Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi

Ambaṭṭhavaṃsakathā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Ambaṭṭhavaṃsakathā

273-274.
Dakkhiṇajanapadan ti dakkhiṇāpathoti pākaṭaṃ . Gaṅgāya dakkhiṇato pākaṭajanapadaṃ . Tadā kira dakkhiṇāpathe bahū brāhmaṇatāpasā honti , so tattha gantvā ekaṃ tāpasaṃ vattapaṭipattiyā ārādhesi . So tassa upakāraṃ disvā āha – ‘‘ ambho , purisa , mantaṃ te demi , yaṃ icchasi , taṃ mantaṃ gaṇhāhī ’’ ti . So āha – ‘‘ na me ācariya , aññena mantena , kiccaṃ atthi , yassānubhāvena āvudhaṃ na parivattati , taṃ me mantaṃ dehī ’’ ti . So – ‘‘ bhadraṃ , bho ’’ ti tassa dhanuagamanīyaṃ ambaṭṭhaṃ nāma vijjaṃ adāsi , so taṃ vijjaṃ gahetvā tattheva vīmaṃsitvā – ‘‘ idāni me manorathaṃ pūressāmī ’’ ti isivesaṃ gahetvā okkākassa santikaṃ gato . Tena vuttaṃ – ‘‘ dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvā ’’ ti . Ettha brahmamanteti ānubhāvasampannatāya seṭṭhamante .
Ko nevaṃ ’ re ayaṃ mayhaṃ dāsiputtoti ko nu evaṃ are ayaṃ mama dāsiputto .
SoP1.266 taṃ khurappan ti so rājā taṃ māretukāmatāya sannahitaṃ saraṃ tassa mantānubhāvena neva khipituṃ na apanetuṃ sakkhi , tāvadeva sakalasarīre sañjātasedo bhayena vedhamāno aṭṭhāsi .
Amaccāti mahāmaccā . Pārisajjāti itare parisāvacarā . Etadavocun ti – ‘‘ daṇḍakīraññoV1.215 kisavacchatāpase aparaddhassa āvudhavuṭṭhiyā sakalaraṭṭhaṃ vinaṭṭhaṃM1.238 . Nāḷikero pañcasu tāpasasatesu ajjuno ca aṅgīrase aparaddho pathaviṃ bhinditvā nirayaṃ paviṭṭho ’’ ti cintayantā bhayena etaṃ sotthi , bhaddantetiādivacanaṃ avocuṃ . Sotthi bhavissati raññoti idaṃ vacanaṃ kaṇho ciraṃ tuṇhī hutvā tato anekappakāraṃ yācīyamāno – ‘‘ tumhākaṃ raññā mādisassa isino khurappaṃ sannayhantena bhāriyaṃ kammaṃ katan ’’ tiādīni ca vatvā pacchā abhāsi .
Undriyissatīti bhijjissati , thusamuṭṭhi viya vippakiriyissatīti . Idaṃ so ‘‘ janaṃ tāsessāmī ’’ ti musā bhaṇati . Sarasanthambhanamatteyeva hissa vijjāya ānubhāvo , na aññatra . Ito paresupi vacanesu eseva nayo . Pallomoti pannalomo . Lomahaṃsanamattampissa na bhavissati . Idaṃ kira so ‘‘ sace me rājā taṃ dārikaṃ dassatī ’’ ti paṭiññaṃ kāretvā avaca . Kumāre khurappaṃ patiṭṭhapesīti tena ‘‘ saro otaratū ’’ ti mante parivatti , te kumārassa nābhiyaṃ patiṭṭhapesi . Dhītaraṃ adāsīti sīsaṃ dhovitvā adāsaṃ bhujissaṃ katvā dhītaraṃ adāsi , uḷāre ca taṃ ṭhāne ṭhapesi . Mā kho tumhe māṇavakāti idaṃ pana bhagavā – ‘‘ ekena pakkhena ambaṭṭho sakyānaṃ ñāti hotī ’’ ti pakāsento tassa samassāsanatthaṃ āha . Tato ambaṭṭho ghaṭasatena abhisitto viya passaddhadaratho hutvā samassāsetvā samaṇo gotamo maṃ ‘‘ tosessāmī ’’ ti ekena pakkhena ñātiṃ karoti , khattiyo kirāhamasmī ’’ ti cintesi . Khattiyaseṭṭhabhāvavaṇṇanā
273-274.
Dakkhiṇajanapadan ti dakkhiṇāpathoti pākaṭaṃ . Gaṅgāya dakkhiṇato pākaṭajanapadaṃ . Tadā kira dakkhiṇāpathe bahū brāhmaṇatāpasā honti , so tattha gantvā ekaṃ tāpasaṃ vattapaṭipattiyā ārādhesi . So tassa upakāraṃ disvā āha – ‘‘ ambho , purisa , mantaṃ te demi , yaṃ icchasi , taṃ mantaṃ gaṇhāhī ’’ ti . So āha – ‘‘ na me ācariya , aññena mantena , kiccaṃ atthi , yassānubhāvena āvudhaṃ na parivattati , taṃ me mantaṃ dehī ’’ ti . So – ‘‘ bhadraṃ , bho ’’ ti tassa dhanuagamanīyaṃ ambaṭṭhaṃ nāma vijjaṃ adāsi , so taṃ vijjaṃ gahetvā tattheva vīmaṃsitvā – ‘‘ idāni me manorathaṃ pūressāmī ’’ ti isivesaṃ gahetvā okkākassa santikaṃ gato . Tena vuttaṃ – ‘‘ dakkhiṇajanapadaṃ gantvā brahmamante adhīyitvā rājānaṃ okkākaṃ upasaṅkamitvā ’’ ti . Ettha brahmamanteti ānubhāvasampannatāya seṭṭhamante .
Ko nevaṃ ’ re ayaṃ mayhaṃ dāsiputtoti ko nu evaṃ are ayaṃ mama dāsiputto .
SoP1.266 taṃ khurappan ti so rājā taṃ māretukāmatāya sannahitaṃ saraṃ tassa mantānubhāvena neva khipituṃ na apanetuṃ sakkhi , tāvadeva sakalasarīre sañjātasedo bhayena vedhamāno aṭṭhāsi .
Amaccāti mahāmaccā . Pārisajjāti itare parisāvacarā . Etadavocun ti – ‘‘ daṇḍakīraññoV1.215 kisavacchatāpase aparaddhassa āvudhavuṭṭhiyā sakalaraṭṭhaṃ vinaṭṭhaṃM1.238 . Nāḷikero pañcasu tāpasasatesu ajjuno ca aṅgīrase aparaddho pathaviṃ bhinditvā nirayaṃ paviṭṭho ’’ ti cintayantā bhayena etaṃ sotthi , bhaddantetiādivacanaṃ avocuṃ .
Sotthi bhavissati raññoti idaṃ vacanaṃ kaṇho ciraṃ tuṇhī hutvā tato anekappakāraṃ yācīyamāno – ‘‘ tumhākaṃ raññā mādisassa isino khurappaṃ sannayhantena bhāriyaṃ kammaṃ katan ’’ tiādīni ca vatvā pacchā abhāsi . Undriyissatīti bhijjissati , thusamuṭṭhi viya vippakiriyissatīti . Idaṃ so ‘‘ janaṃ tāsessāmī ’’ ti musā bhaṇati . Sarasanthambhanamatteyeva hissa vijjāya ānubhāvo , na aññatra . Ito paresupi vacanesu eseva nayo .
Pallomoti pannalomo . Lomahaṃsanamattampissa na bhavissati . Idaṃ kira so ‘‘ sace me rājā taṃ dārikaṃ dassatī ’’ ti paṭiññaṃ kāretvā avaca .
Kumāre khurappaṃ patiṭṭhapesīti tena ‘‘ saro otaratū ’’ ti mante parivatti , te kumārassa nābhiyaṃ patiṭṭhapesi .
Dhītaraṃ adāsīti sīsaṃ dhovitvā adāsaṃ bhujissaṃ katvā dhītaraṃ adāsi , uḷāre ca taṃ ṭhāne ṭhapesi .
Mā kho tumhe māṇavakāti idaṃ pana bhagavā – ‘‘ ekena pakkhena ambaṭṭho sakyānaṃ ñāti hotī ’’ ti pakāsento tassa samassāsanatthaṃ āha . Tato ambaṭṭho ghaṭasatena abhisitto viya passaddhadaratho hutvā samassāsetvā samaṇo gotamo maṃ ‘‘ tosessāmī ’’ ti ekena pakkhena ñātiṃ karoti , khattiyo kirāhamasmī ’’ ti cintesi .