Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi

Saṃsandanakathā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

549-550. Āvutā nivutā onaddhā pariyonaddhāti padāni āvaraṇādīnaṃ vasena vuttāni .
Sapariggahoti itthipariggahena sapariggahoti pucchati . Apariggaho bho gotamātiādīsupi kāmacchandassa abhāvato itthipariggahena apariggaho .
Byāpādassa abhāvato kenaci saddhiṃ veracittena avero .
Thinamiddhassa abhāvato cittagelaññasaṅkhātena byāpajjena abyāpajjo .
Uddhaccakukkuccābhāvato uddhaccakukkuccādīhi saṃkilesehi asaṃkiliṭṭhacitto suparisuddhamānaso .
Vicikicchāya abhāvato cittaṃ vase vatteti . Yathā ca brāhmaṇā cittagatikā hontīti , cittassa vasena vattanti , na tādisoti vasavattī .
552. IdhaM1.336 kho panāti idha brahmalokamagge . Āsīditvāti amaggameva ‘‘ maggo ’’ ti upagantvā . Saṃsīdantīti ‘‘ samatalan ’’ ti saññāya paṅkaṃ otiṇṇā viya anuppavisanti . Saṃsīditvā visāraṃ pāpuṇantīti evaṃ paṅke viya saṃsīditvā visāraṃ aṅgamaṅgasaṃbhañjanaṃ pāpuṇanti . Sukkhataraṃ maññe tarantīti marīcikāya vañcetvā ‘‘ kākapeyyā nadī ’’ ti saññāya ‘‘ tarissāmā ’’ ti hatthehi ca pādehi ca vāyamamānā sukkhataraṇaṃ maññe taranti . Tasmā yathā hatthapādādīnaṃ saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ , evaṃ apāyesu saṃbhañjanaṃ paribhañjanaṃ pāpuṇanti . Idheva ca sukhaṃ vā sātaṃ vā na labhanti .
Tasmā idaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānan ti tasmā idaṃ brahmasahabyatāya maggadīpakaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ tevijjānaṃ brāhmaṇānaṃ . Tevijjāiriṇan ti tevijjāaraññaṃ iriṇan ti hi agāmakaṃ mahāaraññaṃ vuccati . Tevijjāvivanan ti pupphaphalehi aparibhogarukkhehi sañchannaṃ nirudakaṃ araññaṃP2.405 . Yattha maggato ukkamitvā parivattitumpi na sakkā honti , taṃ sandhāyāha ‘‘ tevijjāvivanantipi vuccatī ’’ ti . Tevijjābyasanan ti tevijjānaṃ pañcavidhabyasanasadisametaṃ . Yathā hi ñātirogabhoga diṭṭhi sīlabyasanappattassa sukhaṃ nāma natthi , evaṃ tevijjānaṃ tevijjakaṃ pāvacanaṃ āgamma sukhaṃ nāma natthīti dasseti .
554. Jātasaṃvaḍḍhoti jāto ca vaḍḍhito ca , yo hi kevalaṃ tattha jātova hoti , aññatthaV1.305 vaḍḍhito , tassa samantā gāmamaggā na sabbaso paccakkhā honti , tasmā jātasaṃvaḍḍhoti āha . Jātasaṃvaḍḍhopi yo ciranikkhanto , tassa na sabbaso paccakkhā honti . Tasmā ‘‘ tāvadeva avasaṭan ’’ ti āha , taṅkhaṇameva nikkhantanti attho .
Dandhāyitattan ti ayaṃ nu kho maggo , ayaṃ na nukhoti kaṅkhāvasena cirāyitattaṃ . Vitthāyitattan ti yathā sukhumaṃ atthajātaṃ sahasā pucchitassa kassaci sarīraṃ thaddhabhāvaṃ gaṇhāti , evaṃ thaddhabhāvaggahaṇaṃ .
Na tvevāti iminā sabbaññutaññāṇassa appaṭihatabhāvaṃ dasseti . Tassa hi purisassa mārāvaṭṭanādivasena siyā ñāṇassaM1.337 paṭighāto . Tena so dandhāyeyya vā vitthāyeyya vā . Sabbaññutaññāṇaṃ pana appaṭihataṃ , na sakkā tassa kenaci antarāyo kātunti dīpeti .
555. Ullumpatu bhavaṃ gotamoti uddharatu bhavaṃ gotamo . Brāhmaṇiṃ pajan ti brāhmaṇadārakaṃ , bhavaṃ gotamo mama brāhmaṇaputtaṃ apāyamaggato uddharitvā brahmalokamagge patiṭṭhapetūti attho .
Athassa bhagavā buddhuppādaṃ dassetvā saddhiṃ pubbabhāgapaṭipadāya mettāvihārādibrahmalokagāmimaggaṃ desetukāmo ‘‘ tena hi vāseṭṭhā ’’ tiādimāha .