549-550.
Āvutā nivutā onaddhā pariyonaddhāti padāni āvaraṇādīnaṃ vasena vuttāni .
Sapariggahoti itthipariggahena sapariggahoti pucchati .
Apariggaho bho gotamātiādīsupi kāmacchandassa abhāvato itthipariggahena apariggaho .
Byāpādassa abhāvato kenaci saddhiṃ veracittena avero .
Thinamiddhassa abhāvato cittagelaññasaṅkhātena byāpajjena abyāpajjo .
Uddhaccakukkuccābhāvato uddhaccakukkuccādīhi saṃkilesehi asaṃkiliṭṭhacitto suparisuddhamānaso .
Vicikicchāya abhāvato cittaṃ vase vatteti .
Yathā ca brāhmaṇā cittagatikā hontīti , cittassa vasena vattanti , na tādisoti vasavattī .
552. Idha
M1.336 kho panāti idha brahmalokamagge .
Āsīditvāti amaggameva ‘‘ maggo ’’ ti upagantvā .
Saṃsīdantīti ‘‘ samatalan ’’ ti saññāya paṅkaṃ otiṇṇā viya anuppavisanti .
Saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇantīti evaṃ paṅke viya saṃsīditvā visāraṃ aṅgamaṅgasaṃbhañjanaṃ pāpuṇanti .
Sukkhataraṃ maññe tarantīti marīcikāya vañcetvā ‘‘ kākapeyyā nadī ’’ ti saññāya ‘‘ tarissāmā ’’ ti hatthehi ca pādehi ca vāyamamānā sukkhataraṇaṃ maññe taranti .
Tasmā yathā hatthapādādīnaṃ saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ , evaṃ apāyesu saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ pāpuṇanti .
Idheva ca sukhaṃ vā sātaṃ vā na labhanti .Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānan ti tasmā idaṃ brahmasahabyatāya maggadīpakaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ .
Tevijjāiriṇan ti tevijjāaraññaṃ iriṇan ti hi agāmakaṃ mahāaraññaṃ vuccati .
Tevijjāvivanan ti pupphaphalehi aparibhogarukkhehi sañchannaṃ nirudakaṃ araññaṃ
P2.405 .
Yattha maggato ukkamitvā parivattitumpi na sakkā honti , taṃ sandhāyāha ‘‘ tevijjāvivanantipi vuccatī ’’ ti .
Tevijjābyasanan ti tevijjānaṃ pañcavidhabyasanasadisametaṃ .
Yathā hi ñātirogabhoga diṭṭhi sīlabyasanappattassa sukhaṃ nāma natthi , evaṃ tevijjānaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ āgamma sukhaṃ nāma natthīti dasseti . 554. Jātasaṃvaḍḍhoti jāto ca vaḍḍhito ca , yo hi kevalaṃ tattha jātova hoti , aññattha
V1.305 vaḍḍhito , tassa samantā gāmamaggā na sabbaso paccakkhā honti , tasmā jātasaṃvaḍḍhoti āha .
Jātasaṃvaḍḍhopi yo ciranikkhanto , tassa na sabbaso paccakkhā honti .
Tasmā ‘‘ tāvadeva avasaṭan ’’ ti āha , taṅkhaṇameva nikkhantanti attho .Dandhāyitattan ti ayaṃ nu kho maggo , ayaṃ na nukhoti kaṅkhāvasena cirāyitattaṃ .
Vitthāyitattan ti yathā sukhumaṃ atthajātaṃ sahasā pucchitassa kassaci sarīraṃ thaddhabhāvaṃ gaṇhāti , evaṃ thaddhabhāvaggahaṇaṃ .
Na tvevāti iminā sabbaññutaññāṇassa appaṭihatabhāvaṃ dasseti .
Tassa hi purisassa mārāvaṭṭanādivasena siyā ñāṇassa
M1.337 paṭighāto .
Tena so dandhāyeyya vā vitthāyeyya vā .
Sabbaññutaññāṇaṃ pana appaṭihataṃ , na sakkā tassa kenaci antarāyo kātunti dīpeti . 555. Ullumpatu bhavaṃ gotamoti uddharatu bhavaṃ gotamo .
Brāhmaṇiṃ pajan ti brāhmaṇadārakaṃ , bhavaṃ gotamo mama brāhmaṇaputtaṃ apāyamaggato uddharitvā brahmalokamagge patiṭṭhapetūti attho .
Athassa bhagavā buddhuppādaṃ dassetvā saddhiṃ pubbabhāgapaṭipadāya mettāvihārādibrahmalokagāmimaggaṃ desetukāmo ‘‘ tena hi vāseṭṭhā ’’ tiādimāha .