Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi
(DN) Sīlakkhandhavaggapāḷi

Brāhmaṇapaññattivaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Brāhmaṇapaññattivaṇṇanā

309-310. Cetasā cetoparivitakkan ti bhagavā – ‘‘ ayaṃ brāhmaṇo āgatakālato paṭṭhāya adhomukho thaddhagatto kiṃ cintayamāno nisinno , kiṃ nu kho cintetī ’’ ti āvajjanto attano cetasā tassa cittaṃ aññāsi . Tena vuttaṃ – ‘‘ cetasā cetoparivitakkamaññāyā ’’ ti .
Vihaññatīti vighātaṃ āpajjati .
Anuviloketvā parisan ti bhagavato sakasamaye pañhapucchanena udake miyamāno ukkhipitvā thale ṭhapito viya samapassaddhakāyacitto hutvā parisaṃ saṅgaṇhanatthaṃ diṭṭhisañjāneneva ‘‘ upadhārentu me bhonto vacanan ’’ ti vadanto viya anuviloketvā parisaṃ bhagavantaṃ etadavoca .
309-310.
Cetasā cetoparivitakkan ti bhagavā – ‘‘ ayaṃ brāhmaṇo āgatakālato paṭṭhāya adhomukho thaddhagatto kiṃ cintayamāno nisinno , kiṃ nu kho cintetī ’’ ti āvajjanto attano cetasā tassa cittaṃ aññāsi . Tena vuttaṃ – ‘‘ cetasā cetoparivitakkamaññāyā ’’ ti .
Vihaññatīti vighātaṃ āpajjati . Anuviloketvā parisan ti bhagavato sakasamaye pañhapucchanena udake miyamāno ukkhipitvā thale ṭhapito viya samapassaddhakāyacitto hutvā parisaṃ saṅgaṇhanatthaṃ diṭṭhisañjāneneva ‘‘ upadhārentu me bhonto vacanan ’’ ti vadanto viya anuviloketvā parisaṃ bhagavantaṃ etadavoca .
311-313.
Sujaṃ paggaṇhantānan ti yaññayajanatthāya sujaṃ gaṇhantesu brāhmaṇesu paṭhamo vā dutiyo vāti attho . Sujāya diyyamānaṃ mahāyāgaṃ paṭiggaṇhantānanti porāṇā . Iti brāhmaṇo sakasamayavasena sammadeva pañhaṃ vissajjesi .
Bhagavā pana visesato uttamabrāhmaṇassa dassanatthaṃV1.234 – ‘‘ imesaṃ panā ’’ tiādimāha .
Etadavocun ti sace jātivaṇṇamantasampanno brāhmaṇo na hoti , atha ko carahi loke brāhmaṇoM1.259 bhavissati ? Nāseti no ayaṃ soṇadaṇḍo , handassa vādaṃ paṭikkhipissāmāti cintetvā etadavocuṃ . ApavadatītiP1.290 paṭikkhipati . Anupakkhandatīti anupavisati . Idaṃ – ‘‘ sace tvaṃ pasādavasena samaṇaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gantukāmo , gaccha ; mā brāhmaṇassa samayaṃ bhindī ’’ ti adhippāyena āhaṃsu .
311-313.
Sujaṃ paggaṇhantānan ti yaññayajanatthāya sujaṃ gaṇhantesu brāhmaṇesu paṭhamo vā dutiyo vāti attho . Sujāya diyyamānaṃ mahāyāgaṃ paṭiggaṇhantānanti porāṇā . Iti brāhmaṇo sakasamayavasena sammadeva pañhaṃ vissajjesi .
Bhagavā pana visesato uttamabrāhmaṇassa dassanatthaṃV1.234 – ‘‘ imesaṃ panā ’’ tiādimāha .
Etadavocun ti sace jātivaṇṇamantasampanno brāhmaṇo na hoti , atha ko carahi loke brāhmaṇoM1.259 bhavissati ? Nāseti no ayaṃ soṇadaṇḍo , handassa vādaṃ paṭikkhipissāmāti cintetvā etadavocuṃ . ApavadatītiP1.290 paṭikkhipati . Anupakkhandatīti anupavisati . Idaṃ – ‘‘ sace tvaṃ pasādavasena samaṇaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gantukāmo , gaccha ; mā brāhmaṇassa samayaṃ bhindī ’’ ti adhippāyena āhaṃsu .
311-313. Sujaṃ paggaṇhantānan ti yaññayajanatthāya sujaṃ gaṇhantesu brāhmaṇesu paṭhamo vā dutiyo vāti attho . Sujāya diyyamānaṃ mahāyāgaṃ paṭiggaṇhantānanti porāṇā . Iti brāhmaṇo sakasamayavasena sammadeva pañhaṃ vissajjesi . Bhagavā pana visesato uttamabrāhmaṇassa dassanatthaṃV1.234 – ‘‘ imesaṃ panā ’’ tiādimāha .
Etadavocun ti sace jātivaṇṇamantasampanno brāhmaṇo na hoti , atha ko carahi loke brāhmaṇoM1.259 bhavissati ? Nāseti no ayaṃ soṇadaṇḍo , handassa vādaṃ paṭikkhipissāmāti cintetvā etadavocuṃ .
ApavadatītiP1.290 paṭikkhipati . Anupakkhandatīti anupavisati .
Idaṃ – ‘‘ sace tvaṃ pasādavasena samaṇaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gantukāmo , gaccha ; mā brāhmaṇassa samayaṃ bhindī ’’ ti adhippāyena āhaṃsu .
314. Etadavocāti imesu brāhmaṇesu evaṃ ekappahāreneva viravantesu ‘‘ ayaṃ kathā pariyosānaṃ na gamissati , handa ne nissadde katvā soṇadaṇḍeneva saddhiṃ kathemī ’’ ti cintetvā – ‘‘ etaṃ sace kho tumhākan ’’ tiādikaṃ vacanaṃ avoca .
315-316.
Sahadhammenāti sakāraṇena .
Samasamoti ṭhapetvā ekadesasamattaṃ samabhāvena samo , sabbākārena samoti attho .
Ahamassa mātāpitaro jānāmīti bhaginiyā puttassa mātāpitaro kiṃ na jānissati , kulakoṭiparidīpanaṃ sandhāyeva vadati .
Musāvādampi bhaṇeyyāti atthabhañjanakaṃ musāvādaṃ katheyya .
Kiṃ vaṇṇo karissatīti abbhantare guṇe asati kiṃ karissati ? Kimassa brāhmaṇabhāvaṃ rakkhituṃ sakkhissatīti attho . Athāpi siyā puna – ‘‘ pakatisīle ṭhitassa brāhmaṇabhāvaṃ sādhentī ’’ ti evampi sīlameva sādhessati , tasmiṃ hissa asati brāhmaṇabhāvo nāhosīti sammohamattaṃ vaṇṇādayo . Idaṃ pana sutvā te brāhmaṇā – ‘‘ sabhāvaṃ ācariyo āha , akāraṇāva mayaṃ ujjhāyimhā ’’ ti tuṇhī ahesuṃ . Sīlapaññākathāvaṇṇanā
315-316.
Sahadhammenāti sakāraṇena . Samasamoti ṭhapetvā ekadesasamattaṃ samabhāvena samo , sabbākārena samoti attho .
Ahamassa mātāpitaro jānāmīti bhaginiyā puttassa mātāpitaro kiṃ na jānissati , kulakoṭiparidīpanaṃ sandhāyeva vadati .
Musāvādampi bhaṇeyyāti atthabhañjanakaṃ musāvādaṃ katheyya . Kiṃ vaṇṇo karissatīti abbhantare guṇe asati kiṃ karissati ? Kimassa brāhmaṇabhāvaṃ rakkhituṃ sakkhissatīti attho . Athāpi siyā puna – ‘‘ pakatisīle ṭhitassa brāhmaṇabhāvaṃ sādhentī ’’ ti evampi sīlameva sādhessati , tasmiṃ hissa asati brāhmaṇabhāvo nāhosīti sammohamattaṃ vaṇṇādayo . Idaṃ pana sutvā te brāhmaṇā – ‘‘ sabhāvaṃ ācariyo āha , akāraṇāva mayaṃ ujjhāyimhā ’’ ti tuṇhī ahesuṃ .