Saññīvādavaṇṇanā
75. Uddhamāghātanikāti āghātanaṃ vuccati maraṇaṃ , uddhamāghātanā attānaṃ vadantīti uddhamāghātanikā .
Saññīti pavatto vādo , saññīvādo , so etesaṃ atthīti saññīvādā .
76-77.
Rūpī attātiādīsu kasiṇarūpaṃ ‘‘ attā ’’ ti tattha pavattasaññañcassa ‘‘ saññā ’’ ti gahetvā vā ājīvakādayo viya takkamatteneva vā ‘‘ rūpī attā hoti , arogo paraṃ maraṇā saññī ’’ ti naṃ paññapenti .
Tattha arogoti nicco .
Arūpasamāpattinimittaṃ pana ‘‘ attā ’’ ti samāpattisaññañcassa ‘‘ saññā ’’ ti gahetvā vā nigaṇṭhādayo viya takkamatteneva vā ‘‘ arūpī attā hoti , arogo paraṃ maraṇā saññī ’’ ti naṃ paññapenti .
Tatiyā pana missakagāhavasena pavattā diṭṭhi .
Catutthā takkagāheneva .
Dutiyacatukkaṃ
M1.110 antānantikavāde vuttanayeneva veditabbaṃ .
Tatiyacatukke samāpannakavasena ekattasaññīV1.102 , asamāpannakavasena nānattasaññī , parittakasiṇavasena parittasaññī , vipulakasiṇavasena appamāṇasaññīti veditabbā .Catutthacatukke pana dibbena cakkhunā tikacatukkajjhānabhūmiyaṃ nibbattamānaṃ disvā ‘‘ ekantasukhī ’’ ti gaṇhāti .
Niraye nibbattamānaṃ disvā ‘‘ ekantadukkhī ’’ ti .
Manussesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘ sukhadukkhī ’’ ti .
Vehapphaladevesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘ adukkhamasukhī ’’ ti gaṇhāti .
Visesato hi pubbenivāsānussatiñāṇalābhino pubbantakappikā honti , dibbacakkhukā aparantakappikāti .
Asaññīvādavaṇṇanā
76-77.
Rūpī attātiādīsu kasiṇarūpaṃ ‘‘ attā ’’ ti tattha pavattasaññañcassa ‘‘ saññā ’’ ti gahetvā vā ājīvakādayo viya takkamatteneva vā ‘‘ rūpī attā hoti , arogo paraṃ maraṇā saññī ’’ ti naṃ paññapenti .
Tattha arogoti nicco .
Arūpasamāpattinimittaṃ pana ‘‘ attā ’’ ti samāpattisaññañcassa ‘‘ saññā ’’ ti gahetvā vā nigaṇṭhādayo viya takkamatteneva vā ‘‘ arūpī attā hoti , arogo paraṃ maraṇā saññī ’’ ti naṃ paññapenti .
Tatiyā pana missakagāhavasena pavattā diṭṭhi .
Catutthā takkagāheneva .
Dutiyacatukkaṃ
M1.110 antānantikavāde vuttanayeneva veditabbaṃ .
Tatiyacatukke samāpannakavasena ekattasaññīV1.102 , asamāpannakavasena nānattasaññī , parittakasiṇavasena parittasaññī , vipulakasiṇavasena appamāṇasaññīti veditabbā .
Catutthacatukke pana dibbena cakkhunā tikacatukkajjhānabhūmiyaṃ nibbattamānaṃ disvā ‘‘ ekantasukhī ’’ ti gaṇhāti .
Niraye nibbattamānaṃ disvā ‘‘ ekantadukkhī ’’ ti .
Manussesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘ sukhadukkhī ’’ ti .
Vehapphaladevesu nibbattamānaṃ disvā ‘‘ adukkhamasukhī ’’ ti gaṇhāti .
Visesato hi pubbenivāsānussatiñāṇalābhino pubbantakappikā honti , dibbacakkhukā aparantakappikāti .