Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi

Vipassanāñāṇakathā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Vipassanāñāṇakathā

234. So evaṃ samāhite citte … pe … āneñjappatteti so cuddasahākārehi aṭṭhasu samāpattīsu ciṇṇavasībhāvo bhikkhūtiP1.220 dassetiM1.197 . Sesamettha visuddhimagge vuttanayena veditabbaṃ .
Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharatīti ettha ñāṇadassanan ti maggañāṇampi , vuccati phalañāṇampi , sabbaññutaññāṇampi , paccavekkhaṇañāṇampi , vipassanāñāṇampi . ‘‘ Kiṃ nu kho , āvuso , ñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī ’’ ti ( mahāni .1.257) ettha hi maggañāṇaṃ ñāṇadassananti vuttaṃ . ‘‘ Ayamañño uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ( ma . ni .1.328) ettha phalañāṇaṃ . ‘‘ Bhagavatopi kho ñāṇadassanaṃ udapādi sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo ’’ ti ( mahāva .10) ettha sabbaññutaññāṇaṃ . ‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti , ayamantimā jātī ’’ ti ( mahāva .16) ettha paccavekkhaṇañāṇaṃ idha pana ñāṇadassanāya cittanti idaṃ vipassanāñāṇaṃ ñāṇadassananti vuttanti . Abhinīharatīti vipassanāñāṇassa nibbattanatthāya tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti .
Rūpīti ādīnamattho vuttoyeva . Odanakummāsūpacayoti odanena ceva kummāsena ca upacito vaḍḍhito . Aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammoti hutvā abhāvaṭṭhena aniccadhammo . Duggandhavighātatthāya tanuvilepanena ucchādanadhammo . Aṅgapaccaṅgābādhavinodanatthāya khuddakasambāhanena parimaddanadhammo . Daharakāle vā ūrūsu sayāpetvā gabbhāvāsena dussaṇṭhitānaṃ tesaṃ tesaṃ aṅgānaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ añchanapīḷanādivasena parimaddanadhammo . Evaṃ pariharitopi bhedanaviddhaṃsanadhammo bhijjati ceva vikirati ca , evaṃ sabhāvoti attho . TatthaP1.221 rūpī cātumahābhūtikotiādīsu chahiV1.179 padehi samudayo kathito . Aniccapadena saddhiṃ pacchimehi dvīhi atthaṅgamo .
Ettha sitaṃ ettha paṭibaddhan ti ettha cātumahābhūtike kāye nissitañca paṭibaddhañca .
235. Subhoti sundaro . Jātimāti parisuddhākarasamuṭṭhito . Suparikammakatoti suṭṭhu kataparikammo apanītapāsāṇasakkharo . Acchoti tanucchavi . Vippasannoti suṭṭhu pasanno . Sabbākārasampannoti dhovanavedhanādīhi sabbehi ākārehi sampanno . Nīlan tiādīhi vaṇṇasampattiṃ dasseti . Tādisañhi āvutaṃ pākaṭaṃ hoti .
Evameva khoti ettha evaṃ upamāsaṃsandanaṃ veditabbaṃ . Maṇi viya hi karajakāyo . ĀvutasuttaṃM1.198 viya vipassanāñāṇaṃ . Cakkhumā puriso viya vipassanālābhī bhikkhu , hatthe karitvā paccavekkhato ayaṃ kho maṇīti maṇino āvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ , abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno cātumahābhūtikakāyassa āvibhūtakālo , tatridaṃ suttaṃ āvutanti suttassāvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ , abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tadārammaṇānaṃ phassapañcamakānaṃ vā sabbacittacetasikānaṃ vā vipassanāñāṇasseva vā āvibhūtakāloti . Idañca vipassanāñāṇaṃ maggañāṇānantaraṃ . Evaṃ santepi yasmā abhiññāvāre āraddhe etassa antarāvāro natthi tasmā idheva dassitaṃ . Yasmā ca aniccādivasena akatasammasanassa dibbāya sotadhātuyā bheravaṃ saddaṃ suṇato , pubbenivāsānussatiyā bherave khandhe anussarato , dibbena cakkhunā bheravampi rūpaṃ passato bhayasantāso uppajjati , na aniccādivasena katasammasanassa tasmā abhiññaṃ pattassa bhayavinodanahetusampādanatthampi idaṃ idheva dassitaṃ . Api ca yasmā vipassanāsukhaṃ nāmetaṃ maggaphalasukhasampādakaṃ pāṭiyekkaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃP1.222 tasmāpi āditova idaṃ idha dassitanti veditabbaṃ .