Dve pabbajitavatthuvaṇṇanā
378. Evaṃ
P1.317M1.283V1.256 me sutaṃ … pe … kosambiyan ti jāliyasuttaṃ .
Tatrāyaṃ apubbapadavaṇṇanā .
Ghositārāmeti ghositena seṭṭhinā kate ārāme .
Pubbe kira allakapparaṭṭhaṃ nāma ahosi .
Tato kotūhaliko nāma daliddo chātakabhayena saputtadāro avantiraṭṭhaṃ gacchanto puttaṃ vahituṃ asakkonto chaḍḍetvā agamāsi , mātā nivattitvā taṃ gahetvā gatā , te ekaṃ gopālakagāmaṃ pavisiṃsu .
Gopālakena ca tadā bahupāyāso paṭiyatto hoti , te tato pāyāsaṃ labhitvā bhuñjiṃsu .
Atha so puriso balavapāyāsaṃ bhutto jīrāpetuṃ asakkonto rattibhāge kālaṃ katvā tattheva sunakhiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gahetvā kukkuro jāto , so gopālakassa piyo ahosi .
Gopālako ca paccekabuddhaṃ upaṭṭhahati .
Paccekabuddhopi bhattakiccapariyosāne kukkurassa ekekaṃ piṇḍaṃ deti , so paccekabuddhe sinehaṃ uppādetvā gopālakena saddhiṃ paṇṇasālampi gacchati .
Gopālake asannihite bhattavelāyaṃ sayameva gantvā kālārocanatthaṃ paṇṇasāladvāre bhussati , antarāmaggepi caṇḍamige disvā bhussitvā palāpeti .
So paccekabuddhe mudukena cittena kālaṃkatvā devaloke nibbattiP1.318 .
Tatrassa ghosakadevaputto tveva nāmaṃ ahosi .
So devalokato cavitvā kosambiyaṃ ekassa kulassa ghare nibbatti .
Taṃ aputtako seṭṭhi tassa mātāpitūnaṃ dhanaṃ datvā puttaṃ katvā aggahesi .
Atha attano putte jāte sattakkhattuṃ ghātāpetuṃ upakkami .
So puññavantatāya sattasupi ṭhānesu maraṇaṃ appatvā avasāne ekāya seṭṭhidhītāya veyyattiyena laddhajīvito aparabhāge pituaccayena seṭṭhiṭṭhānaṃ patvā ghosakaseṭṭhi nāma jāto .
Aññepi kosambiyaṃ kukkuṭaseṭṭhiM1.284 , pāvāriyaseṭṭhīti dve seṭṭhino atthi , iminā saddhiṃ tayo ahesuṃ .
Tena ca samayena himavantato pañcasatatāpasā sarīrasantappanatthaṃ antarantarākosambiṃ āgacchantiV1.257 , tesaṃ ete tayo seṭṭhī attano attano uyyānesu paṇṇakuṭiyo katvā upaṭṭhānaṃ karonti .
Athekadivasaṃ te tāpasā himavantato āgacchantā mahākantāre tasitā kilantā ekaṃ mahantaṃ vaṭarukkhaṃ patvā tattha adhivatthāya devatāya santikā saṅgahaṃ paccāsisantā nisīdiṃsu .
Devatā sabbālaṅkāravibhūsitaṃ hatthaṃ pasāretvā tesaṃ pānīyapānakādīni datvā kilamathaṃ paṭivinodesi , ete devatāyānubhāvena vimhitā pucchiṃsu –
‘‘ kiṃ nu kho , devate , kammaṃ katvā tayā ayaṃ sampatti laddhā ’’ ti ?
Devatā āha –
‘‘ loke buddho nāma bhagavā uppanno , so etarahi sāvatthiyaṃ viharati , anāthapiṇḍiko gahapati taṃ upaṭṭhahati .
So uposathadivasesu attano bhatakānaṃ pakatibhattavetanameva datvā uposathaṃ kārāpesi .
Athāhaṃ ekadivasaṃ majjhanhike pātarāsatthāya āgato kañci bhatakakammaṃ akarontaṃ disvā –
‘ ajja manussā kasmā kammaṃ na karontī ’ ti pucchiṃ .
Tassa me tamatthaṃ ārocesuṃ .
Athāhaṃ etadavocaṃ –
‘ idāni upaḍḍhadivaso gato , sakkā nu kho upaḍḍhuposathaṃ kātun ’ ti .
Tato seṭṭhissa paṭivedetvā ‘‘ sakkā kātun ’’ ti āha .
Svāhaṃ upaḍḍhadivasaṃ upaḍḍhuposathaṃ samādiyitvā tadaheva kālaṃ katvā imaṃ sampattiṃ paṭilabhin ’’ ti .
Atha te tāpasā ‘‘ buddho kira uppanno ’’ ti sañjātapītipāmojjā tatova sāvatthiṃ gantukāmā hutvāpi –
‘‘ bahukārā no upaṭṭhākaseṭṭhino tesampi imamatthamārocessāmā ’’ tiP1.319 kosambiṃ gantvā seṭṭhīhi katasakkārabahumānā ‘‘ tadaheva mayaṃ gacchāmā ’’ ti āhaṃsu .
‘‘ Kiṃ , bhante , turitāttha , nanu tumhe pubbe cattāro pañca māse vasitvā gacchathā ’’ ti ca vutte taṃ pavattiṃ ārocesuṃ .
‘‘ Tena hi , bhante , saheva gacchāmā ’’ ti ca vutte ‘‘ gacchāma mayaṃ , tumhe saṇikaṃ āgacchathā ’’ ti sāvatthiṃ gantvā bhagavato santike pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Tepi seṭṭhino pañcasatapañcasatasakaṭaparivārāM1.285 sāvatthiṃ gantvā dānādīni datvā kosambiṃ āgamanatthāya bhagavantaṃ yācitvā paccāgamma tayo vihāre kāresuṃ .
Tesu kukkuṭaseṭṭhinā kato kukkuṭārāmo nāma , pāvāriyaseṭṭhinā kato pāvārikambavanaṃ nāma , ghositaseṭṭhinā kato ghositārāmo nāma ahosi .
Taṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ kosambiyaṃ viharati ghositārāme ’’ ti .Muṇḍiyoti idaṃ tassa nāmaṃ .
Jāliyoti idampi itarassa nāmameva .
Yasmā panassa upajjhāyo dārumayena pattena piṇḍāya carati , tasmā dārupattikantevāsīti vuccati .
Etadavocun ti upārambhādhippāyena vādaṃ āropetukāmā hutvā etadavocuṃ .
Iti kira nesaṃ ahosi , sace samaṇo gotamo ‘‘ taṃ jīvaṃ taṃ sarīran ’’ ti vakkhati , athassa mayaṃ etaṃ vādaṃ āropessāma –
‘‘ bho gotama , tumhākaṃ laddhiyā idheva satto bhijjati , tena vo vādo ucchedavādo
V1.258 hotī ’’ ti .
Sace pana ‘‘ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīran ’’ ti vakkhati , athassetaṃ vādaṃ āropessāma ‘‘ tumhākaṃ vāde rūpaṃ bhijjati , na satto bhijjati .
Tena vo vāde satto sassato āpajjatī ’’ ti .
Atha bhagavā ‘‘ ime vādāropanatthāya pañhaṃ pucchanti , mama sāsane ime dve ante anupagamma majjhimā paṭipadā atthīti na jānanti , handa nesaṃ pañhaṃ avissajjetvā tassāyeva paṭipadāya āvibhāvatthaṃ dhammaṃ desemī ’’ ti cintetvā ‘‘ tena hāvuso ’’ tiādimāha . 379-380.
Tattha kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāyāti tassetaṃ saddhāpabbajitassa tividhaṃ sīlaṃ paripūretvā paṭhamajjhānaṃ
P1.320 pattassa yuttaṃ nu kho etaṃ vattunti attho .Taṃ sutvā paribbājakā puthujjano nāma yasmā nibbicikiccho na hoti , tasmā kadāci evaṃ vadeyyāti maññamānā –
‘‘ kallaṃ tassetaṃ vacanāyā ’’ ti āhaṃsu .
Atha ca panāhaṃ na vadāmīti ahaṃ etamevaṃ jānāmi , no ca evaṃ vadāmi , atha kho kasiṇaparikammaṃ katvā bhāventassa paññābalena uppannaṃ mahaggatacittametanti saññaṃ ṭhapesiṃ .
Na
M1.286 kallaṃ tassetan ti idaṃ te paribbājakā –
‘‘ yasmā khīṇāsavo vigatasammoho tiṇṇavicikiccho , tasmā na yuttaṃ tassetaṃ vattun ’’ ti maññamānā vadanti .Sesamettha uttānatthamevāti .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Jāliyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
Acelakassapavatthuvaṇṇanā
379-380.
Tattha kallaṃ nu kho tassetaṃ vacanāyāti tassetaṃ saddhāpabbajitassa tividhaṃ sīlaṃ paripūretvā paṭhamajjhānaṃ
P1.320 pattassa yuttaṃ nu kho etaṃ vattunti attho .
Taṃ sutvā paribbājakā puthujjano nāma yasmā nibbicikiccho na hoti , tasmā kadāci evaṃ vadeyyāti maññamānā –
‘‘ kallaṃ tassetaṃ vacanāyā ’’ ti āhaṃsu .Na
M1.286 kallaṃ tassetan ti idaṃ te paribbājakā –
‘‘ yasmā khīṇāsavo vigatasammoho tiṇṇavicikiccho , tasmā na yuttaṃ tassetaṃ vattun ’’ ti maññamānā vadanti .Atha ca panāhaṃ na vadāmīti ahaṃ etamevaṃ jānāmi , no ca evaṃ vadāmi , atha kho kasiṇaparikammaṃ katvā bhāventassa paññābalena uppannaṃ mahaggatacittametanti saññaṃ ṭhapesiṃ .
Sesamettha uttānatthamevāti .
Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ
Jāliyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .