti [ sajanti ( sī . pī .), pajjanti ( syā .)] niraye , tatte tikhiṇakaṇṭake ;Nāriyo ca aticārā [ aticāriniyo ( sī . syā . pī .)], narā ca paradāragū .
123.
‘‘ Te patanti adhokkhandhā , vivattā vihatā puthū ;
Sayanti vinividdhaṅgā , dīghaṃ jagganti sabbadā [ saṃvariṃ ( sī . pī .)].
124.
‘‘ Tato ratyā vivasāne [ vivasane ( sī . syā . pī .)], mahatiṃ pabbatūpamaṃ ;
Lohakumbhiṃ pavajjanti , tattaṃ aggisamūdakaṃ .
125.
‘‘ Evaṃ divā ca ratto ca , dussīlā mohapārutā ;
Anubhonti sakaṃ kammaṃ , pubbe dukkaṭamattano .
126.
‘‘ Yā ca bhariyā dhanakkītā , sāmikaṃ atimaññati ;
Sassuṃ vā sasuraṃ vāpi , jeṭṭhaṃ vāpi nanandaraṃ [ nanandanaṃ ( syā . ka .)].
127.
‘‘ Tassā vaṅkena jivhaggaṃ , nibbahanti sabandhanaṃ ;
Sa byāmamattaṃ kiminaṃ , jivhaṃ passati attani [ attano ( sī . syā .)];
Viññāpetuṃ
T2.45 na sakkoti , tāpane pecca paccati . 128.
‘‘ Orabbhikā sūkarikā , macchikā migabandhakā ;
Corā goghātakā luddā , avaṇṇe vaṇṇakārakā .
129.
‘‘ Sattīhi lohakūṭehi , nettiṃsehi usūhi ca ;
Haññamānā khāranadiṃ , papatanti [ sampatanti ( ka .)] avaṃsirā .
130.
‘‘ Sāyaṃ pāto kūṭakārī , ayokūṭehi haññati ;
Tato vantaṃ durattānaṃ , paresaṃ bhuñjare [ bhuñjate ( sī . syā . pī .)] sadā .
131.
‘‘ Dhaṅkā bheraṇḍakā [ bhedaṇḍakā ( ka .)] gijjhā , kākoḷā ca ayomukhā ;
Vipphandamānaṃ khādanti , naraṃ kibbisakārakaṃ [ kibbisakārinaṃ ( pī .)].
132.
‘‘ Ye migena migaṃ hanti , pakkhiṃ vā pana pakkhinā ;
Asanto rajasā channā , gantā [ gatā ( ka .)] te nirayussadaṃ [ nirayaṃ adho ( pī .)].
133.
‘‘ Santo
M2.65 ca [ santova ( syā .)] uddhaṃ gacchanti , suciṇṇenidha kammunā ;Suciṇṇassa phalaṃ passa , saindā [ sahindā ( sī .)] devā sabrahmakā .
134.
‘‘ Taṃ
V2.44 taṃ brūmi mahārāja , dhammaṃ raṭṭhapatī cara ;Tathā [ tathā tathā ( sī . syā . pī .)] rāja carāhi dhammaṃ , yathā taṃ suciṇṇaṃ nānutappeyya pacchā ’’ ti .
Saṃkiccajātakaṃ dutiyaṃ .
Saṭṭhinipātaṃ niṭṭhitaṃ .
Tassuddānaṃ –
Atha saṭṭhinipātamhi , suṇātha mama bhāsitaṃ ;
Jātakasavhayano
T2.46 pavaro , soṇakaarindamasavhayano ;Tathā vuttarathesabhakiccavaroti .