9. Sadhāyamānasuttavaṇṇanā
49. Navame māṇavakāti taruṇā .
Paṭhame yobbane ṭhitā brāhmaṇakumārakā idhādhippetā .
Sadhāyamānarūpāti uppaṇḍanajātikaṃ vacanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Aññesaṃ uppaṇḍentā sadhanti , tadatthavacanasīlāti attho .
Tassāyaṃ vacanattho – sadhanaṃ sadho , taṃ ācikkhantīti sadhayamānāti vattabbe dīghaṃ katvā ‘‘ sadhāyamānā ’’ ti vuttaṃ .
Atha vā visesato sasedhe viya attānaṃ āvadantīti sadhāyamānā .
Te evaṃ sabhāvatāya ‘‘ sadhāyamānarūpā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Saddāyamānarūpā ’’ tipi
V0.260 pāṭho , uccāsaddamahāsaddaṃ karontāti attho .
Bhagavato avidūre atikkamantīti bhagavato savanavisaye taṃ taṃ mukhāruḷhaṃ vadantā atiyanti .Etamatthaṃ
M0.290 viditvāti etaṃ tesaṃ vācāya asaññatabhāvaṃP0.319 jānitvā tadatthadīpakaṃ dhammasaṃvegavasena imaṃ udānaṃ udānesi .Tattha parimuṭṭhāti dandhā muṭṭhassatino .
Paṇḍitābhāsāti paṇḍitapatirūpakā ‘‘ ke aññe jānanti , mayamevettha jānāmā ’’ ti tasmiṃ tasmiṃ atthe attānameva jānantaṃ katvā samudācaraṇato .
Vācāgocarabhāṇinoti yesaṃ vācā eva gocaro visayo , te vācāgocarabhāṇino , vācāvatthumattasseva bhāṇino atthassa apariññātattā .
Atha vā vācāya agocaraṃ ariyānaṃ kathāya avisayaṃ musāvādaṃ bhaṇantīti vācāgocarabhāṇino .
Atha vā ‘‘ gocarabhāṇino ’’ ti ettha ākārassa rassabhāvo kato .
Vācāgocarā , na satipaṭṭhānādigocarā bhāṇinova .
Kathaṃ bhāṇino ?
Yāvicchanti mukhāyāmaṃ attano yāva mukhāyāmaṃ yāva mukhappasāraṇaṃ icchanti , tāva pasāretvā bhāṇino , paresu gāravena , attano avisayatāya ca mukhasaṅkocaṃ na karontīti attho .
Atha vā vācāgocarā eva hutvā bhāṇino , sayaṃ ajānitvā parapattikā eva hutvā vattāroti attho .
Tato eva yāvicchanti mukhāyāmaṃ yena vacanena sāvetabbā , taṃ acintetvā yāvadeva attano mukhappasāraṇamattaṃ icchantīti attho .
Yena nītā na taṃ vidūti yena muṭṭhassaccādinā nillajjabhāvaṃ paṇḍitamānībhāvañca nītā ‘‘ mayamevaṃ bhaṇāmā ’’ ti , taṃ tathā attano bhaṇantassa kāraṇaṃ na vidū , aviddasuno asūrā na jānantīti attho .