529. Soṇakajātakaṃ (1)
1.
‘‘ Tassa
T2.31V2.34M2.53 sutvā sataṃ dammi , sahassaṃ diṭṭha [ daṭṭhu ( sī . pī .)] soṇakaṃ ;Ko me soṇakamakkhāti , sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ ’’.
2.
‘‘ Athabravī māṇavako , daharo pañcacūḷako ;
Mayhaṃ sutvā sataṃ dehi , sahassaṃ diṭṭha [ daṭṭhu ( sī . pī .)] soṇakaṃ ;
Ahaṃ te soṇakakkhissaṃ [ ahaṃ soṇakamakkhissaṃ ( sī . pī .), ahaṃ te soṇakamakkhissaṃ ( syā .)], sahāyaṃ paṃsukīḷitaṃ ’’.
3.
‘‘ Katamasmiṃ [ katarasmiṃ ( sī . syā . pī .)] so janapade , raṭṭhesu nigamesu ca ;
Kattha soṇakamaddakkhi [ kattha te soṇako diṭṭho ( sī . pī .)], taṃ me akkhāhi pucchito ’’.
4.
‘‘ Taveva deva vijite , tavevuyyānabhūmiyā ;
Ujuvaṃsā mahāsālā , nīlobhāsā manoramā .
5.
‘‘ Tiṭṭhanti meghasamānā , rammā aññoññanissitā ;
Tesaṃ mūlamhi [ mūlasmiṃ ( sī . pī .), mūlasmi ( syā .)] soṇako , jhāyatī anupādano [ anupādino ( syā .), anupādāno ( pī .)];
Upādānesu lokesu , ḍayhamānesu nibbuto .
6.
‘‘ Tato ca rājā pāyāsi , senāya caturaṅgiyā ;
Kārāpetvā samaṃ maggaṃ , agamā yena soṇako .
7.
‘‘ Uyyānabhūmiṃ gantvāna , vicaranto brahāvane ;
Āsīnaṃ
T2.32 soṇakaṃ dakkhi , ḍayhamānesu nibbutaṃ ’’. 8.
‘‘ Kapaṇo vatayaṃ bhikkhu , muṇḍo saṅghāṭipāruto ;
Amātiko apitiko , rukkhamūlasmi jhāyati ’’.
9.
‘‘ Imaṃ vākyaṃ nisāmetvā , soṇako etadabravi ;
‘ Na rāja kapaṇo hoti , dhammaṃ kāyena phassayaṃ [ phusayaṃ ( ka .)].
10.
‘ Yo
M2.54 ca [ yodha ( sī . syā .)] dhammaṃ niraṃkatvā [ nirākatvā (?)], adhammamanuvattati ;Sa rāja kapaṇo hoti , pāpo pāpaparāyano ’’’.
11.
‘‘‘ Arindamoti
V2.35 me nāmaṃ , kāsirājāti maṃ vidū ;Kacci bhoto sukhasseyyā [ sukhā seyyā ( pī .), sukhaseyyo ( ka .)], idha pattassa soṇaka ’’’.
12.
‘‘ Sadāpi bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Na tesaṃ koṭṭhe openti , na kumbhiṃ na khaḷopiyaṃ [ na kumbhe na kaḷopiyā ( syā . pī .)];
Paraniṭṭhitamesānā , tena yāpenti subbatā .
13.
‘‘ Dutiyampi bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Anavajjapiṇḍo [ anavajjo piṇḍā ( pī .)] bhottabbo , na ca kocūparodhati .
14.
‘‘ Tatiyampi bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Nibbuto piṇḍo bhottabbo , na ca kocūparodhati .
15.
‘‘ Catutthampi [ catutthaṃ ( pī .)] bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Muttassa raṭṭhe carato , saṅgo yassa na vijjati .
16.
‘‘ Pañcamampi [ pañcamaṃ ( pī .)] bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Nagaramhi ḍayhamānamhi , nāssa kiñci aḍayhatha .
17.
‘‘ Chaṭṭhampi
T2.33 [ chaṭṭhaṃ ( pī .)] bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;Raṭṭhe vilumpamānamhi [ viluppamānamhi ( ka .)], nāssa kiñci ahīratha [ ahāratha ( sī . syā .)].
18.
‘‘ Sattamampi [ sattamaṃ ( pī .)] bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Corehi rakkhitaṃ maggaṃ , ye caññe paripanthikā ;
Pattacīvaramādāya , sotthiṃ gacchati subbato .
19.
‘‘ Aṭṭhamampi [ aṭṭhamaṃ ( pī .)] bhadramadhanassa , anāgārassa bhikkhuno ;
Yaṃ yaṃ disaṃ pakkamati , anapekkhova gacchati ’’.
20.
‘‘ Bahūpi bhadrā [ bahūni samaṇabhadrāni ( sī .), bahūpi bhadrakā ete ( pī .)] etesaṃ , yo tvaṃ bhikkhu pasaṃsasi ;
Ahañca giddho kāmesu , kathaṃ kāhāmi soṇaka .
21.
‘‘ Piyā
M2.55 me mānusā kāmā , atho dibyāpi me piyā ;Atha kena nu vaṇṇena , ubho loke labhāmase ’’.
22.
‘‘ Kāme giddhā [ kāmesu giddhā ( sī . pī .)] kāmaratā , kāmesu adhimucchitā ;
Narā pāpāni katvāna , upapajjanti duggatiṃ .
23.
‘‘ Ye ca kāme pahantvāna [ pahatvāna ( sī . pī .)], nikkhantā akutobhayā ;
Ekodibhāvādhigatā , na te gacchanti duggatiṃ .
24.
‘‘ Upamaṃ te karissāmi , taṃ suṇohi arindama ;
Upamāya midhekacce [ pidhekacce ( sī . pī .)], atthaṃ jānanti paṇḍitā .
25.
‘‘ Gaṅgāya
V2.36 kuṇapaṃ disvā , vuyhamānaṃ mahaṇṇave ;Vāyaso samacintesi , appapañño acetaso .
26.
‘‘‘ Yānañca
T2.34 vatidaṃ laddhaṃ , bhakkho cāyaṃ anappako ’;Tattha rattiṃ tattha divā , tattheva nirato mano .
27.
‘‘ Khādaṃ nāgassa maṃsāni , pivaṃ bhāgīrathodakaṃ [ bhāgirasodakaṃ ( sī . syā . pī . ka .)];
Sampassaṃ vanacetyāni , na palettha [ paletvā ( ka .)] vihaṅgamo .
28.
‘‘ Tañca [ taṃva ( pī .)] otaraṇī gaṅgā , pamattaṃ kuṇape rataṃ ;
Samuddaṃ ajjhagāhāsi [ ajjhagāhayi ( pī .)], agatī yattha pakkhinaṃ .
29.
‘‘ So ca bhakkhaparikkhīṇo , udapatvā [ uppatitvā ( sī . syā .), udāpatvā ( pī .)] vihaṅgamo .
Na pacchato na purato , nuttaraṃ nopi dakkhiṇaṃ .
30.
‘‘ Dīpaṃ so najjhagāgañchi [ na ajjhagañchi ( sī .), na ajjhagacchi ( pī .)], agatī yattha pakkhinaṃ ;
So ca tattheva pāpattha , yathā dubbalako tathā .
31.
‘‘ Tañca sāmuddikā macchā , kumbhīlā makarā susū ;
Pasayhakārā khādiṃsu , phandamānaṃ vipakkhakaṃ [ vipakkhinaṃ ( sī . pī .), vipakkhikaṃ ( syā .)].
32.
‘‘ Evameva
M2.56 tuvaṃ rāja , ye caññe kāmabhogino ;Giddhā ce na vamissanti , kākapaññāva [ kākapaññāya ( sī . syā . pī .)] te vidū .
33.
‘‘ Esā te upamā rāja , atthasandassanī katā ;
Tvañca paññāyase tena , yadi kāhasi vā na vā .
34.
‘‘ Ekavācampi dvivācaṃ , bhaṇeyya anukampako ;
Tatuttariṃ na bhāseyya , dāsovayyassa [ dāso ayyassa ( sī .), dāso ayirassa ( pī .)] santike ’’.
35.
‘‘ Idaṃ vatvāna pakkāmi , soṇako amitabuddhimā [ soṇako ’ mitabuddhimā (?)];
Vehāse antalikkhasmiṃ , anusāsitvāna khattiyaṃ ’’.
36.
‘‘ Ko
T2.35 nume rājakattāro , suddā veyyattamāgatā [ sūtā veyyattimāgatā ( sī . syā . pī .)];Rajjaṃ niyyādayissāmi , nāhaṃ rajjena matthiko .
37.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ ’’[ vasamannagā ( pī .)].
38.
‘‘ Atthi te daharo putto , dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano ;
Taṃ rajje abhisiñcassu , so no rājā bhavissati ’’.
39.
‘‘ Khippaṃ kumāramānetha , dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ ;
Taṃ rajje abhisiñcissaṃ , so vo rājā bhavissati ’’.
40.
‘‘ Tato
V2.37 kumāramānesuṃ , dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ ;Taṃ disvā ālapī rājā , ekaputtaṃ manoramaṃ .
41.
‘‘ Saṭṭhi gāmasahassāni , paripuṇṇāni sabbaso ;
Te putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
42.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ [ vasamannagā ( pī .)].
43.
‘‘ Saṭṭhi nāgasahassāni , sabbālaṅkārabhūsitā ;
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā , hemakappanavāsasā .
44.
‘‘ Ārūḷhā
M2.57 gāmaṇīyehi , tomaraṅkusapāṇibhi ;Te putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
45.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ .
46.
‘‘ Saṭṭhi
T2.36 assasahassāni , sabbālaṅkārabhūsitā ;Ājānīyāva jātiyā , sindhavā sīghavāhino .
47.
‘‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi , illiyācāpadhāribhi [ indiyācāpadhāribhi ( ka .)];
Te putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
48.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ .
49.
‘‘ Saṭṭhi rathasahassāni , sannaddhā ussitaddhajā ;
Dīpā athopi veyyagghā , sabbālaṅkārabhūsitā .
50.
‘‘ Ārūḷhā gāmaṇīyehi , cāpahatthehi vammibhi ;
Te putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
51.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ .
52.
‘‘ Saṭṭhi dhenusahassāni , rohaññā puṅgavūsabhā ;
Tā putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
53.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ .
54.
‘‘ Soḷasitthisahassāni
V2.38 , sabbālaṅkārabhūsitā ;Vicitravatthābharaṇā , āmuttamaṇikuṇḍalā ;
Tā putta paṭipajjassu , rajjaṃ niyyādayāmi te .
55.
‘‘ Ajjeva pabbajissāmi , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Māhaṃ
T2.37 kākova dummedho , kāmānaṃ vasamanvagaṃ ’’. 56.
‘‘ Daharasseva
M2.58 me tāta , mātā matāti me sutaṃ ;Tayā vinā ahaṃ tāta , jīvitumpi na ussahe .
57.
‘‘ Yathā āraññakaṃ nāgaṃ , poto anveti pacchato ;
Jessantaṃ giriduggesu , samesu visamesu ca .
58.
‘‘ Evaṃ taṃ anugacchāmi , puttamādāya [ pattamādāya ( pī .)] pacchato ;
Subharo te bhavissāmi , na te hessāmi dubbharo ’’.
59.
‘‘ Yathā sāmuddikaṃ nāvaṃ , vāṇijānaṃ dhanesinaṃ ;
Vohāro tattha gaṇheyya , vāṇijā byasanī [ byasanaṃ ( ka .)] siyā .
60.
‘‘ Evamevāyaṃ puttakali [ puttaka ( syā .)], antarāyakaro mama [ mamaṃ ( pī .)];
Imaṃ kumāraṃ pāpetha , pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ .
61.
‘‘ Tattha kambusahatthāyo , yathā sakkaṃva accharā ;
Tā naṃ tattha ramessanti [ ramissanti ( syā . ka .)], tāhi ceso [ meso ( pī .)] ramissati .
62.
‘‘ Tato kumāraṃ pāpesuṃ , pāsādaṃ rativaḍḍhanaṃ ;
Taṃ disvā avacuṃ kaññā , dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ .
63.
‘‘ Devatā nusi gandhabbo , adu [ ādu ( sī . pī .)] sakko purindado ;
Ko vā tvaṃ kassa vā putto , kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ ’’.
64.
‘‘ Namhi devo na gandhabbo , nāpi [ namhi ( ka .)] sakko purindado ;
Kāsirañño ahaṃ putto , dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano ;
Mamaṃ [ mama ( pī .)] bharatha bhaddaṃ vo [ bhaddante ( ka .)], ahaṃ bhattā bhavāmi vo ’’.
65.
‘‘ Taṃ
T2.38 tattha avacuṃ kaññā , dīghāvuṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ ;‘ Kuhiṃ rājā anuppatto , ito rājā kuhiṃ gato ’’’.
66.
‘‘ Paṅkaṃ rājā atikkanto , thale rājā patiṭṭhito ;
Akaṇṭakaṃ agahanaṃ , paṭipanno mahāpathaṃ .
67.
‘‘ Ahañca paṭipannosmi , maggaṃ duggatigāminaṃ ;
Sakaṇṭakaṃ sagahanaṃ , yena gacchanti duggatiṃ ’’.
68.
‘‘ Tassa
V2.39M2.59 te svāgataṃ rāja , sīhasseva giribbajaṃ ;Anusāsa mahārāja , tvaṃ no sabbāsamissaro ’’ ti .
Soṇakajātakaṃ paṭhamaṃ .