Sīhanādakathāvaṇṇanā
402. Evañca
V1.267 pana vatvā idāni anuttaraṃ mahāsīhanādaṃ nadanto –
‘‘ santi kassapa eke samaṇabrāhmaṇā ’’ tiādimāha .Tattha ariyan ti nirupakkilesaṃ paramavisuddhaṃ .
Paraman ti uttamaṃ , pañcasīlāni hiādiṃ katvā yāva pātimokkhasaṃvarasīlā sīlameva , lokuttaramaggaphalasampayuttaṃ pana paramasīlaṃ nāma .
Nāhaṃ tatthāti tattha sīlepi paramasīlepi ahaṃ attano samasamaṃ mama sīlasamena sīlena mayā samaṃ puggalaṃ na passāmīti attho .
Ahameva tattha bhiyyoti ahameva tasmiṃ sīle uttamo .
Katamasmiṃ ?
Yadidaṃ adhisīlan ti yaṃ etaṃ uttamaṃ sīlanti attho .
Iti imaṃ paṭhamaṃ sīhanādaṃ nadati .
Tapojigucchavādāti
M1.296 ye tapojigucchaṃ vadanti .
Tattha tapatīti tapo , kilesasantāpakavīriyassetaṃ nāmaṃ , tadeva te kilese jigucchatīti jigucchā .Ariyā paramāti ettha niddosattā ariyā , aṭṭhaārambhavatthuvasenapi uppannā vipassanāvīriyasaṅkhātā tapojigucchā tapojigucchāva , maggaphalasampayuttā paramā nāma .
Adhijegucchan ti idha jigucchabhāvo jegucchaṃ , uttamaṃ jegucchaṃ adhijegucchaṃ , tasmā yadidaṃ adhijegucchaṃ , tattha ahameva bhiyyoti evamettha attho daṭṭhabbo .
Paññādhikārepi kammassakatāpaññā ca vipassanāpaññā ca paññā nāma , maggaphalasampayuttā paramā paññā nāma .
Adhipaññan ti ettha liṅgavipallāso veditabbo , ayaṃ panetthattho – yāyaṃ adhipaññā nāma ahameva tattha bhiyyoti vimuttādhikāre
P2.360 tadaṅgavikkhambhanavimuttiyo vimutti nāma , samucchedapaṭipassaddhinissaraṇavimuttiyo pana paramā vimuttīti veditabbā .Idhāpi ca yadidaṃ adhivimuttīti yā ayaṃ adhivimutti , ahameva tattha bhiyyoti attho .
403. Suññāgāreti suññe ghare , ekakova nisīditvāti adhippāyo .
Parisāsu cāti aṭṭhasu parisāsu .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Cattārimāni , sāriputta , tathāgatassa vesārajjāni .
Yehi vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti , parisāsu sīhanādaṃ nadatī ’’ ti ( ma . ni .1.150) suttaṃ vitthāretabbaṃ .
Pañhañca naṃ pucchantīti paṇḍitā devamanussā naṃ pañhaṃ abhisaṅkharitvā pucchanti .
Byākarotīti
V1.268 taṅkhaṇaññeva vissajjesi .
Cittaṃ ārādhetīti pañhāvissajjanena mahājanassa cittaṃ paritosetiyeva .
No ca kho sotabbaṃ maññantīti cittaṃ ārādhetvā kathentassapissa vacanaṃ pare sotabbaṃ na maññantīti , evañca vadeyyunti attho .
Sotabbañcassa maññantīti devāpi manussāpi mahanteneva ussāhena sotabbaṃ maññanti .
Pasīdantīti supasannā kallacittā muducittā honti .
Pasannākāraṃ karontīti na muddhappasannāva honti , paṇītāni cīvarādīni veḷuvanavihārādayo ca mahāvihāre pariccajantā pasannākāraṃ karonti .
Tathattāyāti yaṃ so dhammaṃ deseti tathā bhāvāya , dhammānudhammapaṭipattipūraṇatthāya paṭipajjantīti attho .
Tathattāya ca paṭipajjantīti tathabhāvāya paṭipajjanti , tassa hiM1.297 bhagavato dhammaṃ sutvā keci saraṇesu keci pañcasu sīlesu patiṭṭhahanti , apare nikkhamitvā pabbajanti .
Paṭipannā ca ārādhentīti tañca pana paṭipadaṃ paṭipannā pūretuṃ sakkonti , sabbākārena pana pūrenti , paṭipattipūraṇenaP2.361 tassa bhoto gotamassa cittaṃ ārādhentīti vattabbā .Imasmiṃ panokāse ṭhatvā sīhanādā samodhānetabbā .
Ekaccaṃ tapassiṃ niraye nibbattaṃ passāmīti hi bhagavato eko sīhanādo .
Aparaṃ sagge nibbattaṃ passāmīti eko .
Akusaladhammappahāne ahameva seṭṭhoti eko .
Kusaladhammasamādānepi ahameva seṭṭhoti eko .
Akusaladhammappahāne mayhameva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko .
Kusaladhammasamādānepi mayhaṃyeva sāvakasaṅgho seṭṭhoti eko .
Sīlena mayhaṃ sadiso natthīti eko .
Vīriyena mayhaṃ sadiso natthīti eko .
Paññāya … pe … vimuttiyā … pe … sīhanādaṃ nadanto parisamajjhe nisīditvā nadāmīti eko .
Visārado hutvā nadāmīti eko .
Pañhaṃ maṃ pucchantīti eko .
Pañhaṃ puṭṭho vissajjemīti eko .
Vissajjanena parassa cittaṃ ārādhemīti eko .
Sutvā sotabbaṃ maññantīti eko .
Sutvā me pasīdantīti eko .
Pasannākāraṃ karontīti eko .
Yaṃ paṭipattiṃ desemi , tathattāya paṭipajjantīti eko .
Paṭipannā ca maṃ ārādhentīti eko .
Iti purimānaṃ dasannaṃ ekekassa –
‘‘ parisāsu ca nadatī ’’ ti ādayo dasa dasa parivārā .
Evaṃ te dasa purimānaṃ dasannaṃ parivāravasena sataṃ purimā ca dasāti dasādhikaṃ sīhanādasataṃ hoti .
Ito aññasmiṃ pana sutte ettakā sīhanādā dullabhā , tenidaṃ suttaṃ mahāsīhanādanti vuccati .
Iti bhagavā ‘‘ sīhanādaṃ kho samaṇo gotamo nadati , tañca kho suññāgāre nadatī ’’ ti evaṃ vādānu vādaṃ paṭisedhetvā idāni parisati naditapubbaṃ sīhanādaṃ dassento ‘‘ ekamidāhan ’’ tiādimāha .