Issues
Select Version
Jātakapāḷi

Kālāgirikaṇḍaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Kālāgirikaṇḍaṃ

1572.
‘‘ AvasiṃM2.301 ahaṃ tuyhaṃ tīhaṃ agāre , annena pānena upaṭṭhitosmi ;
Mitto mamāsī visajjāmahaṃ taṃ , kāmaṃ gharaṃ uttamapañña gaccha .
1573.
‘‘ Api hāyatu nāgakulā [ nāgakulassa ( sī . syā . pī .)] attho , alampi me nāgakaññāya hotu ;
So tvaṃ sakeneva subhāsitena , muttosi me ajja vadhāya pañña ’’.
1574.
‘‘ HandaT2.350V2.217 tuvaṃ yakkha mamampi nehi , sasuraṃ te [ sassuraṃ nu te ( sī . syā . pī . ka .)] atthaṃ mayi carassu ;
Mayañca nāgādhipatiṃ vimānaṃ , dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṃ ’’.
1575.
‘‘ Yaṃ ve narassa ahitāya assa , na taṃ pañño arahati dassanāya ;
Atha kena vaṇṇena amittagāmaṃ , tuvamicchasi uttamapañña gantuṃ ’’.
1576.
‘‘ Addhā pajānāmi ahampi etaṃ , na taṃ pañño arahati dassanāya ;
Pāpañca me natthi kataṃ kuhiñci , tasmā na saṅke maraṇāgamāya ’’.
1577.
‘‘ Handa ca ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ , mayā saha dakkhasi ehi katte ;
Yatthacchati naccagītehi nāgo , rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṃ [ niḷiññaṃ ( syā .), niḷaññaṃ ( ka .)].
1578.
‘‘ TaṃM2.302 nāgakaññā caritaṃ gaṇena , nikīḷitaṃ niccamaho ca rattiṃ ;
Pahūtamālyaṃ [ bahuttamallaṃ ( ka .)] bahupupphachannaṃ [ bahupupphasañchannaṃ ( ka .)], obhāsatīT2.351 vijjurivantalikkhe .
1579.
‘‘ Annena pānena upetarūpaṃ , naccehi gītehi ca vāditehi ;
Paripūraṃ kaññāhi alaṅkatāhi , upasobhati vatthapilandhanena [ vatthapilandhanehi ( ka .)].
1580.
‘‘ So puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ , nisīdayī pacchato āsanasmiṃ ;
Ādāya kattāramanomapaññaṃ , upānayī bhavanaṃ nāgarañño .
1581.
‘‘ Patvāna ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ , aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa ;
Sāmaggi pekkhamāno [ sāmaggipekkhī pana ( sī . syā . pī .)] nāgarājā , pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha ’’.
1582.
‘‘ Yannu tuvaṃ agamā maccalokaṃ , anvesamāno hadayaṃ paṇḍitassa ;
Kacci samiddhena idhānupatto , ādāya kattāramanomapaññaṃ ’’.
1583.
‘‘ Ayañhi so āgato yaṃ tvamicchasi , dhammena laddho mama dhammapālo ;
Taṃ passatha sammukhā [ taṃ passa dhammaṃ samukhā ( ka .)] bhāsamānaṃ , sukhoT2.352 have [ bhave ( pī .)] sappurisehi saṅgamo ’’.
Kālāgirikaṇḍaṃ nāma .
1584.
‘‘ AdiṭṭhapubbaṃM2.303 disvāna , macco maccubhayaṭṭito [ bhayaddito ( sī . pī .)];
Byamhito nābhivādesi , nayidaṃ paññavatāmiva ’’.
1585.
‘‘ Na camhi byamhito nāga , na ca maccubhayaṭṭito ;
Na vajjho abhivādeyya , vajjhaṃ vā nābhivādaye .
1586.
‘‘ Kathaṃ no abhivādeyya , abhivādāpayetha ve ;
Yaṃ naro hantumiccheyya , taṃ kammaṃ nupapajjati ’’.
1587.
‘‘ EvametaṃV2.218 yathā brūsi , saccaṃ bhāsasi paṇḍita ;
Na vajjho abhivādeyya , vajjhaṃ vā nābhivādaye .
1588.
‘‘ Kathaṃ no abhivādeyya , abhivādāpayetha ve ;
Yaṃ naro hantumiccheyya , taṃ kammaṃ nupapajjati ’’.
1589.
‘‘ Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ , iddhījutībalavīriyūpapatti [ iddhiṃ jutiṃ balaṃ vīriyūpapatti ( ka .)];
Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ , kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ .
1590.
‘‘ Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te , sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ ;
Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ , yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ .
1591.
‘‘ NādhiccaladdhaṃT2.353 na pariṇāmajaṃ me , na sayaṃkataṃ nāpi devehi dinnaṃ ;
Sakehi kammehi apāpakehi , puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ ’’.
1592.
‘‘ Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ , kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhījutībalavīriyūpapatti , idañca te nāga mahāvimānaṃ ’’.
1593.
‘‘ AhañcaM2.304 bhariyā ca manussaloke , saddhā ubho dānapatī ahumhā ;
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi , santappitā samaṇabrāhmaṇā ca .
1594.
‘‘ Mālañca gandhañca vilepanañca , padīpiyaṃ seyyamupassayañca ;
Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ , sakkacca dānāni adamha tattha .
1595.
‘‘ Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ , tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhījutībalavīriyūpapatti , idañca me dhīra mahāvimānaṃ ’.
1596.
‘‘ EvaṃT2.354 ce te laddhamidaṃ vimānaṃ , jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ ;
Tasmā hi dhammaṃ cara appamatto , yathā vimānaṃ puna māvasesi ’.
1597.
‘‘ Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca , yesannapānāni dademu katte ;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ , yathā vimānaṃ puna māvasema ’’.
1598.
‘‘ Bhogī hi te santi idhūpapannā , puttā ca dārā anujīvino ca ;
Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca , asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṃ .
1599.
‘‘ Evaṃ tuvaṃ nāga asampadosaṃ , anupālaya vacasā kammunā ca ;
Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne , uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ ’’.
1600.
‘‘ AddhāM2.305 hi so socati rājaseṭṭho , tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo ;
Dukkhūpanītopi tayā samecca , vindeyya poso sukhamāturopi ’’.
1601.
‘‘ AddhāT2.355 sataṃ bhāsasi nāga dhammaṃ , anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ ;
Etādisiyāsu hi āpadāsu , paññāyate mādisānaṃ viseso ’’.
1602.
‘‘ AkkhāhiV2.219 no tāyaṃ mudhā nu laddho , akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte ;
Dhammena laddho iti tāyamāha [ mā ’ ya ’ māha ( syā .)], kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato ’’.
1603.
‘‘ Yo missaro tattha ahosi rājā , tamāyamakkhehi ajesi jūte ;
So maṃ jito rājā imassadāsi , dhammena laddhosmi asāhasena .
1604.
‘‘ Mahorago attamano udaggo , sutvāna dhīrassa subhāsitāni ;
Hatthe gahetvāna anomapaññaṃ , pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse .
1605.
‘‘ Yena tvaṃ vimale paṇḍu , yena bhattaṃ na ruccati ;
Na ca me tādiso vaṇṇo , ayameso tamonudo .
1606.
‘‘ Yassa te hadayenattho , āgatāyaṃ pabhaṅkaro ;
Tassa vākyaṃ nisāmehi , dullabhaṃ dassanaṃ puna .
1607.
‘‘ DisvānaT2.356 taṃ vimalā bhūripaññaṃ , dasaṅgulī añjaliṃ paggahetvā ;
Haṭṭhena bhāvena patītarūpā , iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ .
1608.
‘‘ Adiṭṭhapubbaṃ disvāna , macco maccubhayaṭṭito ;
Byamhito nābhivādesi , nayidaṃ paññavatāmiva ’’.
1609.
‘‘ NaM2.306 camhi byamhito nāgi , na ca maccubhayaṭṭito ;
Na vajjho abhivādeyya , vajjhaṃ vā nābhivādaye .
1610.
‘‘ Kathaṃ no abhivādeyya , abhivādāpayetha ve ;
Yaṃ naro hantumiccheyya , taṃ kammaṃ nupapajjati ’’.
1611.
‘‘ Evametaṃ yathā brūsi , saccaṃ bhāsasi paṇḍita ;
Na vajjho abhivādeyya , vajjhaṃ vā nābhivādaye .
1612.
‘‘ Kathaṃ no abhivādeyya , abhivādāpayetha ve ;
Yaṃ naro hantumiccheyya , taṃ kammaṃ nupapajjati ’’.
1613.
‘‘ Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ , iddhījutībalavīriyūpapatti ;
Pucchāmi taṃ nāgakaññetamatthaṃ , kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ .
1614.
‘‘ Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te , sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ ;
AkkhāhiT2.357 me nāgakaññetamatthaṃ , yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ ’’.
1615.
‘‘ Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me , na sayaṃ kataṃ nāpi devehi dinnaṃ ;
Sakehi kammehi apāpakehi , puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ ’’.
1616.
‘‘ Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ , kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhījutībalavīriyūpapatti , idañca te nāgi mahāvimānaṃ ’’.
1617.
‘‘ AhañcaV2.220 kho sāmiko cāpi mayhaṃ , saddhā ubho dānapatī ahumhā ;
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi , santappitā samaṇabrāhmaṇā ca .
1618.
‘‘ MālañcaM2.307 gandhañca vilepanañca , padīpiyaṃ seyyamupassayañca ;
Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ , sakkaccaṃ dānāni adamha tattha .
1619.
‘‘ Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ , tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
IddhījutībalavīriyūpapattiT2.358 , idañca me dhīra mahāvimānaṃ ’’.
1620.
‘‘ Evaṃ ce te laddhamidaṃ vimānaṃ , jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ ;
Tasmā hi dhammaṃ cara appamattā , yathā vimānaṃ puna māvasesi ’’.
1621.
‘‘ Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca , yesannapānāni dademu katte ;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ , yathā vimānaṃ puna māvasema ’’.
1622.
‘‘ Bhogī hi te santi idhūpapannā , puttā ca dārā anujīvino ca ;
Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca , asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṃ .
1623.
‘‘ Evaṃ tuvaṃ nāgi asampadosaṃ , anupālaya vacasā kammunā ca ;
Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne , uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ ’’.
1624.
‘‘ Addhā hi so socati rājaseṭṭho , tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo ;
DukkhūpanītopiT2.359 tayā samecca , vindeyya poso sukhamāturopi ’’.
1625.
‘‘ AddhāM2.308 sataṃ bhāsasi nāgi dhammaṃ , anuttaraṃ atthapadaṃ suciṇṇaṃ ;
Etādisiyāsu hi āpadāsu , paññāyate mādisānaṃ viseso ’’.
1626.
‘‘ Akkhāhi no tāyaṃ mudhā nu laddho , akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte ;
Dhammena laddho iti tāyamāha , kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato ’’.
1627.
‘‘ Yo missaro tattha ahosi rājā , tamāyamakkhehi ajesi jūte ;
So maṃ jito rājā imassadāsi , dhammena laddhosmi asāhasena .
1628.
‘‘ Yatheva varuṇo nāgo , pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ ;
Tatheva nāgakaññāpi , pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ .
1629.
‘‘ Yatheva varuṇaṃ nāgaṃ , dhīro tosesi pucchito ;
Tatheva nāgakaññampi , dhīro tosesi pucchito .
1630.
‘‘ Ubhopi te attamane viditvā , mahoragaṃ nāgakaññañca dhīro [ vidhūro ( ka .)];
AchambhīT2.360 abhīto alomahaṭṭho , iccabravi varuṇaṃ nāgarājānaṃ .
1631.
‘‘ Mā rodhayi [ mā heṭhayi ( pī .)] nāga āyāhamasmi , yena tavattho idaṃ sarīraṃ ;
Hadayena maṃsena karohi kiccaṃ , sayaṃ karissāmi yathāmati te ’’.
1632.
‘‘ PaññāV2.221 have hadayaṃ paṇḍitānaṃ , te tyamha paññāya mayaṃ sutuṭṭhā ;
Anūnanāmo labhatajja dāraṃ , ajjeva taṃ kuruyo pāpayātu ’’.
1633.
‘‘ SaM2.309 puṇṇako attamano udaggo , irandhatiṃ nāgakaññaṃ labhitvā ;
Haṭṭhena bhāvena patītarūpo , iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ .
1634.
‘‘ Bhariyāya maṃ tvaṃ akari samaṅgiṃ , ahañca te vidhura karomi kiccaṃ ;
Idañca te maṇiratanaṃ dadāmi , ajjeva taṃ kuruyo pāpayāmi ’’.
1635.
‘‘ Ajeyyamesā tava hotu metti , bhariyāyaT2.361 kaccāna piyāya saddhiṃ ;
Ānandi vitto [ ānandacitto ( syā . pī .)] sumano patīto , datvā maṇiṃ mañca nayindapatthaṃ .
1636.
‘‘ Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ , nisīdayī purato āsanasmiṃ ;
Ādāya kattāramanomapaññaṃ , upānayī nagaraṃ indapatthaṃ .
1637.
‘‘ Mano manussassa yathāpi gacche , tatopissa khippataraṃ [ tatopi saṃkhippataraṃ ( sī . pī .)] ahosi ;
Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ , upānayī nagaraṃ indapatthaṃ ’’.
1638.
‘‘ Etindapatthaṃ nagaraṃ padissati , rammāni ca ambavanāni bhāgaso ;
Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto , tuvañca pattosi sakaṃ niketaṃ ’’.
1639.
‘‘ Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ , oropiya dhammasabhāya majjhe ;
Ājaññamāruyha anomavaṇṇo , pakkāmiT2.362 vehāyasamantalikkhe .
1640.
‘‘ TaṃM2.310 disvā rājā paramappatīto , uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā ;
Avikampayaṃ dhammasabhāya majjhe , nisīdayī pamukhamāsanasmiṃ ’’.
1641.
‘‘ Tvaṃ no vinetāsi rathaṃva naddhaṃ , nandanti taṃ kuruyo dassanena ;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ , kathaṃ pamokkho ahu māṇavassa ’’.
1642.
‘‘ Yaṃ māṇavotyābhivadī janinda , na so manusso naravīraseṭṭha ;
Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho , rañño kuverassa hi so sajibbo .
1643.
‘‘ Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo , brahā sucī vaṇṇabalūpapanno ;
Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāno , irandhatī nāma sā nāgakaññā .
1644.
‘‘ Tassā sumajjhāya piyāya hetu , patārayittha maraṇāya mayhaṃ ;
So ceva bhariyāya samaṅgibhūto , ahañcaT2.363 anuññāto maṇi ca laddho ’’.
1645.
‘‘ Rukkho hi mayhaṃ paddhāre [ gharadvāre ( syā .)] sujāto , paññākkhandho sīlamayassa sākhā ;
Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko , gavapphalo hatthigavassachanno .
1646.
‘‘ Naccagītatūriyābhinādite , ucchijja senaṃ [ menaṃ ( sī . pī .)] puriso ahāsi ;
So no ayaṃ āgato sanniketaṃ , rukkhassimassāpacitiṃ karotha .
1647.
‘‘ YeV2.222M2.311 keci vittā mama paccayena , sabbeva te pātukarontu ajja ;
Tibbāni katvāna upāyanāni , rukkhassimassāpacitiṃ karotha .
1648.
‘‘ Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe , sabbeva te bandhanā mocayantu ;
Yatheva yaṃ bandhanasmā pamutto , evamete muñcare bandhanasmā .
1649.
‘‘ Unnaṅgalā māsamimaṃ karontu , maṃsodanaṃ brāhmaṇā bhakkhayantu ;
Amajjapā majjarahā pivantu , puṇṇāhiT2.364 thālāhi palissutāhi .
1650.
‘‘ Mahāpathaṃ nicca samavhayantu , tibbañca rakkhaṃ vidahantu raṭṭhe ;
Yathāññamaññaṃ na viheṭhayeyyuṃ , rukkhassimassāpacitiṃ karotha ’’.
1651.
Orodhā ca kumārā ca , vesiyānā ca brāhmaṇā ;
Bahuṃ annañca pānañca , paṇḍitassābhihārayuṃ .
1652.
Hatthārohā anīkaṭṭhā , rathikā pattikārakā ;
Bahuṃ annañca pānañca , paṇḍitassābhihārayuṃ .
1653.
Samāgatā jānapadā , negamā ca samāgatā ;
Bahuṃ annañca pānañca , paṇḍitassābhihārayuṃ .
1654.
Bahujano pasannosi , disvā paṇḍitamāgate ;
Paṇḍitamhi anuppatte , celukkhepo pavattathāti .
Vidhurajātakaṃ navamaṃ .