527. Ummādantījātakaṃ (2)
57.
‘‘ Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda , pākārena paṇḍumayena guttaṃ ;
Kā dissati aggisikhāva dūre , vehāyasaṃ [ vehāsayaṃ ( sī . pī .)] pabbataggeva acci .
58.
‘‘ Dhītā
T2.12 nvayaṃ [ nayaṃ ( sī . pī .), nvāyaṃ ( syā .)] kassa sunanda hoti , suṇisā nvayaṃ [ nayaṃ ( sī . pī .), nvāyaṃ ( syā .)] kassa athopi bhariyā ;Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho , avāvaṭā yadi vā atthi bhattā ’’.
59.
‘‘ Ahañhi jānāmi janinda etaṃ , matyā ca petyā ca athopi assā ;
Taveva so puriso bhūmipāla , rattindivaṃ appamatto tavatthe .
60.
‘‘ Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito [ subāḷhiko ( pī .)] ca , amacco ca te aññataro janinda ;
Tassesā bhariyābhipārakassa [ ahipārakassa ( sī . pī .), abhipādakassa ( ka .)], ummādantī [ ummādantīti ( ka .)] nāmadheyyena rāja ’’.
61.
‘‘ Ambho
M2.40 ambho nāmamidaṃ imissā , matyā ca petyā ca kataṃ susādhu ;Tadā [ tathā ( sī . syā . pī .)] hi mayhaṃ avalokayantī , ummattakaṃ ummadantī akāsi ’’.
62.
‘‘ Yā puṇṇamāse [ puṇṇamāye ( ka .)] migamandalocanā , upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī ;
Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ , disvāna pārāvatarattavāsiniṃ .
63.
‘‘ Aḷārapamhehi
T2.13 subhehi vaggubhi , palobhayantī maṃ yadā udikkhati ;Vijambhamānā harateva me mano , jātā vane kimpurisīva pabbate .
64.
‘‘ Tadā hi brahatī sāmā , āmuttamaṇikuṇḍalā ;
Ekaccavasanā nārī , migī bhantāvudikkhati .
65.
‘‘ Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā , bāhāmudū candanasāralittā ;
Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā , nārī upaññissati sīsato subhā .
66.
‘‘ Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā , dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā ;
Mudūhi bāhāhi palissajissati , brahāvane jātadumaṃva māluvā .
67.
‘‘ Kadāssu
V2.25 [ kadāssu maṃ ( syā . ka .)] lākhārasarattasucchavī , bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī ;Mukhaṃ mukhena upanāmayissati , soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ .
68.
‘‘ Yadāddasaṃ [ yathāddasaṃ ( pī .)] taṃ tiṭṭhantiṃ , sabbabhaddaṃ [ sabbagattaṃ ( sī . syā . pī .)] manoramaṃ ;
Tato
T2.14 sakassa cittassa , nāvabodhāmi kañcinaṃ [ kiñcinaṃ ( ka .), kiñcanaṃ ( pī .)]. 69.
‘‘ Ummādantimahaṃ
M2.41 daṭṭhā [ diṭṭhā ( sī . syā . pī . ka .)], āmuttamaṇikuṇḍalaṃ ;Na supāmi divārattiṃ , sahassaṃva parājito .
70.
‘‘ Sakko ce [ ca ( sī . pī .)] me varaṃ dajjā , so ca labbhetha me varo ;
Ekarattaṃ dvirattaṃ [ dirattaṃ ( pī .)] vā , bhaveyyaṃ abhipārako ;
Ummādantyā ramitvāna , sivirājā tato siyaṃ ’’[ siyā ( syā . pī .)].
71.
‘‘ Bhūtāni me bhūtapatī namassato , āgamma yakkho idametadabravi ;
Rañño mano ummadantyā niviṭṭho , dadāmi te taṃ paricārayassu ’’.
72.
‘‘ Puññā vidhaṃse amaro na camhi , jano ca me pāpamidañca [ pāpamidanti ( sī . pī .)] jaññā ;
Bhuso ca tyassa manaso vighāto , datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā ’’.
73.
‘‘ Janinda nāññatra tayā mayā vā , sabbāpi kammassa katassa jaññā ;
Yaṃ te mayā ummadantī padinnā , bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi ’’.
74.
‘‘ Yo pāpakaṃ kamma karaṃ manusso , so
T2.15 maññati māyida [ māyidha ( ka .)] maññiṃsu aññe ;Passanti bhūtāni karontametaṃ , yuttā ca ye honti narā pathabyā .
75.
‘‘ Añño nu te koci [ kodha ( pī .)] naro pathabyā , saddheyya [ saddaheyya ( sī .)] lokasmi na me piyāti ;
Bhuso ca tyassa manaso vighāto , datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā ’’.
76.
‘‘ Addhā
M2.42 piyā mayha janinda esā , na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla ;Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante , sīhova selassa guhaṃ upeti ’’.
77.
‘‘ Na pīḷitā attadukhena dhīrā , sukhapphalaṃ kamma pariccajanti ;
Sammohitā vāpi sukhena mattā , na pāpakammañca [ pāpakaṃ kamma ( pī .)] samācaranti ’’.
78.
‘‘ Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ , bhattā patī posako devatā ca ;
Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro , yathāsukhaṃ sāmi [ sibba ( sī .), sīvi ( syā .)] karohi kāmaṃ ’’.
79.
‘‘ Yo issaromhīti karoti pāpaṃ , katvā
T2.16 ca so nuttasate [ nuttapate ( pī .)] paresaṃ ;Na tena so jīvati dīghamāyu [ dīghamāyuṃ ( sī . syā .)], devāpi pāpena samekkhare naṃ .
80.
‘‘ Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ , dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ ;
Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha , sukhapphalaññeva karonti kammaṃ ’’.
81.
‘‘ Añño
V2.26 nu te koci naro pathabyā , saddheyya lokasmi na me piyāti ;Bhuso ca tyassa manaso vighāto , datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā ’’.
82.
‘‘ Addhā piyā mayha janinda esā , na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla ;
Yaṃ te mayā ummadantī padinnā , bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi ’’.
83.
‘‘ Yo
M2.43 attadukkhena parassa dukkhaṃ , sukhena vā attasukhaṃ dahāti ;Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ , yo [ so ( pī .)] evaṃ jānāti [ pajānāti ( ka .)] sa vedi dhammaṃ .
84.
‘‘ Añño nu te koci naro pathabyā , saddheyya
T2.17 lokasmi na me piyāti ;Bhuso ca tyassa manaso vighāto , datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā ’’.
85.
‘‘ Janinda jānāsi piyā mamesā , na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla ;
Piyena te dammi piyaṃ janinda , piyadāyino deva piyaṃ labhanti ’’.
86.
‘‘ So nūnāhaṃ vadhissāmi , attānaṃ kāmahetukaṃ ;
Na hi dhammaṃ adhammena , ahaṃ vadhitumussahe ’’.
87.
‘‘ Sace tuvaṃ mayha satiṃ [ santi ( ka .)] janinda , na kāmayāsi naravīra seṭṭha ;
Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā [ sibba ( sī . pī .), majjhe ( syā .)], mayā pamuttaṃ tato avhayesi [ avhayāsi ( ka .)] naṃ ’’.
88.
‘‘ Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ , cajāsi katte ahitāya tyassa ;
Mahā ca te upavādopi assa , na cāpi tyassa nagaramhi pakkho ’’.
89.
‘‘ Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ , nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ ;
Mametamāgacchatu bhūmipāla , yathāsukhaṃ
T2.18 sivi [ sibba ( sī . pī .)] karohi kāmaṃ ’’. 90.
‘‘ Yo
M2.44 neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ , ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ ;Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā , āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā ’’.
91.
‘‘ Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto , dhammātisārañca manovighātaṃ ;
Urasā ahaṃ paccuttarissāmi [ paṭicchissāmi ( sī . syā .), paccupadissāmi ( pī .)] sabbaṃ , pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ ’’.
92.
‘‘ Dhammātisārañca manovighātaṃ , dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ ;
Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ , dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto ’’.
93.
‘‘ Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda , mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi ;
Dadāmi te ummadantiṃ pasanno , rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ ’’.
94.
‘‘ Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ , sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca ;
Nindeyyu devā pitaro ca sabbe , pāpañca
T2.19 passaṃ abhisamparāyaṃ ’’. 95.
‘‘ Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ , sanegamā jānapadā ca sabbe ;
Yaṃ te mayā ummadantī padinnā , bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi ’’.
96.
‘‘ Addhā
V2.27 tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ , sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca ;Satañca dhammāni sukittitāni , samuddavelāva duraccayāni ’’.
97.
‘‘ Āhuneyyo
M2.45 mesi hitānukampī , dhātā vidhātā casi kāmapālo ;Tayī hutā rāja mahapphalā hi [ mahapphalā hi me ( pī .)], kāmena me ummadantiṃ paṭiccha ’’.
98.
‘‘ Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ , dhammaṃ acārī mama kattuputta ;
Añño nu te ko idha sotthikattā , dvipado naro aruṇe jīvaloke ’’.
99.
‘‘ Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi , tvaṃ dhammagū [ dhammagutto ( sī .)] dhammavidū sumedho ;
So dhammagutto cirameva jīva , dhammañca
T2.20 me desaya dhammapāla ’’. 100.
‘‘ Tadiṅgha abhipāraka , suṇohi vacanaṃ mama ;
Dhammaṃ te desayissāmi , sataṃ āsevitaṃ ahaṃ .
101.
‘‘ Sādhu dhammaruci rājā , sādhu paññāṇavā naro ;
Sādhu mittānamaddubbho , pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ .
102.
‘‘ Akkodhanassa vijite , ṭhitadhammassa rājino ;
Sukhaṃ manussā āsetha , sītacchāyāya saṅghare .
103.
‘‘ Na cāhametaṃ abhirocayāmi , kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu ;
Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti , upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi .
104.
‘‘ Gavaṃ ce taramānānaṃ , jimhaṃ gacchati puṅgavo ;
Sabbā tā jimhaṃ gacchanti , nette jimhaṃ gate sati .
105.
‘‘ Evameva [ evamevaṃ ( pī .)] manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;
So ce adhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ
T2.21 raṭṭhaṃ dukhaṃ seti , rājā ce hoti adhammiko . 106.
‘‘ Gavaṃ
M2.46 ce taramānānaṃ , ujuṃ gacchati puṅgavo ;Sabbā gāvī ujuṃ yanti , nette ujuṃ gate sati .
107.
‘‘ Evameva manussesu , yo hoti seṭṭhasammato ;
So sace dhammaṃ carati , pageva itarā pajā ;
Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti , rājā ce hoti dhammiko .
108.
‘‘ Na cāpāhaṃ adhammena , amarattamabhipatthaye ;
Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ , vijetuṃ abhipāraka .
109.
‘‘ Yañhi kiñci manussesu , ratanaṃ idha vijjati ;
Gāvo dāso hiraññañca , vatthiyaṃ haricandanaṃ .
110.
‘‘ Assitthiyo
V2.28 [ assitthiyo ca ( sī .)] ratanaṃ maṇikañca , yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti ;Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ , majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto .
111.
‘‘ Netā hitā [ netābhi tā ( sī .)] uggato raṭṭhapālo , dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno ;
So dhammamevānuvicintayanto , tasmā sake cittavase na vatto ’’.
112.
‘‘ Addhā tuvaṃ mahārāja , niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ ;
Karissasi ciraṃ rajjaṃ , paññā hi tava tādisī .
113.
‘‘ Etaṃ te anumodāma , yaṃ dhammaṃ nappamajjasi ;
Dhammaṃ pamajja khattiyo , raṭṭhā [ ṭhānā ( sī .)] cavati issaro .
114.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , mātāpitūsu khattiya ;
Idha
T2.22 dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi . 115.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , puttadāresu khattiya … pe ….
116.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , mittāmaccesu khattiya … pe ….
117.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , vāhanesu balesu ca … pe ….
118.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , gāmesu nigamesu ca … pe ….
119.
‘‘ Dhammaṃ
M2.47 cara mahārāja , raṭṭhesu janapadesu ca … pe …. 120.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , samaṇabrāhmaṇesu ca … pe ….
121.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , migapakkhīsu khattiya … pe ….
122.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , dhammo ciṇṇo sukhāvaho ;
Idha dhammaṃ caritvāna , rāja saggaṃ gamissasi .
123.
‘‘ Dhammaṃ cara mahārāja , saindā devā sabrahmakā ;
Suciṇṇena divaṃ pattā , mā dhammaṃ rāja pāmado ’’ ti .
Ummādantījātakaṃ dutiyaṃ .