Oṭṭhaddhalicchavīvatthuvaṇṇanā
361. Oṭṭhaddhoti addhoṭṭhatāya evaṃladdhanāmo .
Mahatiyā licchavīparisāyāti purebhattaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā bhagavato santike uposathaṅgāni adhiṭṭhahitvā gandhamālādīni gāhāpetvā ugghosanāya mahatiṃ licchavirājaparisaṃ sannipātāpetvā tāya nīlapītādivaṇṇavatthābharaṇavilepanapaṭimaṇḍitāya
V1.250 tāvatiṃsaparisasappaṭibhāgāya mahatiyā licchaviparisāya saddhiṃ upasaṅkami .Akālo kho mahālīti
M1.277 tassa oṭṭhaddhassa mahālīti mūlanāmaṃ , tena mūlanāmamattena naṃ thero mahālīti ālapati .Ekamantaṃ nisīdīti patirūpāsu rukkhacchāyāsu tāya licchaviparisāya saddhiṃ ratanattayassa vaṇṇaṃ kathayanto nisīdi .
362. Sīho samaṇuddesoti āyasmato nāgitassa bhāgineyyo sattavassakāle pabbajitvā sāsane yuttapayutto ‘‘ sīho ’’ ti evaṃnāmako sāmaṇero , so kira taṃ mahāparisaṃ disvā –
‘‘ ayaṃ parisā mahatī , sakalaṃ vihāraṃ pūretvā nisinnā , addhā bhagavā ajja imissā parisāya mahantena ussāhena dhammaṃ desessati , yaṃnūnāhaṃ upajjhāyassācikkhitvā bhagavato mahāparisāya sannipatitabhāvaṃ ārocāpeyyan ’’ ti cintetvā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami .
Bhante kassapāti theraṃ gottena ālapati .
Esā janatāti eso janasamūho .
Tvaññeva bhagavato ārocehīti sīho kira bhagavato vissāsiko , ayañhi thero thūlasarīro , tenassa sarīragarutāya uṭṭhānanisajjādīsu ālasiyabhāvo īsakaṃ appahīno viya hoti .
Athāyaṃ sāmaṇero bhagavato kālena kālaṃ vattaṃ karoti .
Tena naṃ thero ‘‘ tvampi dasabalassa vissāsiko ’’ ti vatvā gaccha tvaññevārocehīti āha .
Vihārapacchāyāyan ti vihārachāyāyaṃ , kūṭāgāramahāgehacchāyāya pharitokāseti attho .
Sā kira kūṭāgārasālā dakkhiṇuttarato
P1.311 dīghā pācīnamukhā , tenassā purato mahatī chāyā patthaṭā hoti , sīho tattha bhagavato āsanaṃ paññapesi . 363. Atha kho bhagavā dvārantarehi ceva vātapānantarehi ca nikkhamitvā vidhāvantāhi vippharantīhi chabbaṇṇāhi buddharasmīhi saṃsūcitanikkhamano valāhakantarato puṇṇacando viya kūṭāgārasālato nikkhamitvā paññattavarabuddhāsane nisīdi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho bhagavā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāya paññatte āsane nisīdī ’’ ti .
364-365.
Purimāni
M1.278 , bhante , divasāni purimatarānīti ettha hiyyo divasaṃ purimaṃ nāma , tato paraṃ purimataraṃ .
Tato paṭṭhāya pana sabbāni purimāni ceva purimatarāni ca honti .Yadaggeti mūladivasato paṭṭhāya yaṃ divasaṃ aggaṃ parakoṭiṃ katvā viharāmīti attho , yāva vihāsinti vuttaṃ hoti .
Idāni tassa parimāṇaṃ dassento ‘‘ naciraṃ tīṇi vassānī ’’ ti āha .
Atha vā yadaggeti yaṃ divasaṃ aggaṃ katvā naciraṃ tīṇi vassāni viharāmītipi attho
V1.251 .
Yaṃ divasaṃ ādiṃ katvā naciraṃ vihāsiṃ tīṇiyeva vassānīti vuttaṃ hoti .
Ayaṃ kira bhagavato pattacīvaraṃ gaṇhanto tīṇi saṃvaccharāni bhagavantaṃ upaṭṭhāsi , taṃ sandhāya evaṃ vadati .
Piyarūpānīti piyajātikāni sātajātikāni .
Kāmūpasaṃhitānīti kāmassādayuttāni .
Rajanīyānīti rāgajanakāni .No ca kho dibbāni saddānīti kasmā sunakkhatto tāni na suṇāti ?
So kira bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dibbacakkhuparikammaṃ yāci , tassa bhagavā ācikkhi , so yathānusiṭṭhaṃ paṭipanno dibbacakkhuṃ uppādetvā devatānaṃ rūpāni disvā cintesi ‘‘ imasmiṃ sarīrasaṇṭhāne saddena madhurena bhavitabbaṃ , kathaṃ nu kho naṃ suṇeyyan ’’ ti bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dibbasotaparikammaṃ pucchi .
Ayañca atīte ekaṃ sīlavantaṃ bhikkhuṃ kaṇṇasakkhaliyaṃ paharitvā
P1.312 badhiramakāsi .
Tasmā parikammaṃ karontopi abhabbo dibbasotādhigamāya .
Tenassa na bhagavā parikammaṃ kathesi .
So ettāvatā bhagavati āghātaṃ bandhitvā cintesi –
‘‘ addhā samaṇassa gotamassa evaṃ hoti –
‘ ahampi khattiyo ayampi khattiyo , sacassa ñāṇaṃ vaḍḍhissati , ayampi sabbaññū bhavissatī ’ ti usūyāya mayhaṃ na kathesī ’’ ti .
So anukkamena gihibhāvaṃ patvā tamatthaṃ mahālilicchavino kathento evamāha .